Petrol fiyatlarındaki artışın etkilerinin incelendiği analizler sadece Türkiye'de değil ABD başta olmak üzere tüm ülkelerde yapılıyor.
2001 yılında ortalamada 24.5 dolar olan petrolün varil fiyatının 2004 yılından itibaren hızla yükselmesi tüm dünyayı kaygılandırmaya devam ediyor. 2002 yılında 24.99 olan ortalama varil fiyatı 2003 yılında çıktığı seviye 28.38. 2004 yılında ise başta Irak gerginliği ve Rusya'da Yukos şirketine devletin el koymasıyla 38.2 dolara yükselen petrolün 2005 için ise ortalama varil fiyatı 54.5 dolar oldu. Kısa bir
süre önce 75 dolara kadar yükselen petrolün fiyatı bugünlerde 72 dolar seviyesinde. Artık alternatif enerji kaynakları tartışılıyor. Yeni kaynaklar ile artan petrol fiyatlarının etkisinin sınırlanması hedefleniyor. Brezilya'daki gibi benzine şeker kamışından elde edilen ethanol yüksek oranlarda kullanımı bunlardan birisi. ABD'de son günlerde tartışılan bir başka konu ise geçtiğimiz yıl AB'de gündeme gelen petrol şirketlerinden ekstra vergi alınması. Adeta patlayan petrol fiyatları sayesinde karları katlanan şirketlerin karlarının bir kısmının vergi olarak devlete aktarılması tartışılıyor.
DOĞALGAZ MALİYETİ ARTTI
Petrolün fiyatının yükselmesinin doğrudan etkilediği bir diğer maliyet ise doğalgaz. Son yıllarda ithalatı artan doğalgazın alım anlaşmalındaki formüller petroldeki fiyat artışlarına belli oranlarda endekslenmiş durumda. Bu nedenle petroldeki fiyat yükselişi doğalgaz maliyetini de yukarı taşıyor. 2004'ten 2006'nın ilk üç ayına kadar olan dönemde doğalgazın ithalat maliyeti 10.9 milyar doları buluyor. Ham petrol ve doğalgaz ithalatındaki fiyat artışlarının net etkisi incelendiğine ortaya çağrıcı bir durum çıkıyor. 2004, 2005 ve 2006 yılının Ocak-Mart dönemlerinde bir önceki yıla göre fazladan ödenen maliyetlerin toplamı 7.2 milyar doları aşıyor. Bu rakamın 4.1 milyar dolarlık kısmı ham petrolden kaynaklanırken 3.1 milyar doları ise doğalgazdaki fiyat artışları nedeniyle oluşuyor. Aynı dönemde akaryakıt ve doğalgazdan alınan ÖTV tahsilatlarının da petrol fiyatlarındaki artış ile doğru orantılı bir şekilde yükseldiği görülüyor. 2004 yılındaki 15.7 milyar YTL'lik ÖTV'ye karşılık 2005'teki tahsilat 19.3 milyar YTL'ye denk düşüyor. 2006'nın ilk üç ayındaki ÖTV tutarı ise 4.3 milyar YTL. Bu dönemlerdeki bir önceki yılın ayın dönemine göre artışlar toplamı 4.3 milyar YTL civarında. Ortalama kurdan bu tahsilatın değeri 3.3 milyar doları buluyor.
SABAH 01.05.2006
