ABD’de geri dönüşüm sektörünün büyüklüğü 65 milyar doları aşarken Türkiye’de günlük 3 milyon TL’lik ambalaj atıkları çöplüklere dökülüyor.
Ülkemizde artık geri dönüşümün önemi giderek önem taşıyor. Hele AB kriterlerinin giderek iş ve sanayiye yansımasıyla birlikte çevre dostu üretim, madencilik, geri dönüşüm sektörleri önem kazanacağına kesin gözüyle bakılıyor.
ABD’de 2006 yılında geri dönüşüm sektörünün büyüklüğü 65 milyar doları aşarken Türkiye’de bu alanda atılan adımlar henüz emekleme dönemine yeni yeni geçiyor.
Özellikle e-atık, hurda araçlar, demir-çelik, kâğıt, lastik geri dönüşümüne yatırımlar başlamış durumda. Çok hızlı büyüyen geri dönüşüm sektörünün önümüzdeki yıl içerisinde, geçtiğimiz yıllara oranla 3 kat hızla büyüyeceği tahmin ediliyor.
Öte yandan günlük 3 milyon TL’lik geri dönüşebilir özellikle ambalaj atıkları kaynağında ayrıştırılmadığı için çöplüklere dökülüyor.
Geri dönüşümün önemi henüz AB ülkeleri düzeyine gelmesine rağmen ülkemizde de bu amaçla tanıtım ve bilgilendirici çalışmalara giderek ağırlık verilmeye başlandı. Bu amaçla tanıtıcı filmler, basılı yayınlarda çıkarılacak haberler ve köşe yazıları için başta belediyeler ve kamu kurumları çalışma başlatmış durumda.
Özellikle belediyeler kağıt ve atık yağ toplama konusunda büyük projelere de imza atıyorlar. Yine atıkların canlılara ve çevreye verdiği zararlar ile bu zararların en aza indirilmesi hususunda yapılması gerekenlerin anlatıldığı küçük el ilanları ve eğitimler, seminerler ve en önemlisi de dernekler ile işbirliği gibi çalışmalar da devam ediyor.
Ülkemizde kişi başına günde büyükşehirlerde 1,5 kilo ve Doğu-Güney Doğu Anadolu bölgelerinde ise 0.75 kg atık üretiliyor. Doğu ve Güney Doğu Anadolu Bölgelerinde kış aylarında yanabilir organik atıkların ısınma amaçlı yakılması oldukça yaygındır.
Yılda yaklaşık 2 milyon TL “çöpten sağlayanlar sayesinde” ekonomiye kazandırılıyor. Ülkemizde en çok kolay geri dönüştürülebilen kâğıt ekonomiye geri kazandırılıyor. Ülkemiz yılda yaklaşık 266 milyon Tl kâğıt geri dönüşümünden geliyor.
Katı atıklar içinde metaller ikinci, plastikler üçüncü ve cam dördüncü sırada yerini koruyor. Geri dönüştürülen atıkların yüzde 43’ü kâğıt, yüzde 27’si plastik, yüzde 12’si cam, yüzde 8’i tekstil ve yüzde 4’ünü metal oluşturuyor.
2009 yılında 140 firma ilgili bakanlıktan geri dönüşüm lisansı aldı.
NEDEN GERİ DÖNÜŞÜM
Geri dönüşüm terim olarak, kullanım dışı kalan geri dönüştürülebilir atık malzemelerin çeşitli geri dönüşüm yöntemleri ile hammadde olarak tekrar imalat süreçlerine kazandırılması olarak tanımlanıyor.
Tüketilen maddelerin yeniden geri dönüşüm halkası içine katılabilmesi ile öncelikle hammadde ihtiyacı da karşılanıyor. Böylece insan nüfusunun artışı ile paralel olarak artan tüketimin doğal dengeyi bozması ve doğaya verilen zarar engellenmiş oluyor. Bununla birlikte yeniden dönüştürülebilen maddelerin tekrar hammadde olarak kullanılması büyük miktarda enerji tasarrufunu mümkün kılıyor.
Örneğin, yeniden kazanılabilir alüminyumun kullanılması alüminyumun sıfırdan imal edilmesine oranla yüzde 35'e varan enerji tasarrufu sağlanıyor.
Atık malzemelerin hammadde olarak kullanılması çevre kirliliğinin engellenmesi açısından da önem taşıyor. Kullanılmış kâğıdın tekrar kâğıt imalatında kullanılması hava kirliliğini yüzde 74–94, su kirliliğini yüzde 35, su kullanımını yüzde 45 azaltıyor.
Örneğin bir ton atık kâğıdın kâğıt hamuruna katılmasıyla 8 ağacın kesilmesi önlenebilmektedir. Ormanlar, su, petrol vb. doğal kaynaklarımızın üretim sürecinde kullanılması sonucu, cam, metal, plastik ve kağıt/karton ambalajlar elde ediliyor.
Piyasaya sürülen ambalajların atık haline geldikten sonra, türlerine göre ayrılıp geri dönüşüm sanayine sevk edilmesi sonucu, geri dönüştürülmüş malzemeler çeşitli ürünlerin üretim aşamasında ikincil hammadde olarak kullanılıyor. Böylece doğal kaynaklarımız daha az kullanılarak, doğaya katkı sağlanmış oluyor.
Örneğin; 1 ton kâğıdın geri dönüşüme katılması sonucu 17 ağacın kesilmesi önleniyor. Plastik ambalaj atıklarının geri kazanılması sonucu ise petrolden tasarruf sağlanabilmektedir. Dönüşen her ton cam için, 100 litre petrol tasarrufu sağlanır.
15 MART 2011
