Irak'ta Cevat el Maliki başkanlığında kurulan hükümetin programı, Türkiye'nin Irak'a yönelik hassasiyetleri konusunda hükümetin bugüne kadar yaptığı girişimlerin sonuç vermediğini gösterdi. Yeni hükümet programının 18 ve 20. maddeleri, Irak'taki federal yapıyı güçlendirmeyi öngörürken, 19. madde, komşu devletlerin Irak'ın iç işlerine karışmamasını istiyor.
Programın 2. maddesinde ''Ulusal Birlik Hükümeti'nin kurulması ve ortaklaşa hareket etmek, seçim sonuçları, ulusal menfaatların gereği olan esaslara dayanan Iraklı oluşumların hükümette temsil edilmesi ilkesine riayet edilmesi'' ifadesinin yer almasına karşın, Irak'ta üçüncü büyük etnik grup olan Türkmenler, kendi siyasi oluşumlarıyla temsil edilme şansını bulamadılar. ''Hidrokarbon (petrol ve doğal gaz) sektörü yönetiminin, anayasa da geçtiği şekilde kurulacak, bölgelerin ve vilayetlerin haklarını garantiye alacak bir yasa ile düzenlenmesi'' istenen 15. madde ile Kürt bölgesinin petrolden daha fazla pay alması garantilenecek.
Türkiye'nin göstermiş olduğu bütün hassasiyete karşın yeni hükümet federal yapıyı güçlendirmeyi kararlaştırdı. Hükümet programının 18. maddesinde, ''Hükümet birleşmiş bir bütündür ve serbest seçim mekanizması kanalıyla bu hükümeti seçmiş olan Irak ve Irak halkının iradesini yansıtmaktadır. Federal Hükümet, federasyon ve adem-i merkeziyet ilkelerini güçlendirerek federal ilişkileri geliştirecek şekilde, bölge hükümetleri, meclisler ve vilayetler arasındaki ilişkileri düzenler'' denildi. Aynı şekilde 20. madde de, ''Oluştuğunda, bölgeler ve il meclislerinin temel rollerinin güçlendirilmesi, il meclisleri için özgür ve dürüst seçimlerin düzenlenmesi, vilayet ve bölgelerin yönetiminin bu meclislere tevdi edilmesi ve merkezi hükümetle olan ilişkilerin anayasa ve bu hususla ilgili yasalarla düzenlenmesi'' istenildi. Bu maddeler ile Irak'ta merkezi yönetimin gücü azalacak, bölgesel yönetimlerin gücü artacak. Gerek Şiiler, gerekse Kürtler merkezi yönetimden daha bağımsız hareket edebilecekler.
Hükümet programının 19. maddesinde, ''Komşu ve dünya ülkeleriyle ortak menfaatlari gerçekleştirecek dostluk ve karşılıklı saygı ilişkilerinin tesis edilmesi; bu ülke ve devletlerin içişlerine müdahale edilmemesi ve aradaki sorunların diyalog ve müzakereler yoluyla çözümlenmesi'' denildi. Bu madde de komşu ülkelere atfen yer alan, ''içişlerine müdahale edilmemesi'' ifadesiyle, yeni hükümet, Türkiye'nin PKK'ye yönelik sıcak takipte bulunmasının önünü kesebilecek.
21. maddede, Türkiye'nin Kerkük konusundaki beklentilerinin tam tersi yer aldı. Özel statü verilmeyen Kerkük için kesin takvim ortaya kondu. Bu maddede, ''Hükümet, Geçici Dönem için Irak Devleti Yönetim Yasasının 58. maddesine dayanan anayasanın 140. maddesini uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda adı geçen 58. maddenin tüm fıkraları uygulamaya konacaktır. Bu maddenin uygulanması Kerkük ve ihtilaflı bölgelerde ; normalleştirme, sayım ve referandum olarak üç aşamalıdır'' denildi.
Programın, ''Ülkenin her tarafından zorunlu göçe tabi tutma uygulamalarının durdurulması ve göç ettirilenlerin esas yerlerine iade edilmesi'' görüşünün yer aldığı 30. maddesi ile Kerkük'e Kürt göçünün önü açıldı.
CUMHURİYET - 23 MAYIS 2006 SALI
Hükümet programının 19. maddesinde, ''Komşu ve dünya ülkeleriyle ortak menfaatlari gerçekleştirecek dostluk ve karşılıklı saygı ilişkilerinin tesis edilmesi; bu ülke ve devletlerin içişlerine müdahale edilmemesi ve aradaki sorunların diyalog ve müzakereler yoluyla çözümlenmesi'' denildi. Bu madde de komşu ülkelere atfen yer alan, ''içişlerine müdahale edilmemesi'' ifadesiyle, yeni hükümet, Türkiye'nin PKK'ye yönelik sıcak takipte bulunmasının önünü kesebilecek.
21. maddede, Türkiye'nin Kerkük konusundaki beklentilerinin tam tersi yer aldı. Özel statü verilmeyen Kerkük için kesin takvim ortaya kondu. Bu maddede, ''Hükümet, Geçici Dönem için Irak Devleti Yönetim Yasasının 58. maddesine dayanan anayasanın 140. maddesini uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda adı geçen 58. maddenin tüm fıkraları uygulamaya konacaktır. Bu maddenin uygulanması Kerkük ve ihtilaflı bölgelerde ; normalleştirme, sayım ve referandum olarak üç aşamalıdır'' denildi.
Programın, ''Ülkenin her tarafından zorunlu göçe tabi tutma uygulamalarının durdurulması ve göç ettirilenlerin esas yerlerine iade edilmesi'' görüşünün yer aldığı 30. maddesi ile Kerkük'e Kürt göçünün önü açıldı.
CUMHURİYET - 23 MAYIS 2006 SALI
