Eski Sovyet Bloku'nun ayrılmaz parçasıydı Ukrayna ve Rusya... Ancak Ukrayna'daki batı yanlısı turuncu devrimle arası açılan iki ülkede kriz üstüne kriz patlak veriyor. Kimilerinin 'Yeni Soğuk Savaş' olarak nitelediği krizlerden sonuncusu, paylaşılamayan deniz fenerleri! Geçtiğimiz cuma günü Ukrayna Ulaştırma Bakanlığı'ndan 7 görevli, Kırım'daki Yalta deniz fenerine gizlice girip Rus çalışanları zorla dışarı çıkardı, kontrolü ele aldı. Kırım sahillerinde bulunan 100 deniz fenerinden 65'i, 1997'de yapılan sınır anlaşmasıyla Ukrayna'ya iade edildi. Ancak Ukrayna, kalan 35 feneri Rus donanmasının iade etmediğini, yasadışı şekilde elinde tuttuğunusavunuyor. Yunanistan-Türkiye arasındaki Kardak krizini andıran olayda önce: Rusya'nın Karadeniz donanması Generali Vladimir Masorin, ordusuna sert bir emir verdi: "Öncelikli olarak sivil anlaşma yöntemlerini kullanarak fenerin kontrolünü geri alın..."
'İÇ MESELE, KARIŞMAYIN'
Masorin, 1997'de mülkiyeti Ukrayna'ya verilen fener için, "Deniz kuvvetlerimizin merkezlerinden olan bu fener, şirket mantığıyla işletilmektedir. Dolayısıyla normal seyir ve hidografi çalışmalarını sürdürebilmek için Rusya'ya iade edilmeli" dedi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Boris Tarasyuk ise karşılık verdi: "Fener, Ukrayna'nın malıdır. Rusya, Kırım'daki buna benzer yüze yakın noktayı yasadışı bir biçimde elinde tutuyor..."Rusya, Ukraynalılar'ın aynı gün Sivastapol kentinde bir başka deniz fenerine daha milliyetçi Ukraynalı gençler tarafından zorla el konduğunu söylüyor. Ukrayna ise kendi sınırları içinde gördüğü fenerlere müdahalenin bağımsız bir devlet olarak içişleri olduğunu belirterek Rusya'yı içişlerine karışmaması konusunda uyarıyor. İki ülke arasında Ukrayna'da batı yanlısı Devlet Başkanı Victor Yuşçenko'nun turuncu devrimle iktidara gelmesi, Rusya'dan Ukrayna'ya verdiği doğal gaz için iki katı fiyat istemesi ve buna misilleme olarak Ukrayna'nın Kırım'daki Rus üslerinin kirasını 4 katı artırma talebi ardı ardına krizlere yol açtı.
Ukrayna basını: "Yeni Kırım Savaşı kapımızda"
Rusya'nın, Ukrayna'nın doğalgazını kesmesi üzerine Kiev yönetiminden misilleme gecikmedi. Kırım'daki askeri üsler için ödediği kiraya 4 kat zam istedi. Ardından Ukrayna Dışişleri Bakanı Boris Taraysuk'un, "Rus bayrakları, Ukrayna sınırları içinde olan bu bölgede dalgalanıyor. Üssün yakınlarındaki mahallerde Rus askerler devriye geziyor. Bunu kabul etmiyoruz. Bayrakları indirsinler" açıklaması geldi. Moskova'nın buna cevabı ise sert oldu. Savunma Bakanı Sergey İvanov, "Öyleyse sınırları yeniden çizeriz" tehditi savurdu. Ukrayna ile 2017'ye kadar olan anlaşmanın tek taraflı bozulması durumunda sonuçlarının Kiev yönetimi için ölümcül olacağını söyledi. Bu sözler, Ukrayna basını tarafından "yeni Kırım savaşı kapıda" yorumlarına neden oldu.
İlk raund: Gaz krizi, hükümeti devirdi
Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilim, yılbaşından bir hafta önce patlak verdi. Konu, Ukrayna'nın Rusya'dan satın aldığı gaza yapılan iki misli zamdı. Beş yıldır Rus devlet şirketi Gazprom'dan 50 dolara gaz alan Ukrayna, yeni belirlenen 95 dolarlık fiyata itiraz etti. Bunun üzerine Rusya devlet başkanı Vladimir Putin resti çekti: "Fiyatı kabul etmezsen 1 Ocak'ta gaz vanasını kapatırız"... Bu, Ukraynalılar'ın kış ortasında soğukta kalması demekti. Devlet Başkanı Victor Yuschenko, iki katı gaz fiyatını ödemeyi kabul edip bunu halkına zafer olarak gösterdi. Gaz vanaları açıldı, halk yeniden gaza ve dolayısıyla ısınmaya kavuştu. Ancak görevden aldığı eski Başbakan Yulia Timoşenko'nun girişimiyle parlamento güvensizlik oyu verdiği hükümeti düşürdü. Yuşçenko şimdi doğalgaz ihracatçısı Kazaklar'la konuşarak ülkesini Rusya'ya gaz bağımlılığından kurtaracak alternatif yollar arıyor.
SABAH 16.01.2005






