Petrol piyasasının geleceğine ilişkin yapılan 3 farklı senaryoya göre, fiyatlar 100 doları bulursa, Türkiye'nin ham petrol faturası da 8.5 milyar dolardan 18 milyar dolara çıkacak. Fiyatlar sert bir şekilde düşse de Türkiye, büyüme rakamlarındaki düşüş nedeniyle yine olumsuz etkilenecek.
Son günlerde tekrar yükselişe geçmesine karşın, petrol fiyatlarının 80 dolar sınırından 60 dolara kadar düşmesi, spekülatif sermayedarların iştahlarını azalttı. Ama fiyattaki dalgalanmalar, dünya ekonomisinin başını ağrıtmaya devam ediyor. Petrol fiyatlarında görülen düşüşün en büyük nedeni olarak, yüksek riskli yatırım fonlarını ifade eden ve her türlü denetimden bağımsız hareket edebilen Hedge fonlarının, petrole yatırım yapmaktan kaçması gösteriliyor. Bu fonların para bağladığı ham petrol kontratı sayısı 15 Ağustos'tan bu yana 83 binden 22 bine düşerken ''tatlı kazanç'' döneminin sonuna yaklaşıldığı da konuşulanlar arasında.
Petrol fiyatlarındaki her 1 dolarlık artış, enerjide dışa bağımlı olan Türkiye'nin petrol ithalatının faturasına 175 milyon dolarlık ek yük getiriyor. The New York Times ve Business Week dergilerinde yer alan analizlere göre fiyatlar 25 ile 100 dolar arasında değişirken 14 Temmuz'daki 79 dolarlık zirveden sonra tekrar 60 dolar seviyesine gerileyen petrolde gerçekleşmesi olası üç farklı senaryo ve bunların
Felaket senaryosu: ABD'nin İran'a ekonomik ambargo uygulanması için Birleşmiş Milletler'i ikna etmesi, petrol piyasası açısından ''en kötü'' olasılık. Bu durumda, İran'ın ambargoya petrol sevkıyatını geçici olarak durdurarak cevap verip, Venezüella da ABD'ye tepki olarak petrol üretimini kısabilir. ''Felaket senaryosu'' olarak nitelendirilen bu gelişmelerin gerçekleşmesi durumunda, petrolün varil fiyatının 100 doları geçmesine kesin gözüyle bakılıyor. Bu gerçekleşirse, yılda 180 milyon varillik ithalat yapan Türkiye'nin petrol faturası da yaklaşık 8 milyar dolar artacak.
En olası senaryo: ABD'deki ekonomik büyümenin yavaşlamaya devam etmesi ancak resesyon-durgunluk noktasına gelinmemesi ikinci olasılık. Çin'deki büyüme rakamlarının da yavaşlaması ihtimali üzerine kurulan bu senaryoda, uluslararası planda ciddi bir çatışma ortamı oluşmayacak. Bu senaryoda, petrolün varil fiyatının 60 ile 70 dolar arasında kalması muhtemel. Fiyatların bu aralıkta kalması durumunda bile Türkiye'nin petrol ithalatına ödediği fatura, bu yıl ilk defa 10 milyar doları aşacak.
Üreticileri korkutan senaryo: Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı büyüme rakamlarındaki yavaşlama talebin kısılması durumunda, 2007'de tüm dünyada ekonomik büyümenin düşeceği bir diğer senaryo. Bu durumda, petrole olan talep de azalacak ve mevcut yüksek üretim seviyesi nedeniyle varil fiyatı 25 dolara kadar gerileyecek. Bu senaryoda en zor durumda kalacak olan ülkeler ise petrol ihraç eden ülkeler. Hatta, bütçe gelirlerinin yarısından fazlasını petrolden elde eden Rusya'da hükümet, düşen petrol fiyatlarına ilişkin olarak, ''37 dolara kadar dayanabiliriz'' mesajını şimdiden verdi. Türkiye'nin de petrol faturası göreceli olarak düşecek olmasına karşın, ithalat ağırlıklı olarak üst üste 18 çeyrektir büyüyen ülke ekonomisinde ciddi bir daralma ve toplam talepte keskin düşüşlerin görülmesi olası.
CUMHURİYET -29 EYLÜL 2006 CUMA
