Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) verilerine göre, dünyada 2000-2004 yıllarında silah ve askeri teçhizat satışında Rusya ilk sırada geliyor (beş yılda toplam 26.9 milyar dolarlık satış). Rusya'yı ABD (25.9), Fransa (6.3), Almanya (4.8) ve İngiltere (4.4) izliyor. Bu beş ülke dünya silah ihracatının yüzde 81'ini gerçekleştiriyor. Bir önceki beş yıllık dönemin birincisi ABD, o zaman toplam 53.4 milyar dolarlık, Rusya ise 16.4 milyar dolarlık silah satmıştı. Boris Yeltsin 'in Rusya Devlet Başkanı olduğu 1990'lı yıllarda dünya silah piyasasında sürekli olarak ABD liderdi. Son 5 yılda ipi önde göğüsleyen Rusya, geçen yılki silah satışlarının 6.12 milyar dolar, yapılan sipariş anlaşmalarının değerinin ise yaklaşık 30 milyar dolar olduğunu açıkladı. 82 ülkeye silah satan Rusya'nın toplam askeri ihracatının yüzde 70'i Çin ve Hindistan'a. Satışların yüzde 85'i Rosoboroneksport şirketine ait. Kalan yüzde 15'lik bölümde ise Suhoy, RSK Mig ve Salyut şirketlerinin satışları var.
ABD öfkeyle kalktı, ama...
Silah satışı, Kremlin açısından tıpkı enerji ihracatı gibi temel gelir kaynaklarından biri. Ve bu alanlarda lider Vladimir Putin , ABD'ye rahatlıkla kafa tutabiliyor. İki ülke arasındaki ticari rekabette, zaman zaman siyasi anlaşmazlıklar da ortaya çıkabiliyor. Özellikle de Moskova'nın eskiden beri Tahran'la askeri işbirliği yapması Washington'un tepkisini çekiyor. Bunu Kremlin'in Suriye ve Cezayir yönetimi ile yaptığı anlaşmalar izleyince, sinirleri iyice gerilen Beyaz Saray'ın sabrı, geçen ay sonunda Rusya'yı ziyaret eden Venezüella lideri Hugo Chavez 'in toplam 3 milyar dolar tutarında çeşitli askeri anlaşmalara imza atmasıyla taştı. Böylece Rusya, bir taraftan kazançlı bir adım atarken, öteki yandan da kendi ''arka bahçesi BDT'yi ve Ortadoğu'yu karıştıran'' ABD'ye karşı ''onun arka bahçesine Venezüella kapısından giriş yapmış oldu.''
Washington buna sessiz kalmadı ve 2000 yılında ABD ulusal yasalarına eklenen bir yasakla İran'a silah satışını engelleyen bir maddeyi kullanarak yedi uluslararası silah şirketine yaptırım uygulama kararını açıkladı. Bu ''kara liste'' de iki Kuzey Kore, iki Hindistan ve bir Küba şirketinin yanında en fazla dikkat çeken, kuşkusuz, Rus devlet şirketleri Rosoboroneksport ve Suhoy'du. Rosoboroneksport, İran'la uluslararası normlara uymayan herhangi bir işbirliğinin olmadığını açıklarken, Suhoy ''Son sekiz yılda İran'a bir vida bile satmadık'' diyerek şaşkınlığını dile getirdi. Belli ki, sorun Venezüella ile taşan bardağın içinde gizliydi...
''Yaptırım yöntemiyle uygulamalarıyla Rus-Amerikan dostluk ilişkilerinin zarar göreceğini'' vurgulayan Rusya Dışişleri Bakanlığı ise ''iyi düşünülmemiş bu kararın daha çok sivil ABD şirketlerini vurabileceğini'' ima etti. Amerikan uçak yapımcısı Boeing, üç yıldır Suhoy ile toplam 11.5 milyar dolar bütçeli ''Rus bölgesel uçağı'' projesi kapsamında 2023 yılına kadar 625 yolcu uçağı üretimi konusunda işbirliği yapıyordu. Ayrıca başka uçak alımları ve ortak üretimi için çeşitli ABD şirketleri aday durumundaydı. Şimdi bunların kaderi Kremlin'in tavrına bağlı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü raporuna (SIPRI) göre, dünyada askeri harcamalar 2005 yılında önceki yıla göre yüzde 3.4 artışla 1 trilyon 118 milyar dolara yükseldi. En fazla askeri harcama yapan ülkeler, ABD (tek başına dünyadaki tüm askeri harcamaların yüzde 48'si), İngiltere, Fransa, Japonya ve Çin. Askeri harcamalarını hızla arttıran ülkelerin başında bir yıl içinde askeri bütçesini 2.5 kat arttıran Gürcistan yer alıyor.
CUMHURİYET -19 AĞUSTOS 2006 CUMARTESİ
