Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) İran'ın nükleer programının BM Güvenlik Konseyi'ne sevkiyle ilgili kritik toplantısını sürdürürken, uluslararası pazarlıklar kızıştı. Son dakika formülü getiren Rusya, ABD bunu reddedince çark etti. Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, dün Washington'da ABD'li muhatabı Condoleezza Rice ve Başkan George W. Bush'la görüşmesi sonrası İran'a yeni öneri sunmadıklarını öne sürdü. İran, Bush yönetimini anlaşmayı engellemekle suçladı.
Lavrov ve Rice'ın görüşmesi öncesinde basına sızan Rusya'nın formülü ana hatlarıyla şöyleydi:
• İran, endüstriyel uranyum zenginleştirme faaliyetini uzun süre (yedi-dokuz yıl) donduracak, faaliyetlerini Rusya'da yürütecek ve atom bombası üretebilecek teknoloji elde edemeyecek.
• İran, UAEK'nın saptadığı silah üretilemeyecek düzeyde ufak çaplı uranyum zenginleştirecek. Yani UAEK, İran'ın kullanacağı sentrifüj sayısını belirleyecek.
• Anlaşma müzakere edilirken, İran ufak çaplı dahil tüm zenginleştirme faaliyetini donduracak.
• İran, imzaladığı nükleer silahların yayılmasını önleme anlaşmasının (NPT) ek protokolünü onaylayacak. Tesislerini UAEK'nın ani denetimlerine açacak.
Rice, önceki gün Rus formülüne "Son dakika çözümünden umutluyum" diye sevinen UAEK Başkanı Muhammed Baradey'e telefon açıp "Biz bunu destekleyemeyiz" dedi. Ardından dün akşam Lavrov'la Rice'ın basın toplantısı geldi. ABD Dışişleri Bakanı, İran topraklarında uranyum zenginleştirilmesini kabul edemeyeceklerini söyledi. Rus bakan da İran'ı Güvenlik Konseyi sürecinden kurtaracak yeni formül sundukları haberini yalanladı.
Cheney'nin 'manalı' sözü
ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney de dün İsrail lobisine hitap ederken, "İran rejimi şimdiki yoldan gitmeye devam ederse uluslararası toplumun manalı sonuçlar dayatacağını bilmeli" ifadesini kullandı. Cheney, ABD'nin İran'ın nükleer faaliyetleriyle ilgili tüm seçenekleri masada tuttuğu uyarısında da bulundu.
UAEK toplantısındaki bir diplomata göre İran rejimi de Rusya'nın önerisine karşılık endüstriyel çapta uranyum üretimini dondurmayı, ancak iki yıllığına kabul edebileceğini, ufak çapta dondurmayla ilgili ise hiçbir talebi kabul edemeyeceğini iletti.
'ABD karalaması komik'
ABD'ye İran Dışişleri sözcüsü Hamid Rıza Asefi'den zehir zemberek yanıt geldi: "ABD, ne zaman İran'ın UAEK, Rusya veya AB'yle anlaşmak üzere olduğunu hissetse, bozmaya kalkışıyor. Asıl hedefi, ekonomik üstünlüğünü sürdürmek için diğer ülkeleri büyük güçlerin enerji kaynaklarına bağımlı kılmak. Nükleer silah peşinde olduğumuz, ABD propagandası. Daha önce atom bombası kullanan bir ülkenin İran'ı tehdit diye sunması çok komik."
Baş nükleer müzakereci Ali Laricani de "Bush yönetimi, İran'a yaptırım, hatta askeri müdahale için psikolojik savaş başlattı" dedi. Laricani, askeri müdahalenin İran'ı çökerteceğine dair ABD görüşü hatırlatıldığında, "Washington'a anlaşılan yine Siyonist oryantalist klik öğüt vermiş. Aynı hatalar Irak'ta da batağa sürüklemişti. Yanlış hesap yapıyorlar" yanıtını verdi.
RADİKAL 08.03.2006
