Edinilen bilgilere göre, Türkiye'nin Irak'tan gelen petrolün miktarının düşmesi üzerine, zararı 500 milyon dolara ulaştı. Bu zararın giderilmesi için de BOTAŞ alınabilecek önlemleri masaya yatırdı. Sonuçta ''Türkiye'nin Kerkük petrollerindeki uluslararası anlaşmalardan gelen hakkı istenebilir'' görüşü öne çıktı. Konu, Meclis'in gündemine de geldi. KİT Komisyonu'na dağıttığı ve ''zarar tazmin planının'' yer aldığı kitapçıkta Irak'tan akan petrolün azalması nedeniyle Türkiye'nin uğradığı zararı ayrıntılarıyla anlatan Enerji Bakanlığı, ''Irak Devleti'nin petrol borcunun tazmini için Türkiye'nin 1925 yılında yapılan imtiyaz anlaşmasına bağlı olarak Kerkük petrollerinde bulunan yüzde 2.5 hakkı istenebilir'' önerisini getirdi.
1938'de ödenmeye başlandı
Irak ile Türkiye arasında 1925'te imzalanan ''imtiyaz sözleşmesi'' uyarınca, Irak'ın Kerkük petrollerinden elde ettiği gelirin bir bölümünü Türkiye'ye vermesi gerekiyor. Her yıl Türkiye bütçesine ''alacak'' olarak kaydedilen ve yıl sonunda Irak'tan tahsil edilen bu pay, 1938'den itibaren ödenmemeye başlandı. Ancak anlaşma gereği Türkiy e Kerkük petrollerinden payını tahsil edemediğinden, bu hakkın yeniden istenmesi olasılığı bulunuyor.
Türkiye ile Irak arasındaki petrol sevkıyatı anlaşması uyarınca, Irak'ın yılda en az 35 milyon metrik ton petrolü boru hattı aracılıyla göndermesi gerekiyordu. Bu rakamın altına düşülmesi halinde ise anlaşmalar uyarınca Irak'ın tazminat ödemesi gerekiyordu. Bakû-Tiflis-Ceyhan'ın devreye girmesine günler kala Irak petrolünü 28 yıldan bu yana taşıyan Kerkük-Yumurtalık hattındaki zarar gündeme geldi. Türkiye, topraklarındaki en eski petrol boru hattı konusunda sıkıntıya girdi. Irak petrolünü Akdeniz'e taşıyan boru hattından gelen petrol miktarı ABD işgaliyle birlikte normal sınırların altına indi. Bu nedenle de Türkiye'nin son üç yıldaki zararı 500 milyon dolara ulaştı.
Ankara 'ses çıkarmadı'
Edinilen bilgilere göre ABD'nin işgal ettiği tarihe kadar Irak'ın tüm petrol sevkıyatı Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde yapıldığı için Türkiye, Irak'ın petrol akıtma yükümlülükleri üzerinde durmadı. Ankara, Irak'ın 35 milyon metrik ton petrol akıtma zorunluluğunu yerine getirmemesine ses çıkarmamayı tercih etti. İşgalin ardından Irak petrolü üzerindeki BM kontrolü kalkınca ve yabancı şirketler Irak'ın petrol pazarına girince, Türkiye ile yapılmış olan anlaşmanın da tam olarak uygulanması gündeme geldi.
Son iki yılda, Irak'tan gelen petrol miktarı, ülke ekonomisinin BM kontrolünde olduğu dönemin bile altına indi. Irak'ın BM kontrolündeyken 2003 yılında gönderdiği ham petrol miktarı 8.2 milyon metrik tonken bu oran ABD'nin işgalinden sonra, 2004'te 5.1, 2005'te de 1.6 milyon ton oldu. Boru hattından akan petrol miktarı azaldıkça Türkiye'nin zararı arttı. 2006 yılının ilk yarısında durumun iyileşmeyeceği ortaya çıkınca Türkiye'nin Irak'tan zararın tazmin edilmesini istemesi düşüncesi ortaya çıktı.
Enerji Bakanlığı çalışma başlattı
Enerji Bakanlığı, bu tazminatın nasıl isteneceği üzerinde çalışma başlattı. Ankara, bu konudaki sıkıntısını hem Türkiye'nin Irak Özel Temsilcisi Büyükelçi Oğuz Çelikkol hem Bağdat'a geçen ay yaptığı ziyaret sırasında hem de Irak Petrol Bakanı'nın Ankara ziyareti sırasında, Bağdat yönetimine iletti. Ankara'nın bu konudaki ısrarlarına karşın Irak hükümeti tazminat ödemeyi de, boru hattından akan petrol miktarını arttırmayı da kabul etmedi.
