Yediğimiz ekmekten, evde beslediğimiz evcil hayvandan, evimize alacağımız buzdolabına, şirket yönetimine kadar Türkiye’de yaklaşık 75 milyon yurttaşın hayatında önemli değişiklikler getiren yeni kanun ve düzenlemeler dün itibarıyla yürürlüğe girdi. Yürürlüğe giren yeni Türk Ticaret Kanunu, iş hayatını yeniden düzenliyor.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Borçlar Kanunu ile A sınıfın altındaki beyaz eşyaların satışını yasaklayan Enerji Verimliliği Strateji Belgesi, ikinci af düzenlemesi, Türk Gıda Kodeksi Tebliği, SGK’nin sağlık ve tedavi süreçlerine yeni bir sistem getiren e-reçete ve avuçiçi taraması uygulamalarının hayatıkmıza getireceği değişiklikler şöyle:
Ticaret unvanına ‘Türk’, ‘Türkiye’, ‘Cumhuriyet’ ve ‘Milli’ kelimelerini Bakanlar Kurulu kararı olmadan koyan tacirler, 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılacak.
Anonim şirketler ve limited şirketler, ‘tek kişi’ ile kurulabilecek. Mevcut şirketler de tek kişiliğe dönüşebilecek. Anonim şirketlerde, yönetim kurulu üye sayısı ‘en az üç kişi’ olabiliyordu.
Şirketlerin mahrem bilgileri internette yayımlanmayacak. Ancak, Bakanlar Kurulu’nun belirleyeceği, denetime tabi limited ve anonim şirketler internet sitesi açmak ve belirlenen bilgileri yayımlamak zorunda.
Anonim veya başka bir şirket kurmak, şirketin sermayesini artırmak amacıyla ya da vaadiyle halktan para toplanabilmesi için Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) izin alınacak. SPK’den izin almadan halktan para toplayanlara 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Ticaret şirketlerinin ticaret siciline tescilinde defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilecek. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteriyle yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı aranmayacak.
Ömür boyu kefalet olmayacak
Alacaklı, borçluya başvurmadıkça kefil hakkında icra takibi başlatamayacak. Borçlunun mali durumu kefalet sözleşmesinin yapılmasından sonra önemli ölçüde bozulmuşsa veya mali durumunun, kefilin iyi niyetle varsaydığından çok daha kötü olduğu sonradan ortaya çıkmışsa kefil alacaklıya yazılı bildirimde bulunarak borç doğmadığı sürece her zaman kefillikten vazgeçebilecek. Ömür boyu kefalet dönemi de sona erecek. Kredi kartı alırken arkadaşına kefil olanlar artık yıllarca “Acaba işi bozulursa, işsiz kalırsa” korkusu yaşamaktan kurtulacak. Birisinin borcu için kefil olan şahısların sorumluluğu 10 yılla sınırlı olacak. Kefalet 10 yıldan fazla bir süre için verilmiş olsa bile, yeni bir kefalet verilmedikçe kefil hakkında ancak 10 yıllık süre doluncaya kadar icra takibi yapılabilecek. Borçlar Kanunu’nda satılan bir malda doğabilecek hasar, sözleşmenin imzalandığı andan itibaren alıcıya geçerken yeni kanun bu konuda alıcıyı koruma altına alıyordu. Yeni yasayla, satın alınan bir dairenin tapusu alıcıya geçinceye kadar dairede meydana gelecek hasardan müteahhit sorumlu tutulacak. Satın alınan dairenin tapu devri önceden gerçekleştirilmekle birlikte teslimi daha sonra yapılacaksa, müteahhidin sorumluluğu yine teslim anına kadar sürecek. Televizyon, buzdolabı gibi evde teslimi gereken mallarda da satıcının sorumluluğu, eve kadar devam edecek.
Kira artışı ÜFE’yi geçmeyecek
* Ev sahibi ve kiracılarla ilgili de birçok düzenleme kanunla birlikte hayata geçecek. Kiracı, kiralananı, sözleşmeye uygun olarak ‘özenle’ kullanmak ve kiraladığı evin bulunduğu taşınmazda oturan kişiler ile komşulara gerekli saygıyı göstermekle yükümlü olacak. Kiracının davranışları komşular tarafından çekilmez hale gelirse, ev sahibi önce uyaracak, ardından yazılı bildirimle sözleşmeyi hemen feshedebilecek.
* Kiracı, aksine sözleşme olmadıkça, kira bedelini ve yan giderleri, her ayın sonunda ve en geç kira süresinin bitiminde ödemekle yükümlü. Kirasını, aidatını, elektrik, su, doğalgaz borcunu ödemeyen kiracı önce uyarılacak. 30 gün süre tanınarak kira sözleşmesi iptal edilebilecek.
* Sözleşmede kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, 5 yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamayacak. Döviz kurunun aşırı artması halinde Borçlar Kanunu gereğince kiracı lehine kirada indirim söz konusu olabilecek.
* Aile konutu olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazlarda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça kira sözleşmesini feshedemeyecek.
* Kira bedellerinde yapılacak artış, bir önceki yılın üretici fiyat endeksini (ÜFE) geçemeyecek.
* Kiracı, mal sahibinden kiralanan yerle ilgili ayıbın uygun bir sürede giderilmesini isteyebilecek. Ayıp giderilmezse, kiracı kendisi ayıbı giderecek. Bedelini kiradan kesecek.
İşveren güvenliği sağlamak zorunda
* İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlayacak, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uydurulması ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışacak.
* İşveren, çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirecek. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamayacak.
* İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirleri yazılı olarak bildirecek.
* Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının yetki belgesi askıya alınacak.
* İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için, çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde A sınıfı, tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en az B sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az C sınıfı belgeye sahip olmaları şartı aranacak.
* İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapacak veya yaptıracak. Risk değerlendirmesinde; belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu, kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi, işyerinin tertip ve düzeni gibi konular dikkate alınacak.
* İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almasını sağlayacak. Verilecek eğitimin maliyeti çalışanlara yansıtılamayacak.
* Yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverene, her bir yükümlülük için 2 bin lira, işyerinde işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı görevlendirmeyen işverene, görevlendirmediği her kişi için 5 bin lira ceza verilecek.
Cumhuriyet
