Liberal politikaların sonucu
Enerjide dışa bağımlılığın tehlikeleri Rusya-Ukrayna kriziyle bir kez daha kanıtlanırken en büyük linyit rezervine sahip ülkelerden Türkiye, 1980 sonrası politikalarla enerji bağımlısı ülke haline getirildi. Yunanistan ürettiği elektriğin yüzde 60'ını kendi kömüründen elde ederken bu oranın Almanya'da yüzde 52, Avusturya'da yüzde 77, Polonya'da yüzde 94 olduğu belirtildi. Doğalgaz ve petrol ihracatçısı Rusya bile elektriğin yüzde 19'unu kömürden sağlıyor.
'Alternatif yaratılmalı'
Enerji Bakanlığı Müsteşarı Sami Demirbilek,''Bağımlılığı yüzde 20 civarında tutmamız, alternatifi yaratmamız lazım'' dedi. Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı Ulusaler ve Türkiye Maden İşçileri Sendikası Genel Başkanı Kayabaşı, son krizin Türkiye için nasıl bir felaket riski içinde olduğunu göstermesi açısından ibretlik bir ders olduğunu belirterek kaynaklarını terk eden Türkiye'nin bir yere gidemeyeceğini vurguladı.
Enerjide bağımlılığın faturası ödeniyor
Enerji Bakanlığı Müsteşarı Sami Demirbilek, Türkiye'nin enerji kaynağı ihtiyacı içinde doğalgazın payının çok yüksek olduğunu belirterek 'Tek kaynağa bağlı olmamanın önemi bir kez daha ortaya çıktı' dedi. Demirbilek 'Belirli bir ülkeye bağımlılığı yüzde 20 civarında tutmamız, alternatifi yaratmamız lazım' diye konuştu. EMO Başkanı Kemal Ulusaler ise 'Dışa bağımlılık 1990 sonrası liberal politikaların sonucu' dedi.
Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Sami Demirbilek , Türkiye'nin enerji kaynağı ihtiyacı içinde doğalgazın payının çok yüksek olduğunu belirterek ''Doğalgazın payı yüzde 40'ın üstünde. Bu durumda tek kaynağa bağlı olmamanın önemi bir kez daha ortaya çıktı. Belirli bir ülkeye bağımlılığı yüzde 20 civarında tutmamız, alternatifi yaratmamız lazım'' dedi.Türkiye'nin enerjideki dışa bağımlılığı doğalgaz krizi ile birkez daha gözler önüne serildi. Enerji Müsteşarı Demirbilek, Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan krizi ''Dünyada doğalgaz tüketimi artıyor. Dolayısıyla rezervlerin bir maliyeti var. Yaşananlar bu maliyeti karşılamak için olabilir'' sözleriyle değerlendirdi.
Söz konusu sıkıntı yüzünden Türkiye'ye Batı Hattı ile Ukrayna üzerinden doğalgaz ithalatında bir sıkıntı yaşanıp yaşanmadığı sorusuna Demirbilek, ''Kontratınız var, söz vermiş. Ama bir sıkıntı ortaya çıkarsa, hukuki olarak bu durumu Rusya ile sözleşmeleri daha iyi hale getirmek için kullanabilirsiniz'' yanıtını verdi. Demirbilek, dışa bağımlılık ile ilgili olarak da ''Türkiye'nin doğalgaz piyasası kanunu iyice irdelenip, önümüzdeki yıl Azerbaycan'dan gelecek gazın yanı sıra, güneyden de Mısır ve Irak gazı için de giriş sağlamak lazım'' dedi.
'Çok hazırlıksızız'
Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı Kemal Ulusaler ise Ukrayna-Rusya gerginliğinin enerjideki bağımlılığın Türkiye açısından ciddiyetini bir kez daha ortaya koyduğunu belirterek ''Bu noktaya 1990'lardaki liberal politikalarla geldik'' dedi. Ulusaler, enerjide dışa bağımlı politikaların yanlışlığının bugün herkes tarafından kabul edildiğini söyleyerek ''Bu politikalar bir süre daha geçerliliğini koruyacak maalesef'' dedi. Ulusaler ''Bu durum liberal politikaların sonucu ve bunu bugün herkes kabul ediyor. Devlet yatırımı yapılmamasının da etkisi çok büyük'' diye konuştu.
Uzun vadede su ve kömür kaynaklarının kullanılmasının gündeme geleceğini, KYOTO protokolü ve AB'ye girişin de, kömürü değerlendirilebildiği kadar değerlendirmeye sevk edeceğini anlatan Ulusaler ''Doğalgazdaki bağımlılık çok önemli. Doğalgazın yarısından fazlası elektrik üretiminde kullanılıyor. Oysa kendi su kaynaklarımızın sadece yüzde 30'u elektriğe döndürülüyor. Bu çarpıklığa bir son vermeli'' dedi. Ulusaler şöyle konuştu: ''Yeri geldiğinde Rusya suni bir kriz yaratabilir. Her zaman böyle bir tehlike yaratılabilir. Biz bu işlerde, anlaşmalarda çok hazırlıksısız. Fiyatımız çok yüksek. Talebin çok daha üzerinde anlaşma yapılmış. Aldığımız gazı başka ülkelere satamıyoruz. Devir ihalelerinde dahi Rusya'nın izni gerekiyor. Bunlar da iyice bağımlılığımızı ortaya koyuyor.''
Türkiye Maden İşçileri Sendikası Genel Başkanı Hüseyin Kayabaşı , her alanda dışa bağımlılığın riskli olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
''Ama enerjide dışa bağımlılık hele, yüzde 70'lere varan oranda dışa bağımlılık felakettir. Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan doğalgaz sorunu görmek istemeyenlere enerjide nasıl bir felaket riski içinde olduğumuzu göstermesi açısından ibretlik bir ders olmalıdır. Gerçekten de başka bir ülkede eşi benzeri olmayan biçimde enerjide bir dışa bağımlılık politikası hayata geçirildi. Kömür başta olmak üzere yerli kaynakları dışlayarak Türkiye'nin bir yere gidemeyeceğini görmek için bir felaket mi yaşamak gerekiyor.''
TÜRKİYE'YE DOĞALGAZ SAĞLAYAN HATLAR
Türkiye, mevcut durumda doğalgaz ihtiyacının 3'te 2'sini Rusya'dan sağlıyor. Rusya'nın, anlaşmazlık yaşadığı Ukrayna üzerinden Bulgaristan'ı geçerek gelen batı hattı ise tek başına Türkiye'ye gelen doğalgazın yüzde 49.4'ünü karşılıyor. Türkiye Eylül 2005 itibarıyla toplam 19 milyar 52 milyon metreküp doğalgaz alımı gerçekleştirirken bunun 12 milyar 607 milyon metreküpü, batı hattı ile Mavi Akım'dan sağlandı.
'Petrol ve doğalgaz bağımlısı olduk'
Haber Merkezi - Türkiye Sosyalist İktisat Kongresi düzenleyicilerinden Erkin Tufan Özalp , petrol ve doğalgaz bağımlısı ülke haline getirildiğimizi açıkladı.
Özalp, ''Doğalgaz ithalatı, madenlerin kapatılmasına ve işsizliğin artmasına katkıda bulunuyor. Petrol ve doğalgaz bağımlısı bir ülke haline getirildiğimiz için 2004 yılında bu ürünlerin ithalatına 14 milyar dolar ödedik'' dedi. Doğalgaz ve petrol ithalatına 2004 yılında ödediğimiz paranın sadece yüzde 1'i ile dünyanın en büyük linyit Ar-Ge merkezi kurulabileceğine işaret eden Erkin Tufan Özalp, evlerde yakılan doğalgaz dumanının herhangi bir arıtma olmadan atmosfere karıştığını belirterek doğalgazın da çevreyi kirletebileceğini söyledi.
CUMHURİYET 04.01.2006
