DIŞİŞLERİ TSE'YE İLETTİ
Konu ilk olarak Malezya'nın girişimiyle gündeme geldi... Malezya, İslam Konferansı Teşkilatı'nda "Helal standardı İslam ülkelerinde yaygınlaştırılmalı" dedi. Dışişleri Bakanlığı da bu dileği TSE'ye iletti. Çalışma başladı...
Dünya genelinde "helal gıda" sertifikası veren tek ülke Malezya... Bu pazarın toplam hacmi de 200 milyar doları buluyor. TSE Başkanı Malatyalı, standardın ihracata yarayacağını, satışların artacağını iddia etti.
Türk Standartları Enstitüsü, isteyen gıda firmaları ile lokantalara yiyeceklerin "İslami usullere uygun" olduğunu gösterecek "helal gıda" standardı verecek. Standart veren ekipte din adamı da olacak.
Yılbaşından sonra market raflarında "Helal Gıda" standardını taşıyan ürünler görmek mümkün olacak. Türk Standartları Enstitüsü (TSE), 2006 yılından itibaren İslami usullere uygun gıda tüketmek isteyenlerin ihtiyacını karşılamak amacıyla başvuranlara "helal gıda sertifikası" verecek. Helal gıda kavramı ABD'de ve Avrupa'nın birçok ülkesinde özellikle Müslümanlara yönelik gıda maddesi satan işletmelerle lokantalarda kullanılıyor. TSE, son zamanlarda Amerika, Avrupa, Kanada ve Uzak doğu ülkelerine yapılan ihracatlarda Türk üreticilerden ''helal gıda'' standardı istenmesi üzerine bu konuda bir Türk standardı belirlemeye karar verdi. TSE yıl sonundan itibaren başvuran firmalara, ürüne göre belirleyeceği bir ücret karşılığı, "helal gıda" sertifikası vermeye başlayacak. Uluslararası geçerliliği olacak bu sertifika ürünün üzerine yapıştırılacak. Helal gıda denetimlerini ve belgelendirmesini yapacak ekipte, gıda mühendisleri ve uzmanların yanı sıra Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan bir din görevlisi de yer alacak. Din adamları, kesim yerlerinin, ambalajlamanın, kullanılan katkı maddelerinin dini usullere uygun olup olmadığı konusunda görüş bildirecek. Helal gıda standardı üretilen gıda maddesinin yanı sıra; gıda servisi hizmeti veren işletmeler için uygulanabilecek. Helal gıda standardı, Türkiye'nin akreditasyon kurumu TÜRKAK tarafından uluslararası alanda akredite edilecek.
KİM KARAR VERECEK?
Helal ürün uygulamasının yapıldığı Müslüman ülkelerde, ürünün helal olup olmadığına "İslam Ulema Meclisleri" karar veriyor. Türkiye gibi laik bir ülkede bu uygulamanın yapılmasını TSE Başkanı Kenan Malatyalı SABAH'a şöyle açıkladı: "Helal ürün kavramı İslam ülkelerinde çok yaygın. Biz de bundan geri duramazdık. Üreticilerimizin bu konuda talepleri var. İhracat yaptıkları ülkelerde bu konuda taleplerle karşılaşıyorlar. Biz de TSE olarak bu konuda bir standart belirliyoruz. Bu standardın verilmesi isteğe bağlı olacak." Malatyalı, İslam Konferansı Teşkilatı Dışişleri Bakanları toplantısında gündeme gelen "Helal Gıda" sertifikası görüşünün Dışişleri Bakanlığı tarafından kendilerine iletildiğini belirterek, bunun Türk üretici ve ihratcatçıları için büyük bir avantaj olduğunu söyledi. Malatyalı, İslam dininde haram sayılan domuz eti konusunda bir standart belirlenip belirlenmeyeceği yönündeki sorumuz üzerine, "Domuz etine helal standardı vermemiz mümkün değil" dedi. Malatyalı, uygulamanın ileri aşamasının da KOSHER sertifikası olduğunu söyledi. Museviler bisküvi gibi bazı ürünlerde hayvansal yağlar kullanılmasını istemiyor. Bunu dikkate alan, TSE, "Helal Gıda " standardından sonra Museviler için "KOSHER belgesi" vermeye hazırlanıyor.
NEREDEN ÇIKTI?
TSE'nin "Helal Gıda" standardı vereceğini açıklaması "helal gıda" tartışmasını beraberinde getirdi. Özellikle Müslüman ülkelere ihracat yapan Türk firmaları ürünlerinde, "Ürünlerimizde domuz yağı, domuz eti yoktur" ibaresini kullanıyor. Türk işçilerinin yoğun olarak yaşadığı Avrupa ülkelerinde bazı lokantalar da camlarına, "Yemeklerimizde domuz eti yoktur" yazısı asıyor. Türkiye'de de sık sık "domuz eti" ve özellikle sığır ve tavuk etinde "İslami usulle" kesilmesi tartışması yaşandığı için bazı fabrikalar önlemini alıyor. İşletmelerinde din adamı da istihdam eden bazı büyük fabrikalar ürünlerinin üzerine, "İslami usullere uygun kesim yapılmıştır" damgasını koyuyor. Buna bile inanmayan bir kesim ise, kendi etini kendisi bizzat kestirmeyi tercih ediyor.
Helal ürün nasıl olur?
- Gıda ürününde domuz yağı kullanılmayacak.
- Gıdanın içinde alkol ve türevleri bulunmayacak.
- Genetiği değiştirilmiş katkı maddesi olmayacak.
- Paketleme malzemesi helal" üründen olacak.
- Firma denetiminde Diyanet görevlisi de olacak.
- Et kan akıtılarak ve besmeleyle kesilecek.
DİYANET İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi Prof. Dr. Saim Yeprem TSE'nin "Helal Gıda" konusunda kendilerine başvurduğunu belirterek şunları söyledi: "Kuran-ı Kerim'de domuz eti, ölü hayvan eti, akmış kan haram kılınmıştır. Ayette, 'Rızık olarak verdiklerimizin temizlerinden yiyin' deniliyor. Domuz etinin haram kılınmasının nedeni, içinde toksin bulunması, kolesterolün yüksek olmasına bağlanıyor. Bunlar temizlendikten ve izole edildikten sonra yenilebilir deniliyor. Antibiyotikler yoluyla mikroplar temizlense, et steril hale getirilse bile domuz etinin yenilmesi helal olmaz." Yeprem, "haram-helal" tartışmasındaki kriterleri ise şöyle açıklıyor: "Bir hayvanın etinin helal olması için olmazsa olmaz şartlar: kan akıtılarak öldürülmesi ve Allah'ın adının zikredilmesidir. Hayvanın boğazından şah damarın kesilerek öldürülmesi, kesimin kafaya en yakın yerden yapılması gibi uygulamaların ise mükemmelleştirici şartlardır. Rengi, kokusu, tadı orijinaline uygun olmayan, içinde zararlı toksinler bulunduran yiyecekler de helal değildir."
Belge nasıl alınacak?
* Üretici firma veya işyeri başvuru formu doldurarak TSE'ye başvuracak. Bu formda firma bilgilerinin yanı sıra; ürün ve tesis bilgileri, pazarlama alanları, ürünün içeriği ve katkı maddeleri yer alacak.
* Formun incelenmesinin ardından gıda mühendisleri, uzmanlar ve din adamanın yer aldığı TSE ekibi işyerini ziyaret ederek, ürünler, üretim yerleri, ekipman, kullanılan malzemeler, pazarlama alanları, ham maddeler, katkı maddeleri, paketleme malzemeleri, geri dönüşümü depolar, sağlık ve temizlik uygulamaları denetlenecek, ürün mamulleri üzerinde ayrıntılı test ve tahliller yapılacak.
* Ürünün İslami açıdan gereken koşulları taşıması kanaatine varılması durumunda, "Helal Gıda" sertifikası verilecek.
SABAH 10.11.2005
