BM'nin Türkiye'ye gönderdiği angajman belgesi askerlere bölgedeki herhangi bir karışıklıkta tutuklama yetkisi veriyor. Belgeye göre UNIFIL, kendisine ya da diğer BM personeline karşı düşmanca bir amaç saptaması durumunda ölümcül güç kullanabilecek. BM personelinin kaçırılması girişimi de yine ölümcül güç kullanma dahil olmak üzere güç kullanmayı içeriyor.
TBMM'de tezkere oylaması için geri sayım sürerken, BM'nin Barış Operasyonları Bölümü Askeri Planlama Servisi tarafından hazırlanan ve Dışişleri Bakanlığı'na gönderilen angajman belgesinin ''meşru müdafaanın ötesinde'' birçok konuda güç kullanımını da öngördüğü ortaya çıktı.
Angajman belgesi başta düşmanca hareketler olmak üzere UNIFIL'in görevini yapmasının engellenmesi, BM personel ve insani yardım çalışanlarının hareket serbestisinin ortadan kaldırılması ve yakın fiziki tehdit altında bulunan sivillerin korunması için meşru müdafaanın ötesine geçerek güç kullanmayı öngörüyor. Belge, kişilerin ya da grupların silahsızlandırılmasında yetkiyi ''güç komutanına'' veriyor. 12 madde ve 4 ekten oluşan angajman belgesinin ''prensipler'' bölümünde, askeri operasyonların idaresinin uluslararası hukuk ahkâmı tarafından yürütüldüğüne işaret edilirken, aynı bölümün ''meşru müdafaa'' başlığında, ''Angajman belgesindeki hiçbir şey bir komutanın meşru müdafaa için gerekli gördüğü ve uygun bütün önlemleri almasındaki hak ve yükümlülüklerini yadsımaz'' denildi. Angajman belgesinin önemli başlıkları ve içerdikleri şöyle:
''Meşru müdafaanın ötesinde güç kullanımı:
* UNIFIL'in operasyon alanlarının herhangi bir düşmanca aktivite tarafından kullanılmamasının sağlanması,
* Güvenlik Konseyi'nin Ek A'nın 1. ve 2. paragraflarında tanımladığı şekilde UNIFIL'in görev emrinin güç kullanarak karşı girişimlerin engellenmesi,
* BM personeli ve insani yardım çalışanlarının güvenlik ve hareket serbestisinin sağlanması,
* Lübnan hükümetinin sorumluluklarına halel getirmeyecek şekilde yakın fiziksel tehdit altındaki sivillerin korunması.''
Belgede, görev yapacak UNIFIL personeline özgü angajman kuralları ''gücün seviyesi'' , ''silah sisteminin kullanılması'' ve ''silah taşıma yetkilendirmesi'' şeklinde sıralandı. Bu başlıklar şöyle:
Güç kullanma seviyesi:
* Kendine ya da diğer BM personeline karşı düşmanca niyet ya da hareket içeren karşı girişimlere, ölümcül kuvvet de dahil olmak üzere güç kullanmaya yetkilidir.
* BM personelinin kaçırılmasına yönelik girişimlere karşı, ölümcül güç olmak üzere, güç kullanımına yetkilidir.
* Lübnan Silahlı Kuvvetleri ya da Lübnan hükümetinin eşlik etmek, destek ve yardım için görevlendirdiği birimlerin düşmanca hareket ve tavırlara karşı korunmasında ölümcül güç de dahil olmak üzere güç kullanmaya yetkilidir.
**Lübnan Silahlı Kuvvetleri ya da Lübnan hükümetinin eşlik etmek, destek ve yardım için görevlendirdiği birimlerin kaçırılma ve alıkonulması yönündeki karşı girişimlerde ölümcül güç de dahil olmak üzere güç kullanmaya yetkilidir.
* Yakın fiziksel şiddet altındaki sivilleri korumak üzere ölümcül güç kullanmak dahil güç kullanmakta yetki sahibidir.
**BM tesislerini, askeri tesisleri ve ekipmanları, güç komutanı tarafından işaret edilmiş bölge ya da gayrimenkullere yönelik düşmanca tavırlar ya da hareket karşısında yaşamsal tehdit ve fiziksel yaralanmaya izin vermeyecek şekilde, ölümcül olmayan güç kullanmaya yetkilidir. (Belgede aynı unsurları içeren başka bir maddede ise ölümcül güç kullanımının serbest bırakılmasına izin verildi.)
* Bir grubun silahsız güç kullanarak ya da silahsız güç tehdidi sınırları içerisinde, BM personeli ya da UNIFIL'e yönelik hareket sınırlamasında bulunması durumunda, ölümcül olmayan güç kullanmaya yetkilidir. (Metinde yer alan başka bir maddede ise bu grubun silahlı olması durumda ölümcül güç kullanılmasına izin verildi.)
Silah sistemleri ve kullanımı
Belgenin ''Silah Sistemlerinin Kullanımı'' başlığı altında ise UNIFIL'in silah ve mühimmat kullanımına ilişkin çerçeve belirleniyor. Belgedeki bu çerçevede şunlar yer alıyor:
* Silahların, cephanenin ve patlamamış mühimmatın imhasında, patlayıcı kullanmaya yetkilidir.
* Herhangi bir kişiye yönelik olarak silahların, gelişi güzel şekilde hedeflenmesi yasaktır.
* Angajman kuralları çerçevesinde gösterildiği gibi, organize eğitimlerin dışında silah ateşlemek yasaktır.
* Uyarı ateşi yetki dahilindedir.
* Lazerin tetkik, mesafe bulma ve hedeflemede kullanımı yetki dahilidir.
Silah taşıma yetkisi
Belge'nin bu bölümünde UNIFIL'in silah taşıma yetkisi anlatılıyor:
* Kişisel dolu silah taşınmasına yetkilidir.
* El silahları, makineli tüfek, hafif havan topu, elde taşınabilir anti-tank silahları gibi elde taşınabilir silahların açıkça taşınmasında yetkilidir.
* Silahların araçlara, uçaklara ya da teknelere taşınmasına ya da bu araçlarla taşınmasına yetkilidir.
Tutuklama ve araştırma
''Tutuklama ve Araştırma'' başlığı altında ise hükümetin ısrarla reddettiği, ''silahsızlandırma'' nın da yer alması dikkat çekiyor. Başlıkta UNIFIL'in görevleri şöyle sıralanıyor:
* Birey ve grupları, kendisine, bir birimine ya da BM personeline düşmanca hareket ya da düşmanca amaçla yapılan gösteri nedeniyle tutuklamaya yetkilidir.
* Kaçırma ya da alıkoymaya karşı girişimlerde grup ya da bireylerin tutuklanmasına yetkilidir.
* Lübnan Silahlı Kuvvetleri ya da Lübnan hükümetinin eşlik etme ve yardımda görevlendirdiği birimlere düşmanca hareket eden ya da niyeti olan birey ya da grupların tutuklanmasında yetkilidir.
* Tutuklananların silah, patlayıcı ve mühimmatlarının araştırılmasında yetkilidir.
* Bireylerin veya grupların silahsızlandırılmasında güç komutanının direktifi doğrultusunda yetkilidir.
''Ateş etme prosedürü'' başlığında ise sadece karşı taraftan beklenmedik bir ateş geldiği zaman uyarı ateşi olmaksızın ateş etmeye izin veriliyor. Ateşli silahların kullanılması durumunda ''kontrollü'' , ''ayrım gözetecek şekilde'' ve eğer mümkünse yaşamsal olmayan bir bölgeye öldürmemek üzere tek bir atış yapılması öngörülüyor. Otomatik ateşin ise sadece son aşamada kullanılmasına izin veriliyor.
Silahlar
UNIFIL personelinin kullanacağı bireysel silahlar ise tabanca, tüfek, yarı otomatik tüfek olarak sıralandı. Belgede kişisel silahların, saldırı tavrıyla taşınmayacağı vurgulandı. UNIFIL ekipleri ateş açmadan önce İngilizce olarak, ''BM, teslim ol ya da ateş edeceğim'' daha sonra da aynı cümleyi Arapça ve Fransızca olarak tekrarlayacaklar. Yanıtın olumsuz olması durumunda ateş edecekler.
CUMHURİYET -2 EYLÜL 2006 CUMARTESİ
''Meşru müdafaanın ötesinde güç kullanımı:
* UNIFIL'in operasyon alanlarının herhangi bir düşmanca aktivite tarafından kullanılmamasının sağlanması,
* Güvenlik Konseyi'nin Ek A'nın 1. ve 2. paragraflarında tanımladığı şekilde UNIFIL'in görev emrinin güç kullanarak karşı girişimlerin engellenmesi,
* BM personeli ve insani yardım çalışanlarının güvenlik ve hareket serbestisinin sağlanması,
* Lübnan hükümetinin sorumluluklarına halel getirmeyecek şekilde yakın fiziksel tehdit altındaki sivillerin korunması.''
Belgede, görev yapacak UNIFIL personeline özgü angajman kuralları ''gücün seviyesi'' , ''silah sisteminin kullanılması'' ve ''silah taşıma yetkilendirmesi'' şeklinde sıralandı. Bu başlıklar şöyle:
Güç kullanma seviyesi:
* Kendine ya da diğer BM personeline karşı düşmanca niyet ya da hareket içeren karşı girişimlere, ölümcül kuvvet de dahil olmak üzere güç kullanmaya yetkilidir.
* BM personelinin kaçırılmasına yönelik girişimlere karşı, ölümcül güç olmak üzere, güç kullanımına yetkilidir.
* Lübnan Silahlı Kuvvetleri ya da Lübnan hükümetinin eşlik etmek, destek ve yardım için görevlendirdiği birimlerin düşmanca hareket ve tavırlara karşı korunmasında ölümcül güç de dahil olmak üzere güç kullanmaya yetkilidir.
**Lübnan Silahlı Kuvvetleri ya da Lübnan hükümetinin eşlik etmek, destek ve yardım için görevlendirdiği birimlerin kaçırılma ve alıkonulması yönündeki karşı girişimlerde ölümcül güç de dahil olmak üzere güç kullanmaya yetkilidir.
* Yakın fiziksel şiddet altındaki sivilleri korumak üzere ölümcül güç kullanmak dahil güç kullanmakta yetki sahibidir.
**BM tesislerini, askeri tesisleri ve ekipmanları, güç komutanı tarafından işaret edilmiş bölge ya da gayrimenkullere yönelik düşmanca tavırlar ya da hareket karşısında yaşamsal tehdit ve fiziksel yaralanmaya izin vermeyecek şekilde, ölümcül olmayan güç kullanmaya yetkilidir. (Belgede aynı unsurları içeren başka bir maddede ise ölümcül güç kullanımının serbest bırakılmasına izin verildi.)
* Bir grubun silahsız güç kullanarak ya da silahsız güç tehdidi sınırları içerisinde, BM personeli ya da UNIFIL'e yönelik hareket sınırlamasında bulunması durumunda, ölümcül olmayan güç kullanmaya yetkilidir. (Metinde yer alan başka bir maddede ise bu grubun silahlı olması durumda ölümcül güç kullanılmasına izin verildi.)
Silah sistemleri ve kullanımı
Belgenin ''Silah Sistemlerinin Kullanımı'' başlığı altında ise UNIFIL'in silah ve mühimmat kullanımına ilişkin çerçeve belirleniyor. Belgedeki bu çerçevede şunlar yer alıyor:
* Silahların, cephanenin ve patlamamış mühimmatın imhasında, patlayıcı kullanmaya yetkilidir.
* Herhangi bir kişiye yönelik olarak silahların, gelişi güzel şekilde hedeflenmesi yasaktır.
* Angajman kuralları çerçevesinde gösterildiği gibi, organize eğitimlerin dışında silah ateşlemek yasaktır.
* Uyarı ateşi yetki dahilindedir.
* Lazerin tetkik, mesafe bulma ve hedeflemede kullanımı yetki dahilidir.
Silah taşıma yetkisi
Belge'nin bu bölümünde UNIFIL'in silah taşıma yetkisi anlatılıyor:
* Kişisel dolu silah taşınmasına yetkilidir.
* El silahları, makineli tüfek, hafif havan topu, elde taşınabilir anti-tank silahları gibi elde taşınabilir silahların açıkça taşınmasında yetkilidir.
* Silahların araçlara, uçaklara ya da teknelere taşınmasına ya da bu araçlarla taşınmasına yetkilidir.
Tutuklama ve araştırma
''Tutuklama ve Araştırma'' başlığı altında ise hükümetin ısrarla reddettiği, ''silahsızlandırma'' nın da yer alması dikkat çekiyor. Başlıkta UNIFIL'in görevleri şöyle sıralanıyor:
* Birey ve grupları, kendisine, bir birimine ya da BM personeline düşmanca hareket ya da düşmanca amaçla yapılan gösteri nedeniyle tutuklamaya yetkilidir.
* Kaçırma ya da alıkoymaya karşı girişimlerde grup ya da bireylerin tutuklanmasına yetkilidir.
* Lübnan Silahlı Kuvvetleri ya da Lübnan hükümetinin eşlik etme ve yardımda görevlendirdiği birimlere düşmanca hareket eden ya da niyeti olan birey ya da grupların tutuklanmasında yetkilidir.
* Tutuklananların silah, patlayıcı ve mühimmatlarının araştırılmasında yetkilidir.
* Bireylerin veya grupların silahsızlandırılmasında güç komutanının direktifi doğrultusunda yetkilidir.
''Ateş etme prosedürü'' başlığında ise sadece karşı taraftan beklenmedik bir ateş geldiği zaman uyarı ateşi olmaksızın ateş etmeye izin veriliyor. Ateşli silahların kullanılması durumunda ''kontrollü'' , ''ayrım gözetecek şekilde'' ve eğer mümkünse yaşamsal olmayan bir bölgeye öldürmemek üzere tek bir atış yapılması öngörülüyor. Otomatik ateşin ise sadece son aşamada kullanılmasına izin veriliyor.
Silahlar
UNIFIL personelinin kullanacağı bireysel silahlar ise tabanca, tüfek, yarı otomatik tüfek olarak sıralandı. Belgede kişisel silahların, saldırı tavrıyla taşınmayacağı vurgulandı. UNIFIL ekipleri ateş açmadan önce İngilizce olarak, ''BM, teslim ol ya da ateş edeceğim'' daha sonra da aynı cümleyi Arapça ve Fransızca olarak tekrarlayacaklar. Yanıtın olumsuz olması durumunda ateş edecekler.
CUMHURİYET -2 EYLÜL 2006 CUMARTESİ
