Kafkasya’da patlak veren savaş, Karadeniz’deki hassas dengeyi gündeme taşırken diplomasi kulislerinde gelecek dönemde ABD’nin Montrö Sözleşmesi’ni tartışmaya açabileceği kaygısı ön plana çıkmaya başladı.
‘Tartışmaya açılabilir’
Balıkesir Milletvekili Prof. Dr. Hüseyin Pazarcı: Amerikalılar uzun bir süreden beri hep böyle denemeler yapıyorlar Boğazlar’dan geçişle ilgili. Hani böyle yorum gerektiren durumları devreye sokmaya çalışıyorlar. Küçümsenebilecek türde şeyleri ileri sürmeye çalışıyorlardı. Amerikalıların özellikle Orta Asya ve Kafkasya üzerinde etkinliklerini arttırdıktan sonra Karadeniz’de daha fazla varlık göstermek istedikleri muhakkak. Bu çerçevede acaba Montrö’yü tartışmaya açabilir mi hesabına baktığımızda, bu bir olasılıktır. Montrö’yü tamamen gündeme getirmesi için Rusya ile ilgili olarak gerginliği yarattığı ya da arttırdığı andan itibaren küresel düşünmesi lazım. Küresel düşündüğü zaman, şu anda bana yetiyor derse, Montrö’yü böyle bırakabilir. Ama tam tersi olursa, ABD, Montrö’nün yeniden gündeme gelmesini sağlayacak manivelalara sahiptir. Kendisi Montrö’nün tarafı değil, ama bir iki devleti devreye sokabilir. Romanya ve Bulgaristan’ın NATO üyesi olması vesilesiyle onların geçişlerinden yararlanabilir.
Karadeniz’e açılan savaş gemilerinin gün hesabı
ABD gemilerinin Karadeniz’e açılmasından sonra Montrö Sözleşmesi’ne göre belirlenen 21 günlük süreden geri sayım başladı. Geçen cumartesi günü Boğazlar’dan geçerek Karadeniz’e açılan USS Mc Faul destroyerinin 17, önceki gün Karadeniz’e giren USS Dallas isimli sahil güvenlik gemisinin 18 günü kaldı. Boğazlar’dan geçmesi beklenen USS Mount Whitney, 18 bin 400 tonluk ağırlığı ile Boğazlar’dan geçişe ilişkin Montrö’nün getirdiği 15 bin tonluk sınırın üzerinde bulunuyor. Resmi verilere göre MacFaul 8 bin 915, Dallas 3 bin 250, USS Mount Whitney 18 bin 400 ton ağırlığa sahip bulunuyor. USS Mount Whitney Montrö’ye aykırı olarak Karadeniz’e çıksa bile üç geminin Karadeniz’de bulunması durumunda, Montrö’de bir ülke için getirilen 30 bin tonluk sınır aşılmış oluyor. ABD gemisi USS Taylor da dün Çanakkale ve İstanbul boğazlarını geçti. Geminin geçişine ABD bayraklı bir yat da eşlik etti. Yatla ilgili açıklama yapılmadı.
Balıkesir Milletvekili Prof. Dr. Hüseyin Pazarcı: Amerikalılar uzun bir süreden beri hep böyle denemeler yapıyorlar Boğazlar’dan geçişle ilgili. Hani böyle yorum gerektiren durumları devreye sokmaya çalışıyorlar. Küçümsenebilecek türde şeyleri ileri sürmeye çalışıyorlardı. Amerikalıların özellikle Orta Asya ve Kafkasya üzerinde etkinliklerini arttırdıktan sonra Karadeniz’de daha fazla varlık göstermek istedikleri muhakkak. Bu çerçevede acaba Montrö’yü tartışmaya açabilir mi hesabına baktığımızda, bu bir olasılıktır. Montrö’yü tamamen gündeme getirmesi için Rusya ile ilgili olarak gerginliği yarattığı ya da arttırdığı andan itibaren küresel düşünmesi lazım. Küresel düşündüğü zaman, şu anda bana yetiyor derse, Montrö’yü böyle bırakabilir. Ama tam tersi olursa, ABD, Montrö’nün yeniden gündeme gelmesini sağlayacak manivelalara sahiptir. Kendisi Montrö’nün tarafı değil, ama bir iki devleti devreye sokabilir. Romanya ve Bulgaristan’ın NATO üyesi olması vesilesiyle onların geçişlerinden yararlanabilir.
Karadeniz’e açılan savaş gemilerinin gün hesabı
ABD gemilerinin Karadeniz’e açılmasından sonra Montrö Sözleşmesi’ne göre belirlenen 21 günlük süreden geri sayım başladı. Geçen cumartesi günü Boğazlar’dan geçerek Karadeniz’e açılan USS Mc Faul destroyerinin 17, önceki gün Karadeniz’e giren USS Dallas isimli sahil güvenlik gemisinin 18 günü kaldı. Boğazlar’dan geçmesi beklenen USS Mount Whitney, 18 bin 400 tonluk ağırlığı ile Boğazlar’dan geçişe ilişkin Montrö’nün getirdiği 15 bin tonluk sınırın üzerinde bulunuyor. Resmi verilere göre MacFaul 8 bin 915, Dallas 3 bin 250, USS Mount Whitney 18 bin 400 ton ağırlığa sahip bulunuyor. USS Mount Whitney Montrö’ye aykırı olarak Karadeniz’e çıksa bile üç geminin Karadeniz’de bulunması durumunda, Montrö’de bir ülke için getirilen 30 bin tonluk sınır aşılmış oluyor. ABD gemisi USS Taylor da dün Çanakkale ve İstanbul boğazlarını geçti. Geminin geçişine ABD bayraklı bir yat da eşlik etti. Yatla ilgili açıklama yapılmadı.
CUMHURİYET 26 AĞUSTOS 2008
