Bu yoldaki görüşler, New York Times gazetesinin hafta sonları yayınlanan “Book Review” (Kitap İncelemesi) adlı ilavesine kapak konusu olan ve ayrıntılı biçimde incelenen “Paris 1919” adlı kitapta yer aldı.
Margaret McMillan tarafından kaleme alınan incelemede, sonradan İngiltere Başbakanı olan Winston Churchill’in Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasını önleyebilmek için harcadığı çabalara da dikkat çekildi. İngiliz generali Henry Wilson’un da bu konuda “korkunç hatalar yapıldığına” işaret ettiği ve özellikle de Yunanların İzmir’i işgal etme projesine karşı çıktığı kaydedildi.
İncelemede, geneneral Wilson’ın “tüm proje çılgınca ve çok kötü” ifadesini kullandığına yer verildi.
CHURCHILL HAKLI ÇIKTI
Churchill’in, Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasını engelleyebilmek amacıyla konferans başladığında büyük bir hızla Londra’dan Paris’e gittiği kaydedilen incelemede, II. Dünya Savaşı’nda İngiliz Başbakanı olan devlet adamının “Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanması, Akdeniz’den Hindistan’a kadar, İslâm dünyasıyla ebedi savaşa yol açacak” uyarısında bulunduğu ve bu öngörüsünde haklı çıktığı kaydedildi.
TÜM KÖTÜLÜKLERİN ANASI
I. ve II. Dünya Savaşları sonunda imzalanan barış anlaşmalarının bir karşılaştırmasının da yer aldığı incelemede, I. Dünya Savaşı galiplerinin sınırlarla oynayarak aynı ülke içinde azınlıklar oluşturduklarını; II. Dünya Savaşı sonunda ise galiplerin nüfus transferini tercih ettikleri vurgulandı. İncelemede, “sonuç olarak 1919 ilkbaharında Versay’da imzalanan anlaşma, günümüzün dünyasını anlamak isteyenler açısından mükemmel bir çıkış noktası oluşturmaktadır. Versay anlaşmasıyla oluşturulan Yugoslavya ve Çekoslovakya günümüzde artık tarih olmuştur. Türkiye ile Yunanistan ve Romanya ile Macaristan arasındaki düşmanlığın kökenleri bu anlaşmaya kadar uzanır. Aynı şekilde Balkan Savaşları; Yugoslavya bünyesinde yer alan Arnavutlara yapılanlar; Azeri-Ermeni anlaşmazlığı; İsrail-Filistin çatışması; Kürtlerin iddiaları ve Türkiye’nin toprak bütünlüğü konusunda gösterdiği hassasiyetin kökeni hep Versay anlaşmasına kadar uzanır.
İncelemede ayrıca, “İngiltere ve Fransa’nın 83 yıl önce ortaklaşa oluşturdukları Irak da günümüzde başlıca sorunlardan biri haline gelmiştir” görüşüne yer verildi.
VAKİT - 03.12.2002
Osmanlı yıkıldı böyle oldu
Türk-Yunan anlaşmazlığından Irak’a, İsrail-Filistin çatışmasından Azeri-Ermeni anlaşmazlığına kadar pek çok uluslararası sorunun kökeninde, 1919 tarihinde Fransa’nın başkenti Paris yakınlarındaki Versay’da imzalanan anlaşmanın yattığı ifade edildi.
