Meclis Genel Kurulu’ndaki anayasa maratonunun ilk etabı tamamlandı. Anayasa değişiklik teklifi, birinci tur görüşme ve oylamalar sonucunda kabul edildi. Sırada teklifin geleceğini belirleyecek ikinci tur var... Maratonun ikinci etabı, Pazar günü başlayacak.
Anayasa değişiklik teklifinin, Genel Kurul’daki ilk tur görüşmeleri 9 gün sürdü.
Muhalefet görüşmeleri geciktirmek için bütün imkanları kullandı. Görüşmeler bu yüzden hızlı olamasa da yoğun bir şekilde, kimi günler sabahın ilk saatlerine kadar devam etti. Kimi zaman tansiyon yükseldi, kimi zaman uyku bastırdı ama iktidarın kararlı tutumu sonucunda ilk tur görüşmeler geride kaldı. 27 maddenin tamamı, kabul için gerekli olan 330 barajını geçti. Şimdi gözler, 2 Mayıs Pazar günü başlayacak kritik ikinci turda...
Peki teklif ne getiriyor, anayasada neleri değiştiriyor?
Paketin odağında, yargıyla ilgili düzenlemeler var. Anayasa Mahkemesi’nin yapısı değişiyor.
Yüksek mahkemenin üye sayısı 17’ye çıkarılıyor. Meclis, mahkemeye 3 üye gönderecek, diğer üyeler, Cumhurbaşkanı tarafından ilgili kuruluşların önerdiği isimler arasından belirlenecek.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun yapısı da yeniden düzenleniyor. Kurul, 22 asıl ve 12 yedek üyeden oluşacak. Mevcut durumda olduğu gibi Kurul’un başkanı Adalet Bakanı olacak, Adalet Bakanlığı müsteşarı da doğal üye olarak bulunacak.
Siyasi partilerin kapatılması zorlaştırılıyor. Kapatma davası açılması Meclis’te oluşturulacak komisyonun ön iznine bağlanıyor.
Parti kapatmalarda milletvekilliğinin düşürülmesi uygulaması sona eriyor.
Partilerin mali denetimi, Anayasa Mahkemesi’nden alınıp Sayıştay’a veriliyor. Siyasi yasaklarda süre, 5 yıldan 3 yıla indiriliyor.
Teklifle, Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarına, görevleriyle ilgili suçlarda Yüce Divan’da yargılanma yolu açılıyor.
Anayasa Mahkemesi’nin, bireysel başvuruları da kabul etmesi öngörülüyor.
Askeri yargının görev alanı, yeniden belirleniyor. Askerler, görev kusurları dışındaki suçlar için sivil mahkemelerde yargılanacak. Siviller, savaş hali dışında askeri mahkemelerde yargılanmayacak.
Yüksek Askeri Şura’nın, "terfi" ve "kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma" dışındaki ilişik kesme kararları, yargı denetimine açılıyor.
12 Eylül darbesini yapanların yargılanması önündeki engel kaldırılıyor.
Çocuk hakları, anayasal güvenceye kavuşuyor. Devletin, çocukları şiddet ve istismara karşı her türlü koruyucu önlem alması anayasaya giriyor.
Kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin eş ve çocukları ile gaziler için pozitif ayrımcılığın yolu açılıyor.
Anayasanın özel hayatın gizlilliğiyle ilgili maddesine, "Herkes kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir." ibaresi ekleniyor.
Yurtdışına çıkma hürriyetine esneklik kazandırılıyor. Bu hak, ancak hakim kararıyla sınırlandırılabilecek.
Ombudsmanlık olarak bilinen kamu denetçiliği kurumu oluşturuluyor.
Ekonomik ve Sosyal Konsey anayasal kurum haline geliyor.
Çalışma hayatına ilişkin düzenlemeler de yapılıyor.
Memurlara toplu sözleşme hakkı tanınırken, işçilerin grev ve lokavt hakkına ilişkin sınırlamalar kaldırılıyor. Aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olabilmenin yolu açılıyor.
TRT / 29 NİSAN 2010
