- Birincil enerji kaynakları arasında, yenilenemeyen nitelikte olan petrolün 41, doğalgazın 62, kömürün ise 230 yıl ömrü var. Bazı kaynaklara göre özellikle Çin'in hızlı büyümesi nedeniyle kömürün rezerv ömrü kısaldı ve 192 yıla indi. Çünkü Çin, enerjisinin yüzde 66'sını kömürden karşılıyor. Petrolün günlük hareketi 40 milyon varil, doğalgazın 1.9 milyar metreküp, kömürün ise 17 milyon ton.
- Petrolün yüzde 66'sı deniz yolu, doğalgazın yüzde 75'i boru hatlarıyla taşınıyor. Petrol geçişinde Hürmüz ve Malakka boğazları başta geliyor.
- Bir yılda boru hatlarını hedef alan 200 terör saldırısı gerçekleşiyor. Basit bir patlayıcı araç bile boru hatlarına zarar verebiliyor. 1980-2000 yılları arasında 90 sabotaj yapılmıştı. Bunların da 26'sı boru hatlarına, 18'i istasyonlara yönelikti. Her yıl 400 korsan saldırı ise denizlerdeki petrol taşımacılığına yapılıyor. Malakka Boğazı'nda 2004 yılında 200 saldırı gerçekleşti.
- İran'ın 125, Irak'ın 115, Suudi Arabistan'ın 269, Rusya'nın 60 milyar varil petrol rezervi var. Irak'ın hacmini 300 milyar varile çıkarabileceğini söyleyen uzmanlar var. Irak'ın petrol rezervinin üçte ikisi güneyde, üçte biri ise kuzeyde. Irak doğalgazının büyük bölümü kuzeyde. Pazarlanması için Ceyhan çok uygun. Bu ülkede halen Shell, Total, BP, Apex, Total, Lukoil, Chevron, Exxonmobil gibi devlerin yanında TPAO da bulunuyor. Türkiye'nin Kerkük-Ceyhan Boru Hattı nedeniyle Irak'tan 460 milyon dolardan fazla alacağı var.
- Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin 2030'da günlük petrol ihracatı 39 milyon varil olacak.
- Dünyada bölgeler arası enerji ticareti, 2030'a dek 2 kat artacak. Bu artıştaki en büyük pay yine petrolün. Petrolün ihraç kapasitesinin büyük bölümü Ortadoğu kaynaklı.
- Kısa adı OPEC olan Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü, 1960 yılında kuruldu ve 1 trilyon varil petrol rezervine hükmediyor. Pazar payı yüzde 79 olan OPEC'in, artan talebi karşılamak için günlük üretimi 30 milyon varilden 50 milyon varile çıkarması gerekiyor. OPEC'in petrol açısından en zengin ülkesi Suudi Arabistan. Bu ülke AB ve Japonya'nın baş tedarikçisi.
- Günlük petrol üretimi 4.2 milyon varil olan İran, ülkemizin de en büyük petrol tedarikçisi. Aynı zamanda Rusya'dan sonra dünyanın 2. büyük doğalgaz rezervlerine sahip. Hazar Bölgesi'nin en çok petrol üreten ülkeleri ise Kazakistan ve Azerbaycan.
- Dünyanın petrol rezervi yüksek ülkelerinden olan Rusya, Norveç ve Meksika, OPEC üyesi olmayan üç önemli ülke.
- Petrolün maliyeti, en pahalı bölgelerde bile varil başına 7 doları geçmiyor. Normalde 45-50 dolar olması gereken varil fiyatı, sık sık 60-70 dolara çıkıyor. Petrol fiyatlarındaki artış ise ülkeleri çok güç duruma düşürüyor. Örneğin, varil başına 10 dolarlık artış, Türkiye bütçesine 2 milyar dolar ek yük getiriyor.
- Yüksek teknoloji sayesinde, enerjiyi 4 ile 10 kez daha az tüketerek, aynı ürünü ya da hizmeti veren araçlar yapılıyor. Gelişmiş ülkeler, en az enerji tüketen araçlara yönelirken eski teknolojileri geri kalmış ülkelere veriyorlar.
- AB'nin halen 200 milyar metreküp olan doğalgaz ithalatı, 2030'da 640 milyar metreküp olacak.
CUMHURİYET - 1 ŞUBAT 2006 ÇARŞAMBA
