Türkiye-İran arasında imzalanan enerji anlaşması ABD'nin yaptırım kararı nedeniyle tehlikeye girdi. Hindistan'ın da benzer anlaşmadan vazgeçmesi Türkiye'yi zorluyor
İran'ın 1988'de keşfettiği ve 2000'li yıllarda en büyük enerji projesi ilan ettiği Güney Pars sahasında öngörülen takvim 2020'ye göre ayarlanmıştı. Türkiye'ye verilen üç alan da aynı plana dahildi ve anlaşma sağlanırsa ilk çiviyi TPAO çakacak.
İran'ın Güney Pars projesinin başarısı, büyük ölçüde uluslararası yatırımlara bağlıydı. Ancak İran'ın büyük umut bağladığı Hindistan, ABD'nin baskısı nedeniyle İran'a bir nota vererek projeden çekildi. Fransa Cumhurbaşkanı Nicholas Sarkozy de İran'a yönelik açıklamalarını sertleştirdi.
TPAO'nun İran'da yatırım yapmak için ihtiyaç duyacağı finansmanı tek başına karşılaması mümkün görünmüyor. ABD'nin ve uluslarası toplumun İran'a yönelik ambargo baskısı nedeniyle dış kredi yoluyla finansman bulması da çok zor görülüyor.
İran, TPAO'nun Güney Pars projesinde üreteceği doğalgazı satın alıp, Türkiye'ye ya da Avrupa ülkelerine satmak istiyor. Bu da projenin kârlılığını azaltıyor.
Üretilecek doğalgazın Avrupa'ya satışı konusunda gerekli anlaşmaları yapması için sınırda ortak bir Türkiye-İran şirketi kurulması öngörülüyor. Gazprom ile BOTAŞ'ın Bulgaristan sınırında kurduğu ortak şirketi Turusgaz'ın neden olduğu sorunların benzerlerinin yaşanması kaçınılmaz.
RADİKAL -28 EYLÜL 2007 CUMA
Türkiye'nin İran ile gerçekleştirmek istediği ortak enerji projesi, ABD'nin şirketlere zorunlu yaptırım kararı nedeniyle başlamadan bitebilir. İran'ın vaat ettiği alanlardaki doğalgaz rezervinin çıkarılması, Türkiye tarafından çıkarılacak doğalgazın önce İran'a satılıp, sonra İran'dan satın alınması gibi kârı azaltıcı koşullar, Türkiye'nin ABD'yi ikna etmesini zorlaştırıyor ve Washington yönetimini kaybetmeyi göze almasını engelliyor. Adının açıklanmasını istemeyen bir yetkili, "İran projesi, Rusya'ya mesajdı. ABD'nin bu kadar büyük bir tepki göstereceğini beklemiyorduk" dedi. İran'la doğalgaz görüşmeleri yapan Hindistan'ın da bir nota göndererek görüşmeleri durdurması Türkiye'yi İran'la iş yapma konusunda yalnız bıraktı.
Putin'e yanıt olsun
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Türkiye, İran ile temmuz ayında imzaladığı mutabakat zaptını, Rusya Cumhuriyeti'nin Hazar havzasında yaptığı son anlaşmalar nedeniyle gündeme getirdi. Rusya'nın ve doğalgaz devi Gazprom'un Türkmenistan ve Kazakistan'da yaptığı anlaşmalar Türkiye'yi Gazprom karşısında zor durumda bırakınca "İran alternatifi de var" mesajı vermek için söz konusu anlaşma gündeme alındı.
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Türkiye, İran ile temmuz ayında imzaladığı mutabakat zaptını, Rusya Cumhuriyeti'nin Hazar havzasında yaptığı son anlaşmalar nedeniyle gündeme getirdi. Rusya'nın ve doğalgaz devi Gazprom'un Türkmenistan ve Kazakistan'da yaptığı anlaşmalar Türkiye'yi Gazprom karşısında zor durumda bırakınca "İran alternatifi de var" mesajı vermek için söz konusu anlaşma gündeme alındı.
Hayata geçirilmesi zor
Mutabakat zaptına göre, Türkiye, İran'da Güney Pars doğalgaz alanında üç ruhsatı ihalesiz alacak ve doğalgaz üretecek. Anlaşma çerçevesinde İran'dan Türkiye'ye 30 milyar metreküp doğalgaz gönderilecek ve bu doğalgaz, sınırda kurulacak ortak şirket tarafından Avrupa'ya gönderilecek. Mutabakat zaptında iki ülkenin doğalgaz faaliyetinin yanı sıra elektrik üretimi ve alışverişi konularında da işbirliği yapacak. Kâğıt üstünde kolayca gerçekleşecekmiş gibi görünen bu anlaşmanın önündeki önemli zorluklar şöyle:
RADİKAL -28 EYLÜL 2007 CUMA
