Hükümet belediye paylarına performans kriteri getiriyor. Çalışkan belediyelere daha çok bütçe payı verilirken, gündüz ya da yaz nüfusu artan belediyelere sınırları içindeki vergi gelirlerinden yararlanma hakkı tanınacak.
Hükümet, genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere ve il özel idarelerine kaynak aktarımına ilişkin düzenlemelerde köklü değişikliğe gidiyor. Bütçe payının sadece belediyelerin ve illerin nüfusuna göre dağıtımından vazgeçiliyor. Nüfusun yanı sıra performans kriteri, gelişmişlik endeksi, kırsal nüfus ve o belediyede toplanan vergi gelirleri de dikkate alınacak.
Böylece Bodrum, Marmaris gibi yaz nüfusu artan, Beyoğlu, Çankaya gibi gündüz yaşayanların çok daha fazla olduğu ilçeler kendi sınırlarındaki vergi gelirlerinden de pay alabilecekler.
Kanun tümüyle değişiyor
Belediye Gelirleri Kanunu'nu tümüyle değiştiren İl Özel İdaresi ve belediye gelirleri kanunu tasarısına göre, genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere yüzde 6, il özel idarelerine yüzde 1.12 oranında pay verilecek. Büyükşehir belediyelerine ise, belediye sınırları içerisinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden yüzde 5 oranında pay verilecek.
Mevcut uygulamada da büyükşehir belediyelerine bütçe gelirlerinin yüzde 5'inin dağıtılması öngörülüyor. Ancak yasanın verdiği yetkiyi kullanan Bakanlar Kurulu 2002 yılından bu yana yüzde 5 yerine, yüzde 4.1 oranında pay dağıtıyor.
Tasarıda, Bakanlar Kurulu'na sadece bu oranı iki katına kadar artırma ya da kanundaki oranlara çekme yetkisi verildi. Böylece Bakanlar Kurulu'nun belediye ve il özel idarelerine aktarılacak bütçe gelirlerinden kesinti yapmasının önüne geçilecek.
Mevcut yasaya göre, bütçe gelirlerinin belediyelere ve il özel idarelerine dağıtımında, sadece belediyenin ve ilin nüfusu dikkate alınıyor. Yeni düzenlemede ise belediye paylarının yüzde 70'i belediyelerin nüfusuna göre, yüzde 10'arlık bölümü belediyelerin öz gelirlerinin toplam gelirlerine oranına; o ilçede toplanan verginin toplam vergi tahsilatına oranına ve performans sonuçlarına göre dağıtılacak. Performans ölçütü olarak İçişleri Bakanlığının yayımlayacağı değerlendirme sonuçları dikkate alınacak.
Nasıl dağıtılıcak?
İl özel idarelerinin paylarının ise yüzde 60'ı illerin nüfusuna göre, yüzde 10'arlık bölümü illerin yüzölçümü ve kırsal alan nüfusuna göre, yüzde 15'i illerin gelişmişlik endeksine, yüzde 5'i de o ilde toplanan vergi geliri toplamının genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamına oranına göre dağıtılacak. Gelişmişlik endeksi Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından yayımlanacak.
Nüfusu 10 bin ve altında olan belediyelere eşit olarak dağıtılmak üzere her yıl bütçe kanunu ile Maliye Bakanlığı bütçesine yeterli miktarda ödenek konulacak. Bu ödenek, mayıs ve eylül aylarında iki eşit taksitte ilgili belediye hesabına aktarılacak.
RADİKAL 22.09.2006
