Dünyada ve Türkiye’de en çok ne israf ediliyor?

Dünya genelinde en çok israf edilen üç kaynak gıda, su ve enerji. Verilere göre dünya gıdasının üçte biri çöpe giderken, her yıl 250 milyar metreküp içme suyu israf edilmekte. Enerji kayıplarının ise yüzde 20’si verimsiz cihazlardan kaynaklanmakta.

Türkiye’de de tablo benzer. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre her gün yaklaşık 6 milyon ekmek çöpe atılmakta. Enerji tarafında, binalarda yapılan yalıtım eksiklikleri nedeniyle yüzde 30’a varan enerji kayıpları yaşanıyor. Su tarafında ise belediye şebekelerinde ortalama yüzde 25 kayıp bulunmakta. Tekstil, kâğıt ve elektronik ürünlerdeki hızlı yenileme alışkanlıkları da ülkemizde israfın diğer alanları.

Çözüm Yolları

İsrafla mücadele yalnızca bireylerin değil, kurumların ve devletlerin ortak görevi. Çözüm politikası üç temel adım üzerine kurulabilir: bilinç, altyapı, denetim.

Bireysel düzeyde
Alışveriş listesiyle hareket etmek, enerji tasarruflu ürünler kullanmak, suyu boşa akıtmamak, gereksiz eşyaları bağışlamak ve dijital belgeleri tercih etmek yapılabilecekler arasında.

Kurumsal düzeyde
İşletmelerde enerji yönetim sistemleri kurmak, geri dönüşüm oranlarını izlemek, devamını ve gelişmesini sağlamak, çalışanlara kaynak verimliliği eğitimi vermek yapılabilecekler arasında.

Devlet düzeyinde ise
Atık yönetimi yasaları güçlendirilebilir, gıda, giysi gibi ürünlerin paylaşımı ve bu konuda çalışan sivil oluşumlar teşvik edilebilir, dönüştürülebilen ekonomi stratejileri uygulanabilir.

İsrafa Çare Olarak Geri Dönüşüm Ve İleri Dönüşüm Uygulamaları

Geri dönüşüm, atıkları yeniden ekonomiye kazandırmak anlamına gelir. Kağıt, plastik, cam, metal ve elektronik atıkların ayrıştırılması, hem çevreyi korur hem de enerji tasarrufu sağlar. Bir ton kâğıdın geri dönüştürülmesi, 17 ağacın kesilmesini engeller.

İleri dönüşüm (upcycling) ise atıklardan daha değerli yeni ürünler üretmeyi hedefler. Örneğin eski kıyafetlerin çanta yapılması, atık mobilyaların sanat objesine dönüştürülmesi ileri dönüşüme örnektir.

Tasarruf ve Birikim

Tasarruf, sadece para biriktirmek değil, kaynakları verimli kullanmaktır. Her bireyin küçük adımlarla yapacağı değişimler büyük toplumsal etkilere sebep olabilir. Işıkları kapatmak, musluğu gereksiz yere açık bırakmamak, kullanılmayan cihazları fişten çekmek, toplu taşıma kullanmak; tasarrufun basit ama güçlü yollarıdır. Biriken enerji, su ve para tasarrufları, ülke ekonomisinde milyarlarca lira kazanç sağlar.