Vergi denetim sonuçlarından sonra martta verilen gelir vergisi beyannameleri de, vergideki çarpıklığı bir kez daha gözler önüne serdi. Gelir İdaresi Başkanlığı, 2005 gelirleri için verilen beyannameleri değerlendirmeye aldı. İlk aşamada, otomasyonlu vergi dairelerine verilen 1 milyon 367 bin 229 beyanname, Veri Ambarı'na yüklendi. Bu beyannamelerde, beyan edilen gelir 10 milyar 349 milyon 547 bin YTL, tahakkuk eden vergi de 3 milyar 20 milyon 562 bin YTL olarak belirlendi. Bu şekilde, işadamları, serbest meslek erbabı, zirai kazanç sahipleri ve rantiyecilerin yıllık ortalama geliri 7 bin 570 YTL, aylık ortalama geliri de 631 YTL hesaplandı. Gelir vergisi beyannamelerine göre, Türkiye'de 45 sektörden 24'ü açlık, 40'ı da yoksulluk sınırının altında gelir elde ediyor. 45 sektörden 23'ünde bildirilen kazanç, asgari ücret seviyesine de ulaşmıyor.
En çok kim kazanıyor?
Gelir vergisi bildirimlerine göre, Türkiye'de en fazla parayı noterler, eczaneler, sanatçılar, deterjan sanayicileri ile yeminli mali müşavir ve muhasebeciler kazanıyor. Yaptıkları bütün işlemler karşılığı makbuz veren noterler, 1 milyon 367 bin mükellefin 999'unu oluşturdu. Noterler, mart ayında 267 milyon 165.8 bin YTL gelir bildirdi ve kendilerine 101 milyon 351.7 bin YTL vergi tahakkuk ettirildi.
Açlık sınırının altındalar
Gelir İdaresi Başkanlığı, gelir vergisi beyannamelerini, faaliyet gruplarına göre 45 ana grup altında topladı. Beyannameli gelir vergisi mükelleflerinin yüzde 53'ünün aylık ortalama geliri açlık, yüzde 89'unun da yoksulluk sınırının altında kaldı. Türk-İş'in son hesaplamalarında açlık sınırı 561.76 YTL, yoksulluk sınırı da bin 829.84 YTL olarak verildi.
Beyanlarındaki rakamlara göre, deterjan ürünlerinin ticaretini yapanlar ayda ortalama 215 YTL, dericiler 218 YTL, lokantalar 260 YTL, mobilyacılar 284 YTL, bakkal ve süpermarketler 309 YTL, un fabrikatörleri 312 YTL, seyahat ve turizm işletmeleri 321 YTL, mensucat sanayicileri 339 YTL, fırınlar 464 YTL, kuyumcular da 526 YTL gelir elde etti.
Mazeret kalmadı
Vergi oranlarını düşürdüklerini belirten Gelir İdaresi Başkanvekili Osman Arıoğlu, bu şekilde kimsenin vergi kaçırmak için mazereti kalmadığını da söyledi.
Martta verilen beyannamelerde yer alan gelir tutarında geçen yıla göre yüzde 22'lik artış olduğuna işaret eden Arıoğlu, şöyle devam etti: "Bu sevindirici gelişme. Ancak, birçok sektörde aylık ortalama gelir asgari ücretin altında. Her sektörün gerçekçi beyanla, vergisini doğru ödemesini istiyoruz. Bunun için alışkanlıkların değişmesi gerekiyor."
RADİKAL 09.05.2006
