Avrupa genelinde en az 18 kişinin ölümüne yol açan EHEC bakterisi,yayılmaya başladı. Bir kişinin öldüğü İngiltere'de, Sağlık Koruma Ajansı, şu ana kadar 7 hastada EHEC bakterisinin tespit edildiğini, bunların 4'ünün Alman vatandaşı, 3'ününse kısa süre önce Almanya'yı ziyaret eden kişiler olduğunu açıkladı.
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ), şimdiye kadar 10 Avrupa ülkesinde ve ABD'de bin 600'den fazla kişiye bulaşan EHEC'in nedeninin daha önce görülmemiş yeni bir bakteri türü olduğunu bildirmişti.
Açıklamada, yeni bakterinin, iki farklı EHEC bakterisinin mutasyona uğramış şekli olduğunu açıklamıştı. ABD'li sağlık yetkilileriyse EHEC'i "değişken ölümcül bir bakteri" olarak tanımlamanın ve antibiyotik tedavisi uygulamanın yanlış olduğu görüşünde.
Tennessee kentinde yaşayan epidemiyoloji uzmanı Dr. Timothy Jones, EHEC'in mutasyona uğramış ölümcül bir bakteri olduğunu söylemenin "sorumsuzluk" olduğunu belirterek, "Vücudumuzun alışkın oldukları dahil, tüm bakteriler sürekli mutasyona uğrar. Garip olan bu salgının öldürücü olması" diye konuştu. Almanya'daki Hamburg-Eppendorf Üniversitesi'nden yapılan ve EHEC'in "saldırgan ve antibiyotiklere dayanıklı" olduğu yönündeki açıklamayı da eleştiren Jones, antibiyotiğin EHEC'le savaşta yanlış bir tedavi yöntemi olduğunu ileri sürdü. ABD'li sağlık yetkilileri, kullanıldığında midedeki EHEC dışındaki diğer bakterileri de öldüren antibiyotiğin, hastada ağrılı ve kanlı ishal, kusma ve yüksek ateşe neden olduğunu belirtti.
Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi ve Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Mehmet Ceylan EHEC'le ilgili soruları yanıtladı:
EHEC yeni bir bakteri mi?
Yeni değil, dünya EHEC'i 1982'den beri tanıyor. Difteri gibi '10 yıldır yoktu ama yeni ortaya çıktı' diyemeyiz. Daha önce iki kez büyük salgın yaptı. Birincisi eti az pişmiş bir hamburgerden yayıldı. İkincisi ise 1996'da Japonya'da 9 bin kişiyi etkiledi ve bu bakterinin yayılmasına neden olanın turp olduğu keşfedildi. Bu kez de salatalık neden oldu.
Türkiye'de vakaya rastlandı mı?
Türkiye'de EHEC hiç salgın yapmadı ancak EHEC vakaları görüldü. Nadir de değildir, yıllardır Türkiye'de de var.
Türkiye'yi korumak için A gribinde olduğu gibi önlem almak mümkün mü?
Bu mümkün değil. Solunum yolu ile bulaşmıyor. Yiyeceklerden bulaştığı için önlem almak o kadar kolay değil, yalnızca kişisel önlem alınabilir. Yoksa gelen tüm turistlerden gayta örneği almak gerekir ki bu imkânsız.
Kişisel olarak nasıl korunabiliriz?
El yıkamak en önemli korunma yöntemidir. Gıdaları özellikle bu dönemde çiğ tüketmemekte fayda var. Salataları ya da meyve kokteyllerini hazır almak yerine kendiniz hazırlayın. Çünkü çiğ tüketilen sebze ve meyvelerin çok iyi temizlenmesi gerekir. En az bir saat sirkeli suda bekletilmeli. Fakat tohumuna bakteri geçtiyse ne kadar yıkarsanız yıkayın bu bakteriden kurtulamazsınız. Bu durumda en az 70 dereceye kadar pişirmek gereklidir. Etler için de aynı sorun var. İçlerinin iyi piştiğine dikkat etmek lazım. Çiğ köfteler bu dönem için tehlikeli.
Salatalık yemeyerek korunmak mümkün mü?
Hayır her türlü sebze ve ette bu problem olabilir. Aslında hayvan dışkısından bulaşan ancak her türlü şeye yayılabilen bir bakteri.
Bakteri neden bu kadar ölümcül?
Bakteri ölümcül değil içinde bulunan bir toksin tehlikesini artırıyor. Böbrek yetmezliğine ve kandaki alyuvarların zarar görmesine neden oluyor. Dizanteri benzeri bir tablo ortaya çıkıyor, kanlı ishal görülüyor. EHEC kapanların yüzde 10'unda ciddi hasarlar meydana geliyor; onların da yüzde üçü ölüyor.
TÜRKİYE'DE SALGIN YOK
Normal bağırsak enfeksiyonu ile EHEC arasındaki fark nedir, hangisine yakalandığımızı nasıl anlarız?
Fark yoktur. Her ishal olanın gaytasını incelemediğiniz sürece bunu bilemezsiniz. Herkesinki de incelenmez çünkü 5 yaş altındaki çocuklar ortalama yılda iki kez bağırsak enfeksiyonuna yakalanır. Herkese test yapılsa Türkiye'nin bütçesi yetmez. Türkiye'de henüz bir salgın yok.
EHEC bakterisinin mutasyona uğrayıp antibiyotiğe direnç kazandığı doğru mu?
Bakteriler mutasyona uğrayabilir, bu onun korkunç olduğu anlamına gelmez. Bu bakterinin bazı antibiyotiklere direnç kazandığı belirlenmiş olabilir, o zaman başka antibiyotikler kullanılır.
Amerikalı bilim adamları Avrupalı bilim adamlarını yanlış tedavi uygulamakla suçluyor. Sizce bu hastalık için antibiyotik kullanımı yanlış mı?
Dünya Sağlık Örgütü'nün tedavi protokolünde EHEC için antibiyotik yer alıyor. Biz de EHEC için antibiyotik kullandık. Antibiyotik kullanmak yanlış değil. Bu arada Almanya 8 hastası için çok yeni ve pahalı bir tedavi uyguladı ama sonuçlarını tam olarak açıklamadı.
'HİJYENE DİKKAT' UYARISI
Alman bilim adamları, hastalığın insandan insana nasıl bulaştığı konusunda, kesin olmamakla beraber 'hijyen' yoluyla bulaştığının altını çiziyor. Kimi uzmanlara göre insan dışkısı hastalığın bulaşması için etkili olabilir. Bu da bakteri kapmış bir bebeğin altını değiştiren annelerin, tuvaletten sonra elini iyi yıkamayanlarla temas edenlerin, tıpkı çiğ sebze ve et yiyenler gibi bakteri gibi risk altında olabileceği anlamına geliyor. Ayrıca hayvan gübresinden domates salatalık gibi sebzelere de bakteri bulaşabileceğinin altını çizen uzmanlar, "Bu tip ürünleri güvendiğiniz yerlerden alın" diyor.
SABAH / 5 HAZİRAN 2011
