Yılda bir 'ülke' kayıp

Dünyada her yıl meydana gelen 56 milyon ölümün yüzde 40'ının nedeni 'önlenebilir sağlık tehditleri'. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) yayımladığı 'Dünya Sağlık Raporu 2002'ye göre hükümetler ve bireylerin temel sağlık tehditlerine karşı çabalarını birleştirirse, dünya çapında sağlıklı yaşam beklentisi 5 ile 10 yıl artabilir. 25'i aşkın önlenebilir sağlık tehdidinden küresel çapta en önemlileri 'zayıflık, korunmasız cinsel ilişki, yüksek tansiyon, tütün, alkol, sağlıksız su, yüksek kolesterol, demir eksikliği ve obezite'. Zayıflık 2000'de 1.8 milyonu Afrika'da olmak üzere 3.4 milyon insanın ölümüne, kötü beslenme ise gelişmekte olan ülkelerdeki bütün çocuk ölümlerinin yarısından fazlasına yol açtı. Fakir ülkelerdeki yaklaşık 170 milyon çocuk, özellikle besin ihtiyacından dolayı düşük kilolu, orta ve yüksek gelirli ülkelerdeki 1 milyondan fazla genç ise aşırı kilolu ya da obez. Kuzey Amerika ve Doğu Avrupa'da yaklaşık yarım milyon insan, her yıl aşırı kilodan kaynaklanan hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor. Yüksek tansiyon yılda ortalama 7.1 milyon kişinin ölümüne neden oldu. Yılda yaklaşık 4.4 milyon kişi kolesterol nedeniyle can veriyor. Tüm ölümlerin yüzde 8'i tütün, yüzde 3'ü de sağlıksız sudan kaynaklanan hastalıklardan meydana geliyor. Demir eksikliği dünyadaki en yaygın beslenme sorunu. Bütün erkek ölümlerinin yüzde 1.3'ü, kadın ölümlerinin yüzde 1.8'i bu eksiklikten. Türkiye'de gizli artış 1980'de 'eşcinsel erkekler arasında yayılıyor' denilen AIDS çehre değiştirdi. 37 milyon AIDS hastasının yarısı kadın. Her 5 saniyede bir kişi HIV kapıyor. Bunların çoğu 25 yaş altındaki gençler. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 1429 AIDS vakası saptandı. AIDS en çok 30-34 yaşları arası erkeklerde görüldü. Hacettepe Üniversitesi HIV AIDS Tedavi ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Serhat Ünal ise "Bu, buzdağının görünen yüzü. Artık hastanelerimizde hemen her gün yatan AIDS hastaları var" dedi. RADİKAL - 27.11.2002