Kerkük İl Meclisi'ndeki Türkmen ve Araplar 2007 referandumundan önce kenti ''kurtarmak'' için ittifak yaptı. Anayasada, iki federal bölgenin birleşmesini öngören bir madde bulunmadığı için, Kerkük'ün, Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlanması söz konusu olmayacak.
Nuri el Maliki başkanlığında kurulan yeni Irak hükümeti, programında, Kerkük'ün 2007 yılı sonunda ''Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlanması'' yönünde güçlü mesajlar verince, bunu engellemek için Türkmen ve Arapların ortak girişim başlattığı ortaya çıktı.
Kerkük İl Meclisi'ndeki Türkmen ve Arap üyeler, 3 Haziran'da Irak Anayasası'nın 119. maddesinin 1. fıkrasına dayanarak, El Maliki ve ABD'nin Bağdat Büyükelçisi Zalmay Halilzad 'a, Kerkük'ün federal bölge olması talebiyle başvuruda bulundular.
Anayasanın amir hükmü olduğu için bu talebin yürürlüğe sokulması zorunlu olurken, anayasada iki federal bölgenin birleşmesini düzenleyen bir madde olmadığı için, federal bölge statüsüne alınması durumunda, Kerkük'ün, ''Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlanması'' anayasal olarak mümkün olmayacak.
Kürtlerin, Kerkük'ü ''Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlama'' çabalarının önüne geçmek için yürütülen kritik politikanın ayrıntılarına ulaştı. Irak Anayasası'nın ''Bir veya birden fazla vilayetin, aşağıda belirtildiği şekilde talep gelmesi durumunda referandumla bir bölge oluşturması mümkündür'' yönündeki 119. maddesine dayandırılarak oluşturulan politika ile Kerkük İl Meclisi'ndeki Türkmen ve Arap üyeler ittifak içine girdi.
3 Haziran'da başvurdular
Federal bölge başvurusu için ''Bölge oluşturmak isteyen vilayet meclislerinden her birinin üyelerinin 1/3'ünün talebi üzerine'' koşulunu getiren 119. maddenin 1. fıkrasına dayanan Kerkük İl Meclisi'nin 15 Türkmen ve Arap üyesinin imzasıyla, Irak Başbakanlığı ile birlikte, belediyelerden sorumlu bakanlık ile İçişleri Bakanlığı ve ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği'ne, 3 Haziran tarihinde başvuru yapıldı.
Anayasanın amir hükmüne dayandığı için uygulamaya konulmak zorunda olan başvurunun kabul edilmesi durumunda, Kerkük'ün federal bölge olup olmamasına ilişkin referandum yapılacak. Referandumda oy verenlerin yarısından bir fazlasının ''evet'' demesi durumunda, Kerkük, Irak'ın federal bölgelerinden biri olacak.
Irak Anayasası'nda, iki federal bölgenin birleşmesini öngören bir madde bulunmadığı için de, Kerkük'ün, Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlanması söz konusu olmayacak. Böylece, Geçici İdari Yasa'nın 58. maddesine atfen, Irak Anayasası'nın 140. maddesi ve buna bağlı olarak düzenlenen ve Kerkük'te 2007 yılı içinde sayım ve referandum yapılmasını takvime bağlayan hükümet programının 21. maddesinin uygulanması gündemden düşecek. Konuya ilişkin bilgi veren kaynaklar, Kürtlerin bu girişimi engelleme çabası içinde olduğunun da altını çizdiler.
Irak Anayasası hazırlanırken iki federal bölgenin birleşebilmesini öngören bir madde gündeme gelmişti. Ancak, Sünni Araplar, bu maddeye dayanarak birkaç federe bölgenin birleşmesi sonucu güneyde büyük bir Şii devletinin kurulacağı endişesiyle söz konusu düzenlemeyi yapan maddenin anayasaya girmesini engellemişlerdi.
Anayasa çalışmaları
Öte yandan, söz konusu başvuru ile birlikte Kerkük Federal Bölgesi kurulması kurumunda yürürlüğe girecek bölgesel anayasa çalışmalarının da başlatıldığı öğrenildi. Buna göre Kerkük Federal Bölgesi'nin ''Bölge Başkanı'' Türkmen, iki yardımcısından biri Arap biri Kürt, ''Bölge Başbakanı'' Kürt, iki yardımcısından biri Türkmen biri Arap, ''Bölgesel Meclis Başkanı'' Arap, iki yardımcısından biri Türkmen, diğeri Kürt olacak.
Hükümet 13 bakanlıktan oluşacak. Türkmenler, Kürtler ve Araplar 4'er bakanlık alırken, bir bakanlık da Hıristiyanlara verilecek. Kültürel anlamda da her grup bağımsız heyetler aracılığıyla çalışma yürütecek. Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani Kerkük'e ilişkin olarak benzer projeyi, Kürdistan Bölgesel Yönetimi için de düşünmüştü. Ancak, bu proje Türkmenlerin itirazı nedeniyle yaşama geçirilememişti.
CUMHURİYET -15 HAZİRAN 2006 PERŞEMBE
Nuri el Maliki başkanlığında kurulan yeni Irak hükümeti, programında, Kerkük'ün 2007 yılı sonunda ''Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlanması'' yönünde güçlü mesajlar verince, bunu engellemek için Türkmen ve Arapların ortak girişim başlattığı ortaya çıktı.
Kerkük İl Meclisi'ndeki Türkmen ve Arap üyeler, 3 Haziran'da Irak Anayasası'nın 119. maddesinin 1. fıkrasına dayanarak, El Maliki ve ABD'nin Bağdat Büyükelçisi Zalmay Halilzad 'a, Kerkük'ün federal bölge olması talebiyle başvuruda bulundular.
Anayasanın amir hükmü olduğu için bu talebin yürürlüğe sokulması zorunlu olurken, anayasada iki federal bölgenin birleşmesini düzenleyen bir madde olmadığı için, federal bölge statüsüne alınması durumunda, Kerkük'ün, ''Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlanması'' anayasal olarak mümkün olmayacak.
Kürtlerin, Kerkük'ü ''Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlama'' çabalarının önüne geçmek için yürütülen kritik politikanın ayrıntılarına ulaştı. Irak Anayasası'nın ''Bir veya birden fazla vilayetin, aşağıda belirtildiği şekilde talep gelmesi durumunda referandumla bir bölge oluşturması mümkündür'' yönündeki 119. maddesine dayandırılarak oluşturulan politika ile Kerkük İl Meclisi'ndeki Türkmen ve Arap üyeler ittifak içine girdi.
3 Haziran'da başvurdular
Federal bölge başvurusu için ''Bölge oluşturmak isteyen vilayet meclislerinden her birinin üyelerinin 1/3'ünün talebi üzerine'' koşulunu getiren 119. maddenin 1. fıkrasına dayanan Kerkük İl Meclisi'nin 15 Türkmen ve Arap üyesinin imzasıyla, Irak Başbakanlığı ile birlikte, belediyelerden sorumlu bakanlık ile İçişleri Bakanlığı ve ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği'ne, 3 Haziran tarihinde başvuru yapıldı.
Anayasanın amir hükmüne dayandığı için uygulamaya konulmak zorunda olan başvurunun kabul edilmesi durumunda, Kerkük'ün federal bölge olup olmamasına ilişkin referandum yapılacak. Referandumda oy verenlerin yarısından bir fazlasının ''evet'' demesi durumunda, Kerkük, Irak'ın federal bölgelerinden biri olacak.
Irak Anayasası'nda, iki federal bölgenin birleşmesini öngören bir madde bulunmadığı için de, Kerkük'ün, Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlanması söz konusu olmayacak. Böylece, Geçici İdari Yasa'nın 58. maddesine atfen, Irak Anayasası'nın 140. maddesi ve buna bağlı olarak düzenlenen ve Kerkük'te 2007 yılı içinde sayım ve referandum yapılmasını takvime bağlayan hükümet programının 21. maddesinin uygulanması gündemden düşecek. Konuya ilişkin bilgi veren kaynaklar, Kürtlerin bu girişimi engelleme çabası içinde olduğunun da altını çizdiler.
Irak Anayasası hazırlanırken iki federal bölgenin birleşebilmesini öngören bir madde gündeme gelmişti. Ancak, Sünni Araplar, bu maddeye dayanarak birkaç federe bölgenin birleşmesi sonucu güneyde büyük bir Şii devletinin kurulacağı endişesiyle söz konusu düzenlemeyi yapan maddenin anayasaya girmesini engellemişlerdi.
Anayasa çalışmaları
Öte yandan, söz konusu başvuru ile birlikte Kerkük Federal Bölgesi kurulması kurumunda yürürlüğe girecek bölgesel anayasa çalışmalarının da başlatıldığı öğrenildi. Buna göre Kerkük Federal Bölgesi'nin ''Bölge Başkanı'' Türkmen, iki yardımcısından biri Arap biri Kürt, ''Bölge Başbakanı'' Kürt, iki yardımcısından biri Türkmen biri Arap, ''Bölgesel Meclis Başkanı'' Arap, iki yardımcısından biri Türkmen, diğeri Kürt olacak.
Hükümet 13 bakanlıktan oluşacak. Türkmenler, Kürtler ve Araplar 4'er bakanlık alırken, bir bakanlık da Hıristiyanlara verilecek. Kültürel anlamda da her grup bağımsız heyetler aracılığıyla çalışma yürütecek. Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani Kerkük'e ilişkin olarak benzer projeyi, Kürdistan Bölgesel Yönetimi için de düşünmüştü. Ancak, bu proje Türkmenlerin itirazı nedeniyle yaşama geçirilememişti.
CUMHURİYET -15 HAZİRAN 2006 PERŞEMBE
