Prof. Hisae Nakanişi Ortadoğu uzmanı bir Japon bilim insanı. Şu sıralar Türkiye'de araştırmalar yapıyor. Birkaç konferansta ABD'nin dünyadaki gözü kara tutumu, dünya enerji sektörünü kontrol etmeyi amaçlaması ve Türkiye'nin yeni dünya konjonktüründeki konumuyla ilgili görüşlerini dinledim. Sonra da onunla bu ilginç konuşmayı yaptım.
- Türkiye'nin PKK ve Kuzey Irak'taki Kürt yönetimi ile başı dertte. Bir de ABD'nin Genişletilmiş Ortadoğu Projesi (GOP) var. Bu bölgedeki durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?
HİSAE NAKANİŞİ - GOP'ta Türkiye'nin kilit rolü olduğunu düşünüyorum. Örneğin pek çok konunun çözümü için devreye girebilir. Türkiye'nin aynı zamanda İsrail'le iyi ilişkileri var. Komşusu ülkelerle de ilişkileri iyi. Dolayısıyla Türkiye'nin diplomaside daha fazla inisiyatifler alması gerektiğini düşünüyorum.
- Peki, Kuzey Irak'ta bu Kürt yönetimi oluşumu varken sizce Türkiye'nin pozisyonu ne olmalı?
NAKANİŞİ - Sanıyorum, ABD Kuzey Irak'ta bağımsız bir Kürt devleti kurdurmak istiyor. Bu Birinci Körfez Savaşı'ndan bu yana hazırlanan bir plan. İkinci Körfez Savaşı'ndan sonra bu zaten su yüzüne çıktı. Bana göre ABD ve Saddam Hüseyin el ele vererek bu planı hazırladılar.
- ABD, Türkiye'nin hassasiyetini bildiği için mi bu adımı atmıyor?
NAKANİŞİ - Sanıyorum öyle. Türkiye ABD için oldukça bir ülke. ABD sanıyorum bir yandan Kuzey Irak'ta bir Kürdistan kurmak istiyor, ama Türkiye'nin bu konudaki hassasiyetini de biliyor. ABD'nin elinde Ermenistan, Kıbrıs ve PKK kartları var. Bunlarla Türkiye'nin üzerinde ciddi baskı kurabileceğini biliyor.
Barzani ve Talabani yetiştirdikleri PKK militanlarını Türkiye'ye gönderiyorlar. Böylece Türkiye'nin sürekli PKK'yle uğraşmasını hedefliyorlar. Bu arada AB'den de Türkiye'ye Güneydoğu sorununu çözmezseniz tam üye olamazsınız baskıları geliyor. Güneydoğu'yla birlikte Ermenistan, Kıbrıs sorunlarının çözülmesi isteniyor. Türkiye'ye ''İnsan haklarını ihlal ediyorsunuz'' baskıları yapılıyor.
- ABD ve AB bunu neden yapıyor?
NAKANİŞİ - Çünkü Türkiye sürekli bu üç konuyla meşgul edilirse hep başı dertte olacak. Bu sorunlar sürdükçe Türkiye'nin AB'ye tam üyeliği engellenecek. Türkiye'nin AB'ye üye olmaması ABD'nin çıkarlarına hizmet edecek. Böylece Türkiye bölgede ABD'nin her zaman kullanabileceği askeri bir güç olarak kalacak.
- Öyleyse Türkiye, bir açmazın içinde. Nasıl kurtulabilir, sizce?
NAKANİŞİ - Bu açmazdan kurtulması çok zor. Ama aklıma gelen öneriler var. Türkiye Irak'la sınırı kapatırsa Kuzey Irak'ın dış dünyaya açılım kapısı da kapanır. Evet, sınır kapatılırsa PKK Türkiye'ye sızamayacaktır. Ama öbür yandan da Türk şirketlerinin çıkarlarına ağır darbeler inecektir. Türk hükümetinin, bir yandan ekonomik çıkarları korurken öte yandan da askeri yollarla PKK'nin üstesinden gelmek arasında denge sağlayarak çözüm üretmesi gerekecektir.
- Siz bir de Kıbrıs ve Ermeni sorunlarını telaffuz ettiniz. Sizce Türkiye bunları nasıl çözebilir?
NAKANİŞİ - İngiltere ve ABD'nin Kıbrıs sorununun çözülmesini istediklerini düşünmüyorum. Çünkü o sorun çözülürse ne ABD, ne de İngiltere'nin Kıbrıs'ta varlıklarını sürdürmek için bahaneleri kalır. Dolayısıyla da Kıbrıs sorununu sürüncemede bırakacaklardır. Türkiye de Kuzey Irak'taki varlığını korumaya devam edecektir. Bu da ABD, İngiltere ve Türkiye arasında bir karşı denge oluşturacaktır. Ermeni sorununa gelince... Türkiye bu konuda zorda. Ama Ermeni sorununda kendi tezlerini destekleyecek sağlam kanıtları ortaya çıkarmalı. Bu da rolleri tersine çevirebilir. Bu da ABD'deki Ermeni ve Rum lobilerinin çabalarını boşa çıkarabilir.
CUMHURİYET -22 HAZİRAN 2006 PERŞEMBE
