İlke ve Değerlerinden Ödün Vermeden
Özgür Yayın Platformu Olarak Kalsın Diye
Akşam20:38 Yatsı22:21 İmsak03:49 Güneş05:40 İşrak06:23 Öğle13:15 İkindi17:13
Hava - Hava durumuAçık 33°C Nem %57
Türkçe
13 Muharrem 1446 19 Temmuz 2024 Cuma
13 Muharrem 1446
İkindi
17:13
Akşam
20:38
Yatsı
22:21
İmsak
03:49
Güneş
05:40
İşrak
06:23
Öğle
13:15
Giriş Yap

Kritik analitik düşünce doğru soruları sorarak başlıyor

Özel Haber
Özel Haber
05.12.2023    |

Kritik analitik düşünme biçiminde, düşünmenin ve doğru bilgiye ulaşmanın bir adımı olarak doğru soruları sormak öne çıkıyor.

Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Yücel Ağargün, AKRA’da katıldığı bir programda şu bilgileri paylaştı:

“Doğru soruları sormak ya da soruları doğru sormak”

Analitik, kritik düşünme tarzını geliştirmede çok önemli bir yeri olduğu için doğru soruları sormak gerekiyor. Burada maksat doğru cevabı bulmak aslında, doğruyu yakalayabilmek. Yanlışla doğruyu ayırt edebilmek. Gizliyle aşikarı ortaya koyabilmek bu anlama geliyor.

Soruları ne şekilde doğru sorarız?

Genel olarak aslında soru zihnimizde oluşan düşüncenin bir yansımasıdır. Bir düşünce geliştirmek için soru sorar insanoğlu. Bir kuşkuyu gidermek için sorabilir. Bilmediğini öğrenmek için sorabilir. Amacı doğru cevabı bulabilmektir. Bu doğru cevap, hayatın tüm alanlarıyla ilgili olabilir ama kritik analitik düşünme bakış açısıyla bakıldığında soruları sormaktan maksat doğru cevaba ulaşmak ama bunu yaparken aslında ortada var olan bir durumu ya da bir hipotezi neden kabul etmek durumunda olduğumuzu sorgulamak demektir. 

Bunun hemen paralelinde “acaba kabul etmeli miyim” gibi kendi kendine bir soru sormak geliyor, ikna edilmeye çalıştığım konu ve bunun detaylarıyla ilgili yeterince bilgiye sahip miyim? Yeterince donanımım var mı? Bana söylenmeye çalışılan şeyi, kavramı ya da bilgiyi acaba kabul etmeli miyim?

Bunu irdelemek anlamında soru soruyoruz yani pasif konumdan aktif bir konuma geçmek. Daha belirleyici olmak ve doğru cevapları bulmak için soru soruyoruz.

Doğru soruları sormanın günlük yaşantıdaki faydası nedir?

Her şeyden önce bir birey olarak durumumuzun farkında olmamızı sağlayacak. Birey olarak aile içinde ya da toplum içinde günlük hayatımızda karşılaştığımız birçok durum, birçok bilgi, bunların ayrıştırılması, sınıflandırılması, yanlıştan doğrunun ayırt edilmesi gibi konularda farkındalık artışımız sağlanacak.

Bizim diğer insanlarla ilişkilerimizin belirlenmesinde, faydayı elde etmede, doğruya ulaşmada ya da inandığımız değer yargılarını hayatımıza yön verdirmede daha özgür, daha özgün ve daha özerk bir konuma girmemizi sağlayacak.

Sorduğumuz soruların bilgi dağarcığımıza, öğrenmemize katkısı ne olur?

Tabii ki öncelikle doğruyu öğrenmemize katkı sağlayacak. Doğruyla yanlışı ayırt edebilmemize katkı sağlayacak. Yanlış yönlendirilmekten kendimizi korumamıza katkı sağlayacak. Sosyal, ekonomik ve daha birçok alanda yanlış kulvarda yer almaktan korunmamızı sağlayacak.

Bir bilgiyle karşılaştığımızda, bir haberle karşılaştığımızda doğru bilgiye ulaşmada işimize yarayacak soruları doğru bir şekilde sorabilirsek o zaman elbette ki yanlış kulvarda yer almayız. Haktan batılı ayırt edebiliriz. Hak üzerinde durabiliriz ve insanlığa fayda üretebiliriz.

Doğru cevaba ulaşmak için çok soru sormak gereksiz ayrıntılarla uğraştırır mı? Soru sormanın tekniği var mıdır?

Hangi teknik, hangi sistematik üzerinde gitmeliyiz ki ayrıntılarda kaybolmayalım da arzu ettiğimiz doğru cevaba ulaşmayı gerçekleştirebilmiş olalım.

İşte tam da bu noktada doğru soruları sormak yerine soruları doğru sormak ifadesini kullanmanın daha doğru olduğunu söyleyebiliriz. Çok soru sormak yerine, ayrıntılı soru sormak yerine özü yakalamak, verilmek istenen ana mesajı görebilmek anlamında soru sormak gerekiyor.

Ayrıntılar sadece ana mesajı algıladıktan sonra daha derinliğine düşünebilmek için faydalı olabilir ama çok soru sormak yerine özlü soruları sormak daha uygundur.

Ağargün, “Somut olarak söylemek gerekirse bir metin okuduğumuzu düşünelim, bir gazete haberi okuduğumuzu düşünelim. Bu gazete haberinin ya da metninin veya bir kitabın, internet kaynaklı bir haberin tutarlılığını, doğruluğunu, işimize ne kadar yarayacağını, genel mi, özel mi olduğunu, taşıdığı özel anlamları, bunların hepsini sorgulamak adına kullanabileceğimiz sorulardır bunlar. Kritik analitik düşünmenin olmazsa olmaz soruları gibi de görebiliriz 

Önce başlangıç sorusu olarak konunun ne olduğunu anlamamız gerekiyor. Burada esas iyiyi, kötüyü, doğruyu, yanlışı ayırt etmektir. Konu ya da problemi belirledikten sonraki aşamada sonucu bulmamız gerekiyor. Sonuç bir yazarın ya da bir konuşmacının bizim kabul etmemizi istediği ve vermeye çalıştığı mesajdır” dedi.  

İnancımızda sorgulamanın, soru sormanın yeri nedir? Neyi sorgulamalıyız?

Kur'an'ı Kerim'de Hazreti İbrahim ile ilgili ayetler vardır. Hazreti İbrahim (As.) önce Ay, yıldızlar, Güneş, bunları acaba Rabbi mi diyerek araştırmış, Kur'an-ı Kerim'in ifadesiyle. Bunların hiçbirinin olmadığını anlamış. Ay gündüz olunca ortadan kalkıyor. Güneş gece olunca ortadan kalkıyor. Yıldızlar ortadan kalkıyor. Sonunda “Benim Rabb'im öyle bir Rab olmalı ki ne batmalı ne sönmeli. Bir başka etkenin, gücün etkisiyle ortadan kalkmamalı. Bunları da yaratan bir Rab olmalı” sonucuna varmış. Tabii bunu yaparken hakikaten ne kadar incelikli düşündü, çok incelikli düşündüğü muhakkak ama burada mesela bir kritik analitik düşünme silsilesi kullandığı anlaşılıyor.

İnanç çok öte bir şey. O inanışınızı kelimelere dökmek ya da birtakım kanıtlar ortaya koymak durumunda olmamalısınız. İnanmak beş duyu organıyla sadece açıklanabilecek bir şey değildir. İnanmışsanız, inanmışsınızdır.

Allah'a inanmışsanız bu tam bir imandır. Tam bir inançtır. Onu kelimelerle anlatamazsınız. Ama inanmışsınızdır. Kesinlikle eminsinizdir. Asla dönmeyecek derecede eminsinizdir. İman böyle bir şeydir. Kişinin kalbinde hissettiği, gönlünde hissettiği vazgeçilmez tartışılmaz bulduğu, mutlak anlamda doğru kabul ettiği ve asla bir başkasının değiştirmeye gücünün yetmeyeceği kadar kuvvetlice inandığı bir kavramdır. 

­

 

© İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

Kabe
Canlı Yayın
Şuan Canlı Yayın
Sırça Köşk
AKRA CANLI
 / 
player image icon close icon
AKRA CANLI
Sırça Köşk
Sırça Köşk Add Icon volume up
 / 
Canlı Yayın
fast rewind
fast forward
Playlist
Bu özelliği kullanabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir
  
Fikrini Paylaş
TAAHHÜTNAME

Hazırlamış olduğum ve sitenize gönderdiğim/ teslim ettiğim, tamamen orjinal ve bana ait olan, projemin/görüntü veya kaydımın, AKRA MEDİA tarafından kendisine ait kablolu/karasal/uydu, şifreli/şifresiz, free/paralı TV, video, DVD, VCD,VHS ,radyo, kaset, sinema ve sair mevcut yada ortaya çıkacak her türlü İşaret, ses ve /veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı ve tüm internet siteleri ve sosyal medya platformlarında yayınlamasına, çoğaltma hakkı, yayma hakkı, işleme hakkı ve temsil hakkının kullanılmasına süresiz olarak müsaade ediyorum.

Projemin/görüntü veya kaydımın, bant, CD, VCD, DVD, GSM, MP3 Player, dijital kayıt vb. tüm yollarla kayıt, çoğaltma ve dağıtım haklarını, bilişim veya iletişim ortamında görüntülenmesini, iletilmesini, okunmasını, izlenmesini, dinlenmesini vb. interaktif veya normal CD, VCD, DVD, GSM, MP3 Player vb. şekilde basılarak veya ses kayıtlarının metin haline getirilip kitap olarak piyasaya sunulmasını sağlayacak her türlü materyal üzerine kaydı ile çoğaltılması, kullanılması, işlenmesi, yeniden ve genişletilmiş şekilde sesli, yazılı ya da görüntülü yayın haklarını, bu suretle de çoğaltılarak kullanılması, dağıtılması, pazarlanması vb. fikri, mali ve manevi haklarımın tamamını, programda gerekli görülen değişiklikleri yapma haklarımı bila bedel olacak şekilde, AKRA.MEDİA sitesine ve bu site'nin yetkilisi ve sahiplerine devir ve temlik ettiğimi, beyan, kabul ve taahhüt ederim.

Şehir Seçin
Close