Türk Lirası yüzde 15 değer yitirdi. Bu örtülü devalüasyon sonrasında önümüzdeki günlerde iğneden ipliğe her şeye zam gelecek. Tüpgaza, dolmuşa, doğalgaza, elektriğe zammın eli kulağında… Akaryakıt zammı sebze ve ekmek fiyatlarını bile etkileyecek.
Üç yıldır yerinden oynamayan döviz kurları bir hafta önce aniden fırladı. Türkiye üzerinde belli aralıklarla oyunlar oynayan yabancı fonlar borsada satışa geçerken, dövizdeki yükseliş yüzde 15’i buldu. Halk bir anda yeni bir kriz mi geliyor endişesine kapıldı. Devalüasyon konuşulmaya başlandı. Türk Lirası yüzde 15 civarında değer kaybetti ve devalüasyon yüzde 15’i buldu. Bu aynı zamanda; Türk halkının, Milli Geliri’nin de aynı oranda azaldığı anlamına geliyor.
Dövizdeki yükseliş sonrasında, döviz kredisi kullanan üreticinin borç yükü ciddi oranda arttı. Yine döviz kredisi ile ev alan vatandaşlar, zor duruma düştü. İthal otoların fiyatları dövizle aynı oranda yükselecek. Konut satışlarında azalma beklenirken, demir ve çimento fiyatları artacak. Döviz fiyatındaki artış, enflasyonda genel bir tırmanışa yol açacak. Bugüne kadar dövize bağlı kiralar, borçlar artacak. Türk lirası kiralarda kıpırdama olacak.
Fatura halka çıkacak
Dövizde yaşanan bu yükseliş, halka nasıl yansıyacak? Dün bu konuya eğilen ve önemli bir değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Güngör Uras, “IMF desteğiyle Merkez Bankası’nın bugüne kadar ısrarla uyguladığı yüksek faiz, düşük dövize dayalı politikanın devam etmesi sonucu ayda 3 milyar dolara ulaşan döviz açığına rağmen, dövizi olanın korkmadan dövizini bozdurarak Türk lirası alması mümkün değildir. Bir düzeltme oldu. Ama aynı politika devam ettiğine göre ileride benzer düzeltmeler olacak. Bu düzeltmeler de, daha önce ucuz dövizin ve yüksek faizin kaynağını yiyenlerin faturasını sizler, bizler, saf ve bakir Türk halkı ödeyecek” yorumunda bulundu.
Memur ve işçi yandı
Konut müteahhitlerinin proje üzerinden, dolarla konut satışına başladığını anlatan Prof. Uras, “Müteahhidler, çok kazanacağı için ilanı-reklamı bol tutmuş, lüks konuta yönelmişti. Yaz ayında satışların hızlanmasını bekliyordu. Şimdi telaş içinde. Dövizle satın alanlar vazgeçebilir. Dövizle satış güçleşebilir. Döviz fiyatındaki düzeltme, demir, çimento fiyatını artırıp maliyetlerin tırmanmasına neden olabilir. Ya alıcı bulamaz... Konutları tamamlayamaz. Ya da kârı düşer. Memur, işçi ve emeklinin derdi, genel olarak fiyatların artmaması. Çünkü onların geliri enflasyon ölçüsünde artmıyor. Ama onlar biliyor ki, döviz fiyatındaki artış, enflasyonda genel bir tırmanışa yol açacak. Bugüne kadar dövize bağlı kiralar, borçlar artacak. Türk lirası kiralarda kıpırdama olacak. Köylü için traktörde kullandığı mazotun parası, su çekmede kullandığı elektriğin parası, tarlada kullandığı ilacın parası, ürün getirip götürmede kamyoncuya ödediği nakliye parası çok önemli. Bunlar da dövize bağlı. Döviz fiyatında yüzde 15 artış köylünün tarladan kazanacağı üç kuruşu alıp götürecek” ifadelerini kullandı.
MİLLİ GAZETE 18.05.2006
Dövizdeki yükseliş sonrasında, döviz kredisi kullanan üreticinin borç yükü ciddi oranda arttı. Yine döviz kredisi ile ev alan vatandaşlar, zor duruma düştü. İthal otoların fiyatları dövizle aynı oranda yükselecek. Konut satışlarında azalma beklenirken, demir ve çimento fiyatları artacak. Döviz fiyatındaki artış, enflasyonda genel bir tırmanışa yol açacak. Bugüne kadar dövize bağlı kiralar, borçlar artacak. Türk lirası kiralarda kıpırdama olacak.
Fatura halka çıkacak
Dövizde yaşanan bu yükseliş, halka nasıl yansıyacak? Dün bu konuya eğilen ve önemli bir değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Güngör Uras, “IMF desteğiyle Merkez Bankası’nın bugüne kadar ısrarla uyguladığı yüksek faiz, düşük dövize dayalı politikanın devam etmesi sonucu ayda 3 milyar dolara ulaşan döviz açığına rağmen, dövizi olanın korkmadan dövizini bozdurarak Türk lirası alması mümkün değildir. Bir düzeltme oldu. Ama aynı politika devam ettiğine göre ileride benzer düzeltmeler olacak. Bu düzeltmeler de, daha önce ucuz dövizin ve yüksek faizin kaynağını yiyenlerin faturasını sizler, bizler, saf ve bakir Türk halkı ödeyecek” yorumunda bulundu.
Memur ve işçi yandı
Konut müteahhitlerinin proje üzerinden, dolarla konut satışına başladığını anlatan Prof. Uras, “Müteahhidler, çok kazanacağı için ilanı-reklamı bol tutmuş, lüks konuta yönelmişti. Yaz ayında satışların hızlanmasını bekliyordu. Şimdi telaş içinde. Dövizle satın alanlar vazgeçebilir. Dövizle satış güçleşebilir. Döviz fiyatındaki düzeltme, demir, çimento fiyatını artırıp maliyetlerin tırmanmasına neden olabilir. Ya alıcı bulamaz... Konutları tamamlayamaz. Ya da kârı düşer. Memur, işçi ve emeklinin derdi, genel olarak fiyatların artmaması. Çünkü onların geliri enflasyon ölçüsünde artmıyor. Ama onlar biliyor ki, döviz fiyatındaki artış, enflasyonda genel bir tırmanışa yol açacak. Bugüne kadar dövize bağlı kiralar, borçlar artacak. Türk lirası kiralarda kıpırdama olacak. Köylü için traktörde kullandığı mazotun parası, su çekmede kullandığı elektriğin parası, tarlada kullandığı ilacın parası, ürün getirip götürmede kamyoncuya ödediği nakliye parası çok önemli. Bunlar da dövize bağlı. Döviz fiyatında yüzde 15 artış köylünün tarladan kazanacağı üç kuruşu alıp götürecek” ifadelerini kullandı.
MİLLİ GAZETE 18.05.2006
