Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi su bulmak için açtığı kuyudan çıkan gazı kurduğu sistemle kullanmaya başladı. Ancak kuyu, tüm Trakya'daki petrol arama-işletme ruhsatını elinde bulunduran Amerikan şirketinin devreye girmesiyle kapatıldı.
Trakya'daki olay, dönemin Trakya Üniversitesi'nin Ziraat Fakültesi bahçesinde bir su kuyusunun açılmasıyla başladı. Üniversite yönetimi, 15 yeni üniversitenin kurulmasıyla birlikte Namık Kemal Üniversitesi adını alan yerleşkede, sulama amaçlı bir su kuyusu açmak için DSİ'ye başvurdu. Yaklaşık 100 metre derine inildikten sonra tuzlu suyla birlikte bir tür gaz da yüzeye çıktı. Dönemin Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman İnci , yaşanan olayı şöyle anlattı:
Trakya'daki olay, dönemin Trakya Üniversitesi'nin Ziraat Fakültesi bahçesinde bir su kuyusunun açılmasıyla başladı. Üniversite yönetimi, 15 yeni üniversitenin kurulmasıyla birlikte Namık Kemal Üniversitesi adını alan yerleşkede, sulama amaçlı bir su kuyusu açmak için DSİ'ye başvurdu. Yaklaşık 100 metre derine inildikten sonra tuzlu suyla birlikte bir tür gaz da yüzeye çıktı. Dönemin Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman İnci , yaşanan olayı şöyle anlattı:
"Konuyla ilgili Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na başvurduk. Çalışmalar sürerken konu yayılınca bizim karşımıza bir şirket çıktı. Önce bu parselin kendilerine ait olduğunu iddia ettiler, ama bölgenin tapusunun bizde olduğunu öğrenince de şirket bize tekliflerde bulundu. 'Sizin gaz ihtiyacınızı karşılayalım' dedi. Bizden kuyuyu kapatmamızı istediler ve mahkemeye başvurdular."
Gazın türü belirsiz
Şirketin bu itirazı üzerine kendilerinin de gazın türünü öğrenmek için TÜBİTAK'a başvurduklarını anlatan İnci, "Çıkan gaz, metan gazı olsaydı, bizim kullanım alanımıza giriyordu. Ama yasal düzenlemelere göre, doğalgaz üzerinde söz hakkımız yoktu. TÜBİTAK bize gazın ne olduğunun ayırt edilemediği yönünde bir rapor gönderdi ve raporun da mahkemelerde kullanılamayacağını bildirdi" diye konuştu.
Eski Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Muhittin Özder , dünyanın hiçbir yerinde 100 metreden doğalgaz çıkmayacağını belirterek "Burada kömür yatakları var, bu çıkan gaz da bataklık gazı denen metan gazıdır" dedi. Bunun metan gazı olması durumunda, üniversitenin bu gazı işleme hakkına sahip olacağını belirten Özder, "Ama karşı taraf bunu doğalgaz sınıfına sokmak için çalıştı" diye konuştu. Petrol Mühendisleri Odası Başkanı Mete Topgüder de mevcut yasalara göre, bir bölgede ruhsat sahibi olan şirketin o bölgedeki yeraltı doğalgaz arama haklarının tümüne sahip olduğunu belirtti.
'Aynen geçmesi hata olur'
veto edilerek Meclis'e geri gönderilen Türk Petrol Yasası'nın değiştirilmeden TBMM'den geçirilmesinin "ciddi bir hata" olacağına işaret ediliyor. Sezer'in iadesini önemli bir fırsat olarak değerlendiren sendika, sivil toplum örgütleri ve uzmanlar, yasanın ulusal çıkarlar dikkate alınarak yeniden düzenlenmesini istiyor. Tarafların konuya ilişkin değerlendirmeleri şöyle:
Mete Topgüder (Petrol Mühendisleri Odası Başkanı): Petrol Yasası ile ülkemizdeki birçok sanayi kuruluşu özelleştirme adı altında yerli ve yabancı tekellere peşkeş çekiliyor.
Diğer ülkeler milli menfaatlarını korurken biz kaldırıyoruz. Yasanın tartışmaya açılması gerekiyor. Yeni kanunla isteyen, istediği kadar ruhsat alabiliyor. Petrolün hepsi veya önemli kısmı bir şirketin eline gider diye tedirginiz. Şimdi bakanların, Bakanlar Kurulu'nun denetimi kaldırılıyor. Üretimi zorlayıcı maddeler vardı, bunlar muğlak hale getirildi. Önceki yasada TPAO'ya sağlanan avantajlar da ortadan kaldırılıyor.
Prof. Dr. Arif Nacaroğlu (Elektrik Mühendisleri Odası Gaziantep Şube Başkanı): Hükümet gözünü kapatmış, kimseyi dinlemiyor. Hükümetin tavrını beklemek lazım. Ancak biz de kamuoyunu hareketlendirmeye çalışıyoruz. Mevcut Petrol Yasası varken, böyle bir yeni yasa getirilmesi, bizce bunun yabancı petrol şirketlerince servis edildiğini gösteriyor.
Cem Menlikli (Petrol Jeologları Derneği 2. Başkanı): Bu yasayla uluslararası sermaye, tecrübe ve teknoloji Türkiye'ye çekilmeye çalışılıyor. Ancak artık sermaye sıkıntımız yok. Uluslararası şirketlerin tecrübe ve teknolojisini de servis firmaları ve danışmanlardan alabiliyoruz. TPAO da yeterli tecrübe ve teknoloji donanımına sahip. Beklentimiz, yasanın, ülke ekonomisine kazandırılacak milli kaynaklardan toplumun her bireyinin yararlanacağı şekilde tekrar düzenlenip Meclis'e getirilmesidir.
Gazın türü belirsiz
Şirketin bu itirazı üzerine kendilerinin de gazın türünü öğrenmek için TÜBİTAK'a başvurduklarını anlatan İnci, "Çıkan gaz, metan gazı olsaydı, bizim kullanım alanımıza giriyordu. Ama yasal düzenlemelere göre, doğalgaz üzerinde söz hakkımız yoktu. TÜBİTAK bize gazın ne olduğunun ayırt edilemediği yönünde bir rapor gönderdi ve raporun da mahkemelerde kullanılamayacağını bildirdi" diye konuştu.
Eski Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Muhittin Özder , dünyanın hiçbir yerinde 100 metreden doğalgaz çıkmayacağını belirterek "Burada kömür yatakları var, bu çıkan gaz da bataklık gazı denen metan gazıdır" dedi. Bunun metan gazı olması durumunda, üniversitenin bu gazı işleme hakkına sahip olacağını belirten Özder, "Ama karşı taraf bunu doğalgaz sınıfına sokmak için çalıştı" diye konuştu. Petrol Mühendisleri Odası Başkanı Mete Topgüder de mevcut yasalara göre, bir bölgede ruhsat sahibi olan şirketin o bölgedeki yeraltı doğalgaz arama haklarının tümüne sahip olduğunu belirtti.
'Aynen geçmesi hata olur'
veto edilerek Meclis'e geri gönderilen Türk Petrol Yasası'nın değiştirilmeden TBMM'den geçirilmesinin "ciddi bir hata" olacağına işaret ediliyor. Sezer'in iadesini önemli bir fırsat olarak değerlendiren sendika, sivil toplum örgütleri ve uzmanlar, yasanın ulusal çıkarlar dikkate alınarak yeniden düzenlenmesini istiyor. Tarafların konuya ilişkin değerlendirmeleri şöyle:
Mete Topgüder (Petrol Mühendisleri Odası Başkanı): Petrol Yasası ile ülkemizdeki birçok sanayi kuruluşu özelleştirme adı altında yerli ve yabancı tekellere peşkeş çekiliyor.
Diğer ülkeler milli menfaatlarını korurken biz kaldırıyoruz. Yasanın tartışmaya açılması gerekiyor. Yeni kanunla isteyen, istediği kadar ruhsat alabiliyor. Petrolün hepsi veya önemli kısmı bir şirketin eline gider diye tedirginiz. Şimdi bakanların, Bakanlar Kurulu'nun denetimi kaldırılıyor. Üretimi zorlayıcı maddeler vardı, bunlar muğlak hale getirildi. Önceki yasada TPAO'ya sağlanan avantajlar da ortadan kaldırılıyor.
Prof. Dr. Arif Nacaroğlu (Elektrik Mühendisleri Odası Gaziantep Şube Başkanı): Hükümet gözünü kapatmış, kimseyi dinlemiyor. Hükümetin tavrını beklemek lazım. Ancak biz de kamuoyunu hareketlendirmeye çalışıyoruz. Mevcut Petrol Yasası varken, böyle bir yeni yasa getirilmesi, bizce bunun yabancı petrol şirketlerince servis edildiğini gösteriyor.
Cem Menlikli (Petrol Jeologları Derneği 2. Başkanı): Bu yasayla uluslararası sermaye, tecrübe ve teknoloji Türkiye'ye çekilmeye çalışılıyor. Ancak artık sermaye sıkıntımız yok. Uluslararası şirketlerin tecrübe ve teknolojisini de servis firmaları ve danışmanlardan alabiliyoruz. TPAO da yeterli tecrübe ve teknoloji donanımına sahip. Beklentimiz, yasanın, ülke ekonomisine kazandırılacak milli kaynaklardan toplumun her bireyinin yararlanacağı şekilde tekrar düzenlenip Meclis'e getirilmesidir.
CUMHURİYET -8 ŞUBAT 2007 PERŞEMBE
