Rusya, ABD ve AB ile iyi ilişkiler kurmanın, İran'la arasını açmaktan geçtiğini kabul etmiyor. Bu nedenle özellikle ABD'nin, İran'ın nükleer programıyla ilgili baskılarına çok dikkatli yaklaşıyor. İran ile 10 yılı aşkın süredir nükleer ilişkisi bulunan Rusya, Batı'yla kurduğu bağlantılarda hiç bağlayıcı söz vermedi. İran'ın nükleer silaha çok yakın olduğunun belgelerle açıklandığı dönemde bile İran'la ilişkilerini sınırlandıracağını açıklamakla yetindi.
Tahran'la Moskova 26 Şubat 2005'te geniş kapsamlı bir anlaşma yaptı. Bu anlaşmanın bütün ayrıntıları henüz dünya kamuoyu ile paylaşılmış değil. Rusya sonuç olarak İran'a önemli bir pazar gözüyle bakıyor. İran da Rusya'yı nükleer teknolojinin insan gücü unsuruna sahip olmada önemli bir ortak olarak değerlendiriyor. Rusya'nın binlerle ifade edilen İranlı uzman ve teknik elemanı eğittiği kabul ediliyor. İran'ın bu eğitilmiş elemanlarının kurduğu altyapıyla, nükleer teknolojiyle ilgili araştırmalarını kendi başına da sürdürebilecek aşamaya geldiği tahmin ediliyor.
Çin: ABD'nin düşmanı dostumdur
1980'li yıllardan bu yana büyüme hızını sürekli belli bir çıtanın üstünde tutan Çin, 21. yüzyılın küresel aktörlerinden biri. Petrol gereksiniminin önemli bir dilimini Basra'dan alan Çin, ABD'nin bu yolu çok kritik bir noktada kesebileceğini düşünüyor. Bir başka deyişle, Çin'in İran'la yakın ilişkiler kurmasının nedeni de ABD'ninki gibi, enerji!
ABD, dünyadan tecrit etmek istediği İran'ın Çin'le yakın ilişki kurmasını kabul edemiyor.
Çin, ABD ile temaslarında konu İran'a gelince ilk söz olarak şunu söylüyor:
''Biz, Ortadoğu'da barışa giden bir yol bulunursa buna engel olmayız!''
Bu tümceyi Çinceden Türkçeye çevirdiğimizde şöyle diyebiliriz:
''ABD'nin Ortadoğu'yu karıştırma ve daha fazla yerleşme girişimlerini desteklemeyiz. Çünkü bunlar bölgeye barış getirmez. Tam tersine, savaş ve kargaşa getirir.''
Önümüzdeki aylarda Çin'in güçlü bir olasılıkla şu politikayı geliştirmesi bekleniyor:
İran'ın BM Güvenlik Konseyi'ne sevkine karşı çıkmak. Bunun yerine İran'la ABD arasında arabulucu olmak. Böylece diplomatik gücünü ortaya koymak!
Çin halen İran'ın önemli bir iş ortağı ve Pekin, ''Rakibimin karşıtı dostumdur'' diyor.
CUMHURİYET - 27 OCAK 2006 CUMA
