Hem değer oluşturma sürecinin hem de oluşturma değerin bölgeler arasında dengeli bir şekilde dağılımının sağlanmış olması ulusal kalkınma açısından çok önemlidir. Ne yazık ki ülkemiz bu açıdan en sorunlu ülkeler arasındadır. Ülkemizin, nüfus bakımından yüzde 15, toprak bakımından ise yüzde 33'lük bölümünü oluşturan Doğu ve Güneydoğu Anadolu, bölgesel gelişme sorununun en yaygın, en sürekli ve en kapsamlı yaşandığı bölgedir.
Diğer bölgelerde de geri kalmışlık, işsizlik, yoksulluk, sosyal haklardan mahrumiyet gibi sorunların en az Doğu ve Güneydoğu'da yaşanan düzeyde olduğu yerler elbette mevcuttur. Ancak hiçbirinde bu sorunlar Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da olduğu şekilde, coğrafi bakımdan yaygın, sürekli ve kapsamlı değildir ve hiçbirinde bu sorunlar sürekli göçe sebep olan, çatışma oluşturan, terörü besleyen, ulusal ve uluslararası düzeyde istismara açık bir noktaya gelmemiştir.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yer alan illerin, bir iki istisna hariç tamamı, sosyo-ekonomik gelişme sıralamasında Türkiye'nin en alt sıralarında yer almaktadır. Üstelik son on yılda sosyal ve ekonomik değişim sürekli negatif yöndedir. Türkiye genelinde yoksulların oranı yaklaşık yüzde 25 iken, bölge halkının yüzde 60'ı günde 2 dolardan düşük bir gelirle yoksulluk sınırının altında yaşamaktadır ve yoksulluk sürekli artmaktadır. Bölgedeki kişi başına düşen gelir, ortalama 500 dolarla Türkiye ortalamasının çok gerisindedir. Bölge nüfusu Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 15'i iken, burada üretilen GSYİH Türkiye GSYİH'sinin yaklaşık yüzde 6.5 oranındadır.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu denince, sorunun terör, şiddet, güvenlik, etnisite, kültürel ve demokratik haklar gibi boyutları da vardır ve önemlidir. Soruna bugünkü çözüm arayışında terörle mücadele ile birlikte kültürel ve demokratik haklar, siyasi katılım ve temsil, feodal yapının değişmesi ve modernleşme gibi çok önemli hususların değişik ağırlıklarla mevcudiyeti de bir gerçektir. Ancak soruna kesin, sürekli ve kalıcı çözüm ararken, bölgedeki yoksulluğu diğer tüm sorunların ana kaynağı olarak görmek gerekir. Bölgedeki yoksulluğun yaygınlığı ve kapsamı toplumda büyük bir karamsarlık oluşturmakta, ayrıca etnik boyut ile bütünleşmekte ve dış güçler tarafından da kullanılmaktadır.
Çözüm, kültürel, demokratik ve sosyal politikalarla eşzamanlı olarak bölgenin geri kalmışlığında belirleyici faktörlerden biri olan terörün de panzehiri ekonomik kalkınma öncelikli bir yaklaşımla bulunacaktır. Bu çözüm Türkiye'yi ayağındaki prangadan da kurtaracaktır.
CUMHURİYET -13 HAZİRAN 2006 SALI
