2010 verilerine göre Türkiye’de yılda 26 milyon ton sebze, 16 milyon 200 bin ton meyve üretiliyor. Toplam 42 milyon 600 bin tonluk üretimin parasal değeri 57 milyar TL. Üretimin ancak yüzde 5’i ihraç ediliyor, yüzde 95’i de iç piyasaya sunuluyor.
5957 sayılı 'Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun', Türkiye için ekonomik hacmi ve değeri tartışılmaz önemdeki bu sektörü yeni bir "ticaret düzenine" yönlendirmek amacıyla 26 Mart 2011’de yürürlüğe girmek kaydıyla TBMM’de kabul edildi. Ancak, sektörü oluşturan kesimlerin hazırlık ve uyum için süre istemeleri nedeniyle yürürlük tarihi ötelenen kanunun uygulanmasına 1 Ocak 2012 ‘de başlanacak.
Kamuoyunda "Hal Kanunu" olarak anılan kanun, aslında sebve ve meyve sektörünün ticaret boyutu kadar, üretim boyutunda da kurumsal değişim yaratacak gibi görünüyor. Ancak, sektör temsilcileri, tanınan süreye rağmen, özellikle haller açısından altyapının hazır olmadığı, yeni sorunlara yol açacağı, küçük üretici ve esnafı piyasa dışına iterek, büyük marketlerin "işçisi" haline getireceği gibi gerekçelerle endişeliler. Kanunun TBMM sürecinde rol oynayan iktidar ve muhalefet milletvekilleri ise aksi kanıdalar: Yeni kanun sektörü yenileyecek!
Türkiye Ziraatçılar Derneği Başkanı İbrahim Yetkin:
“Bu kanunun getirdiği yeniliklere baktığımızda şu değişiklikleri görüyoruz:
Bir, Sebze ve Meyve Hallerine 'bildirim usulü' getiriliyor; iki, Sebze ve Meyve Halleri Kanunu Yerine " Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin Kanun" ibaresi kullanılarak, hallerde sebze ve meyvenin yanı sıra başka gıda ürünlerinin de satılması mümkün kılınıyor (örneğin et, süt ürünleri vb.) Üç, ürünlerin menşeine yönelik, 'ürün künyesi’ diyebileceğimiz önlemler alınıyor. Dört, toptancı hallerinin kurulması ve kapatılması ile ilgili kıstaslardan biri 'toptancı halinin çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler' olarak belirleniyor.”
Türkiye Meyve Sebze Komisyoncuları Federasyonu Genel Başkanı Burhan Er:
“1 Ocak 2012'de yürürlüğe girecek olan kanun daha kaliteli sebze ve meyvenin piyasaya sürülmesi ve kayıt dışının önlenmesini amaçlıyor. Kanun 2010 yılında çıktı; ama bakanlık yetkilileri Türkiye genelinde haller hazırlıklı olmadığı için ‘erteleyelim’ dediler. Kanunu hazırlayanlar Türkiye genelinde hallerin altyapısını bilmiyorlar mıydı da böyle bir karar aldılar? Hallerde altyapı hazır değil!”
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) Başkanı: Bendevi Palandöken:
“Kanun 1 Ocak 2012'de yürürlüğe girecek. Bazı yapılması gerekenler için ise 2013 yılına kadar süre veriliyor. Daha önce 26 Mart 2011’de yürürlüğe girmesi beklenen yasa, veri tabanının hazır olmaması sebebiyle yeni yıla bırakılmıştı. Bu çok önemli bir gelişme. Üretici, alıcı, satıcı kayıt altına girecek; her şey bu veri tabanı üzerinden yapılacak, yüzde 70’i bulan kayıt dışılık azaltılacak.”
DÜNYA
