İran'ın nükleer silahlar edinmesini önlemeye ve bu silahların yayılmasını engellemeye kararlı olduğunu sık sık dile getiren, bu amaçla askeri yöntemleri kullanmaktan çekinmeyeceğini vurgulayan Bush yönetimi, AP ajansının bildirdiğine göre, anlaşmaya, içinde boşluklar olduğu, bu bölgesel anlaşmanın, daha önce yapılmış uluslararası anlaşmalar tarafından geçersiz kılınabileceğini ileri sürerek karşı çıkıyor. Rusya, Çin ve Birleşmiş Milletler anlaşmayı destekliyorlar. OneWorld adlı uluslararası kuruluşun bildirdiğine göre Fransa ve İngiltere de benzer gerekçelerle anlaşmaya karşı çıkarak imza törenine katılmadı.
BM ve UAEK'den katkı
Geçmişte, SSCB döneminde, topraklarında yapılan nükleer silah denemelerinden büyük zarar gören Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan ve Türkmenistan söz konusu anlaşmayla nükleer silahlar üretmeme, satın almama, topraklarında yer almasına izin vermeme konularında ortak bir kararlılık belirtmiş oluyorlar. İmza törenine ABD, İngiltere ve Fransa'nın katılmadığı anlaşmanın hazırlanması sürecinde Birleşmiş Milletler (BM) ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) önemli bir rol oynadı. Silahsızlanma üzerine çalışan uluslararası kuruluşlara göre, ABD Başkanı George Bush yönetiminin gerekçeleri aslında birer bahane. Örneğin Silahların Denetlenmesi Kuruluşları Birliği'nden Daryl G. Kimball konuyla ilgili OneWorld'e verdiği demeçte, ''Burası çok stratejik bir bölge, ABD gelecekte bu bölgeye nükleer silah yerleştirme hakkından vazgeçmek istemiyor'' dedi. OneWorld'e konuşan Batı Eyaletleri Hukuk Vakfı Başkanı Jackie Cabasso ise ''Gerektiğinde Bush yönetiminin İran'da nükleer silahlar kullanmaya yönelik savaş planları da yaptığını'' belirterek sözlerini şöyle sürdürdü: 'Bush yönetimi halen tüm nükleer cephanesini yenilemeye ve güncelleştirmeye ilişkin bir programı yaşama geçirmeye, daha hassas vuruş yapabilecek, kullanılabilir nükleer silahlar üretmeye de çalışıyor.''
Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan ve Türkmenistan arasında imzalanan nükleer silahlardan arındırma anlaşması, bu bağlamda kuzey yarımkürede yapılan ilk anlaşma. Daha önce Latin Amerika'da, Karayib Adaları bölgesinde, Güney Pasifik, Güneydoğu Asya ve Afrika'da ülkeler benzer anlaşmalara imza atmışlardı.
CUMHURİYET - 15 EYLÜL 2006 CUMA






