Her ülke DNA’sına göre ilaç üretilecek

Almanya, Letonya, İngiltere, İzlanda ve Singapur bu ülkelerden en önemlileri. İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sevil Atasoy, Türkiye’de de böyle bir bankanın kurulmasının şart olduğunu kaydetti. Bilim ve Teknik dergisi son sayısında DNA bankası kurulması için altyapı çalışmaları yapılan İzlanda’da yürütülen çalışmaları mercek altına aldı. Çalışmalar geçtiğimiz ağustos ayında başladı. Wisconsin bölgesinde yaşayanlar ilk önce resmi sağlık kuruluşlarından, DNA’larının araştırma amacıyla kullanımına izin vermelerini isteyen bir davet aldı. Kabul eden ailelerden kan örnekleri alındı. Bunun yanı sıra daveti kabul edenlerden aile bireylerinin geçirdiği hastalıkların tarihi, beslenme ve spor alışkanlıkları hakkında görüş soruldu. Projeyi yürüten Marshfield Tıp Araştırmaları Vakfı’ndan proje yöneticisi Michael Caldwell’in ekibi, bu tür genetik veritabanlarının birçok yaygın hastalığın genetik tabanlarının anlaşılıp gizlerinin çözülmesi için anahtar rolü oynayacağı görüşünde. Projeden elde edilen veriler sayesinde doktorlar, hastalıkların genlerini bulabilir ve risklerini tanımlayabilirlerse hastalarına ‘kişiye özel’ tedavi yöntemleri ve korunma planları önerebilecek konuma gelebilecekler. Böylece bazı ilaçların bazı kişilerde yarattığı yan etkiler ya da tedavi yöntemlerine bazı hastaların cevap vermemesi gibi olumsuz durumlar ortadan kaldırılabilecek. İzlanda’nın deneyimlerinin yol göstericiliğinde diğer ülkeler de kendi DNA veritabanlarını oluşturmak için çalışmalara başlamış durumda. Bu ülkelerin başında Estonya geliyor. Herhangi bir kâr amacı gütmeyen Estonya Genetik Vakfı geçtiğimiz eylül ayında 16 yaş ve üzerindeki 10 bin vatandaşın da DNA örneklerini toplamaya başlamış. Birçok açıdan İzlanda’dan farklı olan İngiltere ise DNA bankası oluşturulması konusunda çalışmalar yürüten diğer bir ülke. 500 bin kişiyi içerecek geniş bir çalışma için 66 milyon dolar harcamaya hazırlanan İngiltere hükümeti yetkilileri 2004 yılından başlamak üzere 45–69 yaş arası vatandaşlardan veri toplayıp onları en az 10 yıl boyunca izlemeyi planlıyor. Genetik tıp araştırmaları konusunda 500 bin örnekle dünyadaki en geniş veri bankasına sahip olmayı hedefleyen İngiltere’ninkine benzer çalışmaların hazırlık planlarını yapan diğer belli başlı ülkeler ise Almanya, Letonya Cumhuriyeti ve Singapur. ZAMAN - 17.12.2002