Rusya'nın Avrasya rüşveti

17 Haziran 2006

Moskova'nın son zamanlarda Şanghay İşbirliği Örgütü'ne (ŞİÖ) ilgisinin hızla artmasının basit bir açıklaması var: Moskova için ŞİÖ, Rusya'nın bölgeden dışlanmasına son verme ve ABD'lilerin oraya gelmesinin önüne set çekme denemesidir.

GENNADİY SİSOYEV

ABD'nin Orta Asya'daki ve bu arada eski SSCB coğrafyasındaki etkisinin artması, giderek daha açık bir gerçek haline geliyor. Washington, terorizme karşı mücadele bayrağı altında bölgedeki askeri varlığını iyice pekiştirdi. Orta Asya'yı ciddi jeopolitik oyunları için neredeyse tek serbest alan olarak gören Moskova, bu durumdan hoşlanmıyor. Ve tabii, karşı önlemler almaya çalışıyor. Moskova, iki ana hatta faaliyet gösteriyor: Birincisi Özbek hattı. Moskova, Andican olaylarından sonra baskıcı İslam Kerimov rejimini kanatları arasına aldı; o da karşılığında kuzey komşusuna teşekkür etmek için Amerikan askerilerinden Özbek topraklarını terk etmesini istedi. İkinci hat ise ŞİÖ'nün güçlendirilmesi ve siyasi, hatta belki askeri anlamda ciddi bir bölgesel organizasyona dönüştürülmesi çabasıdır. Yani bir anlamda 'Orta Asya NATO' sunu kurmaktır. Ayrıca Moskova, bu iddialı planlarının gerçekleştirilmesi yolunda cimri davranmayacağını çok açık olarak ortaya koyuyor. İddialılık çok para gerektiriyor; Rusya da para harcamaya hazır. Konunun bedeli son derece kesin olarak belirlenmiş durumdadır: Bazı kaynaklara bakılırsa bu, yarım milyar dolardır. Moskova ŞİÖ projesine bu parayı yatırarak yalnızca örgütü güçlendirmeyi değil, Rusya'nın bölgedeki konumunu pekiştirmeyi ve gelecekte öncü rol oynamayı ummaktadır.

Ne var ki ŞİÖ'ye bu kadar kapsamlı bir finans yatırımı bile, Rusya'nın planlarının ve amaçlarının gerçekleşeceğini garanti edemiyor. Birincisi, bir kerelik yatırım muhtemelen yeterli olmayacaktır. Havadan gelen paraya konulan ittifakların tekrar tekrar yeni ödeme isteyeceği, para gelmezse sponsora sadakat ilkesine bağlı kalmayacağı şantajına gireceği kesindir. Rusya'nın bu ciddi miktarları karşılayabilmesi için, şimdiki yüksek petrol fiyatlarının devam etmesi gereklidir. İkincisi, Moskova ŞİÖ'nün sponsorluğu için tek aday değildir. Çin er veya geç örgütün liderliği iddiasını ortaya koyacaktır ve Rusya'nın onunla yarışması çok kolay olmayacaktır.

İDEALLER TABAN TABANA ZIT

Ve üçüncüsü, ŞİÖ'nün Orta Asya'nın NATO'su olmasının önünde önemli bir engel vardır: NATO ülkelerini bir araya getiren yalnızca bölgesel birliktelik değildir, önemli ölçüde de ortak değerlere sahip olmalarıdır. ŞİÖ'nün bugünkü üyeleri ve üye adayları bazen birbirine taban tabana zıt ideallere sahiptir. ABD ve Büyük Britanya'nın 25 yıl harcayarak oluşturmaya çalıştıkları bir önceki Asya askeri-siyasi ittifak denemesinin bir türlü gerçekleşememesinin nedeni belki de budur.

(Kommersant, Rusya, 15 Haziran) Rusçadan çeviren: Hakan Aksay

Tüm Haberlere Dön