İKÖ'nün ''yetim projesi'' diğer ülkelere model

 

Bugün dünyayı sarsan tsunami felâketinin dördüncü yılı. Açeliler bir kez daha kaybettikleri yakınlarını rahmetle anıyorlar.  Dünyanın kamuoyunun unutmasının mümkün olmadığı bu büyük doğal felâket, sadece Açe ve Endonezya’da değil, aynı zamanda, uluslararası yardım camiasında önemli değişimlerin ve gelişmelerin yaşanmasına da vesile oldu. Açe bir yandan modern tarihinde görmediği altyapı hizmetlerine kavuşurken, öte yandan da bu süreçte gerçekleştirilen barış ile birlikte yeniden dünya kamuoyunda yer almaya başladı. Doğal felâketin ardından gerçekleştirilen yardım çalışmaları akademi dünyasının ilgisini çekmekte gecikmedi. Pek çok ülkeden yüksek lisans ve doktora öğrencisi rehabilitasyonu çeşitli bilim dallarında incelemek üzere çalışma konusu olarak Açe’yi ele aldı ve almaya devam ediyor.  
Açe, Tsunami Kayıplarını Anıyor      
Tsunaminin ardından geçen dört yıl ve gerçekleştirilen yardımlar Açelilerin acılarını dindirmeye yetmedi. Dün akşamdan itibaren Açeliler camilerde toplanarak kaybettikleri yakınları için Kur’an okuyarak, dualar ederek geçirmeye başladılar. Bugün özellikle tsunaminin büyük zarar verdiği başkent Banda Açe ve Batı Açe’de Cuma namazı büyük meydanlarda kılınacak, dualar edilecek. Ayrıca, mezarlıklar ziyaret edilecek.

Açe Valisi İrvandiYusuf, en büyük zararı gören Meulaboh’da kılınacak Cuma namazına iştirak ederek, yakınları kaybedenlerle birlikte yapılacak törene katılacak. 
Rakamlarla Tsunami      
Açe, 26 Aralık 2004 tarihinde yaşadığı 9.2 şiddetindeki deprem ve yaklaşık 15 dakika sonra 500 km’lik sahil şeridinde, sahilden yer yer iki-iki buçuk kilometre içeriye kadar var olan herşeyi ortadan kaldırdı., Bu felakette 129.775 kişi hayatını kaybetti, 500.000 kişi evini yitirdi, binlerce çocuğun yetim kaldı. Ayrıca, 120.000 ev yok olurken, 800 km uzunluğunda kara yolu ve 2260 köprü hasar gördü. Maddi kayıp ise yaklaşık 4.5 milyar Dolar. Tsunaminin ardından büyük bir yardım, dünya tarihinin en büyük yardım kampanyasıyla tanıştı.        

Aradan geçen dört yıllık süre sonunda, Açe Eyaleti, yaşadığı yıkımın büyüklüğü kadar, yardıma koşan ikiyüz civarındaki uluslararası yardım kuruluşu, ulusal hükümet ve yerel STK’lar sayesinde büyük bir inşa süreci yaşadı. Yeniden inşa sürecinden tsunaminin yerle bir ettiği bölgeler kadar, eyaletin hemen her bölgesi bu gelişmeden olumlu bir şekilde etkilendiğini söylemek mümkün. Bununla birlikte her şeyin tamamlandığını söylemek güç.  

Eve Dönüş!      

Tsunami yardım sürecine hız verilmesinde en önemli faktör 15 Ağustos 2005 tarihinde Açe Özgürlük Hareketi (GAM) ile Endonezya Ulusal hükümeti arasında imzalanan ve otuz yıllık savaşa son veren Helsinki Barış Anlaşması oldu. Tsunaminin yaşandığı tarihten once başlayan barış görüşmeleri, GAM’ın ateşkes ilanı ile birlikte yeniden ivme kazandı. Malik Mahmudt, Dr. Zeyni Abdullah gibi GAM’ın önde gelen isimleri, İsveç’ten yaptıkları ateşkes çağrıları ile uluslararası camiayı Açe’de insani yardıma davet anlamına geliyordu. Bu çağrıya merkezi hükümette yeri rol almaya başlamış olan Devlet Başkanı Susilo Bambang Yudyohono ve Devlet Başkan Yardımcısı Yusuf Kalla’nın bireysel çabalaları ve barış konusundaki kararlılıkları da eklenince ortaya yardım faaliyetleri için uygun bir ortam çıkmış oldu.       

Bu süreçte, insani yardımı koordine etmek amacıyla kurulan BRR’ın yanı sıra, BRA (Badan Reintegrasi Aceh) kurumu aracılığı ile uzun yıllar dağda savaş veren GAM mensuplarının topluma kazandırılmaya başlandı. Çatışma sürecinden doğrudan ve dolaylı bir şekilde etkilenen dul kadın ve öksüz çocukların eğitim, sağlık ve ekonomik koşullarının düzeltilmesi yönünde psiko-sosyal ve ekonomik projeler ve bu süreçte sayıları elli bini bulan mültecinin evlerine dönmesi de gündeme geldi.        

Yardım sürecine eşlik eden politik gelişmeler ise yadsınamayacak kadar önemli. 2006 yılı Haziran ayında Cakarta Merkezi Parlamento’sunda, 90 maddelik Açe Yönetim Yasası’nın kabulüyle birlikte Açe Eyaleti’nde yasama sürecinin hızla hayata geçirilmesi söz konusu oldu. Ancak bu süreç, Eyalet Parlamentosu’nca alınacak kararlarla güçlendirilmesi gerekiyor. Bunun için ise, 9 Nisan 2009 tarihinde yapılacak ulusal ve yerel seçimler büyük önem arz ediyor. 

BRR’dan Bu kadar!      

Özellikle son iki yıl boyunca, dozu giderek artan bir şekilde BRR’in faaliyetleri büyük eleştirilere konu oldu. Bu bağlamda, BRR, henüz evini alamayan mağdurlar, evleri yarım teslim edilenler, iş etiğine uymayan müteahhitler, BRR’de yüksek ücretle çalışıp iş üretmeyen memurlar vb. sorunlarla yerel basında haber olmayı sürdürdü. BRR Başkanı Kuntoro Müangkusubroto, yaptığı açıklamada bugüne kadar Açe için toplanan toplam 7.2 milyar Dolarlık maddi yardımın %93’ünün kullanıldığını belirtti.        

Açe Valisi İrvandi Yusuf ise yaptığı açıklamada, her ne kadar BRR tsunaminin yol açtığı bütün acıları dindirememiş ve her alanda başarılı sonuçlar alamamış olsa da, Açe’de önemli bir kalkınma hamlesinin başladığını söyledi. Yusuf, “Barış sürecinin de devreye girmesiyle bugüne kadar yapılanlar Açe toplumu için geleceğe umutla bakmalarına ve kendi ayakları üzerinde durmalarına olanak sağlayacağını umuyoruz. Yapılacak daha çok iş var. Bu nedenle, BRR’in görev süresinin sona ermesi, çalışmaların sona erdiği anlamına gelmiyor.” dedi       

Tsunami ile birlikte Cakarta yönetimi yeniden yapılanmayı organize edecek “Yeniden Yapılanma ve Rehabilitasyon (BRR)“ adıyla bir kurum teşkil etti. Aradan geçen dört yıllık süreçte yeniden inşa ve rehabilitasyon çalışmalarına öncülük eden BRR kurumu, 2009 yılı Nisan ayında çalışmalarını resmen tamamlamış olacak. Ancak yeni yılla birlikte bu kurumun hesabında bulunan hâlâ önemli miktarda yardım parası Açe Eyaleti Valiliği’nce kurulan benzeri bir kuruma devredilecek.        

BRR, 13/14 Şubat 2009 tarihlerinde Cakarta Sergi Sarayı’nda gerçekleştirilecek dev organizasyonla tamamlamayı plânlıyor. Yerli ve yabancı yardım kuruluşlarının bir anlamda yaptıklarının muhasebesi olarak Kabul edilebilecek bu etkinlik görsel sunumlar kadar verilecek konferanslar ve basın toplantıları ile büyük ilgi görmeye aday. Bu amaçla, aylar öncesinden çalışmalarına başlayan BRR, böylece gerek Endonezya gerekse dünya kamuoyuna dünyanın en büyük yardım organizasyonunun gerçekleştirildiği Açe’deki ‘başarılarını’ ortaya koymayı amaçlıyor. Bu etkinliğe İslam Konferansı Örgütü Açe Ofisi de katılacak. 

İslam Konferansı Örgütü Tarihinde İlk Proje Açe’de      

İKÖ, 2006 yılı Mayıs ayından itibaren Açe’de başlattığı ve İKÖ tarihinde bir ilk olma özelliği taşıyan “yetim projesi” ile Açe Eyaleti’nde toplam 25.000 yetime ulaşmayı hedefliyor. İKÖ Banda Açe Ofisi Direktörü Mustafa Sabri Yavuz yaptığı açıklamada “Bugüne kadar, 20.000 yetim kayıt altına alındı ve bu sayının yaklaşık 5000’ine yardıma başlandı. Halen yetimlere süreç içerisine yardım götürmeye devam ediyoruz. Bu proje İKÖ tarihinde bir ilk. Burada sergilenecek başarı, kısa ve orta vadede Sudan-Darfur, Tayland-Patani, Filipinler-Moro barış süreçlerinde de yetimlere yönelik çalışmalara bir model teşkil edeceğini umuyoruz. İKÖ olarak, bu projenin sosyal, ekonomik ve eğitim alanlarını da içine almasını amaçlıyoruz. Bu bağlamda, aile temelli bir çalışma yapmaya özen gösteriyoruz. Birincilaile üyelerini kaybeden yetimlerin, en azından yakın akrabaları ile birlikte yaşayarak ailevi duygularını kaybetmemelerine ve toplumda var olan potansiyel tehlikelere maruz kalmamalarına çalışıyoruz. Böylece kapsamlı bir insan kaynağı, aileleri biraraya getirme, toplumda dayanışma oluşturma gibi sosyal bağlamları içeriyor. Bu çocuklar arasından Açe’nin geleceğinde önemli rol oynayacakl iderler yetişeceğini dikkate alarak, özellikle eğitimlerine, sağlıklarına özen gösteriyoruz. Sadece okula göndermekle kalmıyoruz, aynı zamanda, ekstra eğitim programlar ile yetimlerin sosyo-psikolojik gelişmelerine katkı sağlıyoruz.”       

Açe Kalkınmasında Eğitimin Önemi      

Barış süreciyle birlikte gündeme gelen yeni siyasal oluşum ve yönetimin önemli başağrılarından biri, belki de birincisi mevcud insan kaynaklarının yeterli olmaması. Bu amaçla, gerek yabancı kuruluşlar gerekse Açe yönetimi eğitimin kurumlarında okuyan her düzeyden öğrenciyi kapsayan önemli burs olanakları tanıdılar. Özellikle yüksek lisans ve doktora programlarında katılmak amacıyla üniversite öğrencilerine büyük imkanlar tanındı. Bu bağlamda, ABD, Almanya, İngiltere, Hollanda, Avustralya, Japonya ve Türkiye gibi ülkelere öğrenci gönderilmeye başlandı. Son olarak, Almanya’da yüksek lisans ve doktora için kabul edilen 70 öğrenci akamedik kariyerlerine başladılar.        

Tsunami Hafızası Canlanıyor      

Bugün, başta Açe halkı olmak üzere Endonezyalıların ve uluslararası camianın tsunaminin bıraktığı tahribatı unutamayacağı bir anıt proje hayata geçiriliyor. Banda Açe şehir merkezinde Blang Padang’da 10.000 m²’lik bir alan üzerinde ve bir gemi şeklinde inşa edilen “Rumoh Aceh Escape Building” adı verilen dev bir ‘Tsunami Müzesi’ inşa edildi. 60 milyar Rupiah (yaklaşık 600.000 USD)’nın harcandığı bu dev proje kendi alanında Endonezya’da bir ilk olma özelliği taşıyor. Tsunami Müzesi, yerli ve yabancı turistlerin uğrak yeri olmaya aday olduğu gibi, önemli bir araştırma merkezi olarak da hizmet verecek. Geleneksel tasarım ile modern inşa tekniklerini bir araya getiren bu yapı gelecek nesillere tsunamiyi ve çekilen acıları hatırlatması kadar, gerçekleştirilecek çeşitli aktivitelere ev sahipliği yapması kadar da önemli bir toplumsal işlev üstlenecek.   
TİMETURK - 26 ARALIK 2008 CUMA