Ünlü tarihçi András Riedlmayer Bosna'da bulunan 30.000 civarında el yazmasının yakılmasının aynı zamanda dünya mirasının yakılması anlamına geldiğini söyledi. İstanbul Şehir Üniversitesi'nin Tarih Konferansları Serisi'nin ikinci konuğu olarak İstanbul'a gelen Harvard Üniversitesi Ağa Han İslam Mimarisi Programı Dokümantasyon Merkezi Müdürü András Riedlmayer Bosna'da yakılan 30.000 civarında el yazmasının dünya kültürel mirasının da kaybı olduğunun altını çizdi.
Son 20 yılını Bosna ve Kosova'daki savaşlar sırasında kütüphaneler ve diğer kültürel mirasın uğradığı tahribatı belgelemekle geçiren András Riedlmayer, İstanbul Şehir Üniversitesi'nde "Batı Balkanlar'da İslami Yazma Eser Kütüphaneleri: Yıkım ve Koruma" konulu bir konferans verdi.
Bosna'nın tarihi önemine değinen Riedlmayer, Bosna'nın Osmanlı döneminde sadece dini bir merkez değil entellektüel bir merkez olduğunu vurguladı. Bölgede yaşayan halkların geçmişte barış içinde yaşadıklarını ve birbirlerinin kültürlerinden etkilendiklerini belirten Riedlmayer, "Halkların birbirlerinden ne kadar çok etkilendikleri günümüze ulaşabilen eserlerde açıkça görülüyor. Bu halklar tarih boyunca birbirlerinden nefret etmiş olsalardı aralarında bu kadar yoğun bir etkileşim olur muydu?" dedi.
Savaş döneminde bu bölgede Osmanlı döneminden kalan tapuların bile yok edildiğini anlatan Riedlmayer, tek kopya olmaları nedeniyle çok değerli olan el yazmalarının da büyük bir bölümünün yakıldığını vurguladı.
Yakılan Saraybosna Milli Kütüphanesi'ndeki kaybın ne kadar büyük olduğunu kimsenin tahmin edemeyeceğini belirten Riedlmayer, halkın bu eserlerin kurtarılması için büyük çaba gösterdiğini söyledi. Riedlmayer, "Bosna'da yaşanan savaş aslında bir kültür savaşıydı. Halk bu savaşta eserleri kurtarabilmek için çok önemli çabalar gösterdi. Fotokopiler kullanıldı, tüneller kazılarak eserler kurtarılmaya çalışıldı. Şu anda ise araştırmacılar yok olan bu el yazmalarının fotokopilerini biraraya getirmeye çalışıyor. Buradaki eserler sadece Bosna'nın kültürel mirası değil, dünyanın kültürel mirası. Eğer olanları önemsemezsek bu tür olaylar yeniden tekrarlanır" dedi.
YENİ AKİT / 18 ARALIK 2010
