Diyabetikler için sağlıklı beslenme

Karbonhidratlar Şeker, tatlı, ekmek, tahıl, meyve, sebze, süt ve yoğurt gibi besinlerde bulunan karbonhidratlar enerji gereksinimimizin çoğunu karşılar. Bunların bir kısmı kan şekerini hemen yükseltirken bir kısmı daha yavaş yükseltir. Sağlıklı beslenmek için 2'nci grup karbonhidratlı yiyeceklerden yüksek posa içerenler tercih edilmeli. Yağlar Zeytin, ayçiçeği, fındık, fıstık, ceviz gibi bitkisel ürünlerde ve et süt yumurta gibi hayvansal ürünlerde bulunan yağlar; yüksek enerji veren besin öğeleridir. Besinlerde günlük alınan yağ ve kolesterol miktarının fazlalığı, şişmanlığa ve kalp hastalığına sebep olur. Yemeklerde katı yağ yerine sıvı yağ (zeytinyağı ve ayçiçeği, mısırözü, soya yağı kullanılmalı, mümkün olduğunca da yağ miktarı azaltılmalıdır. Etli, kıymalı yemeklere yağ ilave edilmemeli. Proteinler Et, süt, yumurta, peynir gibi besinlerde bulunan proteinler vücudun büyümesi, gelişmesi ve yıpranan dokuların onarılmasında önemli rol oynar. Gereğinden fazla proteinli beslenme sağlıklı değildir. Öğün sıklığı Yemeklerin miktarı ve cinsi kadar, tüketildiği zamanlar da önemlidir. Uzun aralıklarla yemek yenilmesi kan şekerinde düşüklük ve yüksekliklere yol açar. Sağlıklı beslenmenin en önemli kuralı günde 3 ana öğün (sabah, öğle, akşam) ve 3 ara öğün (kuşluk, ikindi, gece) şeklinde beslenmedir. Diyabetin kontrolünü bozacak besinler Bal, çikolata, reçel, pekmez, marmelat, şurup, dondurma gibi şekerli besinler Pasta, kek, kurabiye gibi hamur işleri Alkollü içecekler ve gazoz, Fanta, kutu meyve suları gibi meşrubatlar Sucuk, pastırma, yağlı et, tavuğun derisi, içyağı, kaymak, krema gibi bütün yağlı yiyecekler Ceviz, fındık, çekirdek, leblebi, gibi bütün kuruyemişler Kızartılmış, kavrulmuş ve soslu yiyecekler İçinde ne olduğu bilinmeyen hazır gıdalar Önerilmemiş olan her türlü yiyecekler Ölçüsüz kullanabileceğiniz besinler Çay, kahve, ıhlamur, adaçayı, maden suyu, yağsız et suları, sirke, salça, hardal, her çeşit baharat ve suni tatlandırıcılar. 1- Kan şekerini hızlı yükseltenler: Şeker, bal, reçel, pekmez, meyve, meşrubatlar, çikolata 2- Kan şekerini yavaş yükseltenler: Düşük posalılar: Beyaz ekmek, un, pirinç, makarna, patates 3- Yüksek posalılar: Kepekli ekmek, bulgur, baklagiller, sebzeler -------------------------------------------------------------------------------- Örnek diyet Sabah: 2 dilim (60 gr.) ekmek, 1 bardak çay veya süt, 1 dilim (50 gr.) beyazpeynir, 3-5 tane zeytin, bol miktarda domates, salatalık. Saat 10.00: 1 meyve (150 gram) ÖĞle: 2 ince dilim ekmek, 1 porsiyon et, balık veya tavuk (150 gr.) bol sebze, salata, yoğurt, bir meyve. Saat 15.30: 2 tane grisini, çay AkŞam: 2 dilim ekmek, 1 kâse çorba, et, tavuk veya balık (150 gr.), bol sebze ve salata. Yatarken: 1 bardak süt NOT: Bu bir hastanın normal beslenmesi için yeterlidir. Haftada iki gün bu diyete 1 tabak pilav veya makarna, patates, kurufasulye, mercimek, nohut da ilave edilebilir. Ancak bu yemekler hangi öğüne ilave edilirse o öğünde ekmek yenmemeli. 'Şekerle fıkra gibi tanıştım' Şarkıcı Kamil Sönmez de uzun zamandır şeker hastası. Sönmez, şekerin hayatını olumsuz etkilemesine izin vermediğini söylüyor. 'Şeker'le nasıl tanıştınız? Diyabet, yani yaygın adıyla şeker hastalığı bende fıkra gibi ortaya çıktı. Bir gün Ankaralı bir arkadaş aradı. Bir Karadeniz gecesi organize edildiğini, sunuculuğunu da benim yapmamı istediğini söyledi. Ben İstanbul'daydım, önce tamam dedim ama gece olunca sesim kısıldı ve ertesi gün arkadaşımı arayarak gelemeyeceğimi söyledim. O da bana 'Sen gel ben seni akşama kadar iyi ederim' dedi. Arkadaşım o zamanlar organ nakli hastanesinin başındaydı. Bana ufak bir check-up yaptılar. Sesim düzelmedi ama şeker hastası olduğum ortaya çıktı. Şekerinizi nasıl düzenliyorsunuz? Şu ana kadar hap kullanıyorum. Ama geçirdiğim bir rahatsızlık sırasında şekerim çok yükseldiği için insüline başladım. Bir süre insülin tedavisinden sonra tekrar hapa dönebileceğim söyleniyor. Diyet yapıyor musunuz? Yemek benim için büyük bir zevk ama her isteğimi yiyemedim diye de hayatı kendime zindan etmiyorum. Ben diyabeti ahlarla vahlarla geçirilecek bir hastalık olarak asla düşünmüyorum. Bu bir yaşam şekli ve bu yaşam şekli içinde ölçülü yaşamak gerekiyor. Ama penomoni denen diğer bir hastalığımın daha olması beni ikilemde bırakıyor. Diyet yapıyorum ama diyetle birlikte kan şekerim düştüğü için vücudumun daha fazla kan yapması gerekiyor. Diyette kırmızı et vermiyorlar ama kan yapabilmek için kırmızı ete ihtiyaç var. Şeker hastalarının dikkat etmesi gereken diğer bir önemli nokta da düzenli bir hayat yaşamaları. Buna önem gösteriyorum. Ateşli hastalıklara yakalanmamak için önlem alıyorum. RADİKAL - 04.02.2003