ELLİ üyeli KKTC Meclisi’nde dün 17’ye karşı 29 oyla kabul edilen yeni mülkiyet yasası, Türkiye’yi milyarlarca dolarlık tazminatlardan kurtarmanın yanı sıra AİHM’in KKTC mahkemelerini ’iç hukuk’ olarak tanımasını sağlamak amacıyla hazırlandı.
KKTC Başbakanı Ferdi Sabit Soyer, Türkiye’den AİHM yoluyla talep edilen tazminatların 40 milyar dolar olarak hesaplandığını açıkladı. Tasarı, iktidardaki CTP ve DP’nin oylarıyla yasalaştı. DP’den bir milletvekili oylamaya katılmadı.
Türkiye’yi AİHM’de bekleyen 1800 Rum davasından kurtarmayı amaçlayan tasarıya Kıbrıs Rum yönetimi sert tepki göstermiş ve KKTC makamlarına başvuracak Rumları hapis cezasıyla tehdit etmişti. Yasa, Türkiye’den 1,1 milyon Euro tazminat kazanan Titina Loizidu adlı Rum kadına Girne’deki evine dönmesinin yolunu da açıyor.
AİHM YOL GÖSTERDİ
Türkiye’yi Rum davalarından kurtaracak yasanın içeriğini AİHM belirledi.
AİHM geçen yıl Kasım ayında raflarda bekleyen 1830 Kıbrıslı Rum’un davasına emsal teşkil edecek, Ksenidi Aresti adlı bir Rum kadının Maraş’taki mülkü ile ilgili Türkiye aleyhine açmış olduğu davayı kabul etti. Türkiye bu davaya ’KKTC’de kurulan mülkiyet komisyonuna havale edilmeli, KKTC komisyonu iç hukuk olarak kabul edilmeli’ itirazında bulundu. Türkiye’nin itirazını reddeden mahkeme, gerekçesinde, KKTC’deki komisyonun yetkilerini belirleyen yasada ’Rumlara mülk iadesi, taşınır mallarının da tazmini ve yabancı hakim bulunması’ halinde ’iç hukuk’ olarak kabul edebileceğini ilan ederek, Türkiye’ye davalardan kurtulma yolu gösterdi.
TAZMİNATI KKTC ÖDEYECEK
Yasa, mülk iadesi kapsamına girmeyen Rum davacılara tazminat ödemeyi de öngörüyor. Mülkiyet komisyonu, başvuran Rum’a kabul etmesi halinde mülkünün 1974 yılındaki rayiç bedeli ile bugüne kadar değer artışını dikkate alarak tazminat da ödeyebilecek. Tazminatları KKTC devleti karşılayacak. Tazminat komisyonu en az 7 kişiden oluşacak. Hakimlerden oluşacak komisyonun en az 2 üyesi yabancı olacak. Yabancı tanımında, bu kişilerin Kıbrıslı Türk, Rum ve garantör ülke (Türkiye, Yunanistan ve İngiltere) vatandaşı olamayacaklarına da vurgu yapılıyor.
RUMLARA İKİ ÇEŞİT İADE
KKTC’deki yeni mülkiyet yasası, anayasanın mülkiyet hakkını belirleyen 159’uncu maddesinde değişiklik yapıyor. Yeni yasa, 1975’teki nüfus mübadelesi ile yerlerinden olan Rumlara, iki yolla mülk iadesini öngörüyor.
1- Çözümden sonra iade: Tapulu olan, birilerinin kullanımında olan, askeri tesis olarak kullanılan, üzerinde kamu yararı bulunan eski Rum malları adada siyasi bir çözümden sonra iade edilebilecek. Ancak iade, çözümden sonra ilgili malın KKTC devleti tarafından kamulaştırılmasıyla söz konusu olabilecek.
2- Loizidu’ya hemen iade: Rumlar’a ait malların bir kısmı, talep halinde hemen iade edilebilecek. Bu mallar, kimsenin kullanımında olmayan, kamu düzenini tehlikeye düşürmeyecek devlet kontrolündeki mallardan oluşuyor. Tasarıya göre, hemen iade kapsamına girebilecek devlet kontrolündeki malların toplamı yaklaşık 50 bin dönüm. Bu da KKTC toprağının yaklaşık yüzde 4’ü anlamına geliyor. Bu kapsama, Türkiye’den 1,1 milyon Euro tazminat alan Titina Loizidu’nun Girne’deki evi de giriyor.
HÜRRİYET 20.12.2005
