Hayati bir değişim

Obezlerin tedavi süreci, zayıflamalarıyla bitmiyor. Ömür boyu yeme alışkanlıklarını denetleme ve fiziksel aktivitelerde bulunmaya özen göstermeleri gerekiyor. Uzmanlar, şişmanlığın kalıcı tedavisi için yeme alışkanlıklarının kökten değiştirilmesini amaçlayan davranış değişikliği tedavisini öneriyorlar. Davranış değişikliği tedavisinin dört basamaktan, yani kendini gözlemleme, uyaran kontrolü, alternatif davranış geliştirme ve sosyal destekten oluştuğunu anlatan Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Sema Açık Erge, insanların aşırı miktarda ya da hızlı yemek yeme alışkanlıklarının ve hareket azlığının genellikle şişmanlığa neden olduğunu söylüyor. Tedavinin aşamaları Şişmanlığa neden olan hatalı davranışlar fazla miktarda ve hızlı yemek, yemeği yeterince öğütmemek, öğün atlamak, yemek yerken lokmalar arasında ara vermemek, öğün aralarında sürekli bir şeyler atıştırmak, televizyon karşısında ve sohbet ederken yemek yemek, sıkıntılı ve stresli durumlarda durmadan bir şeyler atıştırmak veya fazla miktarda yemek, ziyaret ve davetlerde ikramları reddedememek; akşam yemeğinden sonra geç vakitte yemek, su içmemek veya az içmek olarak sıralanabilir, hatta uzatılabilir de. Bireysel ve grup toplantıları şeklinde yapılabilen bu tedavinin süresi en az 16 hafta. Tedavi sonrasında da ulaşılan kilonun korunma süresinin en az bir yıl olması gerekiyor. Tedavinin aşamaları şöyle sıralanabilir: 1) Kendi kendini gözlemleme: Bireyin şişmanlığa neden olan alkol masasında yemeyi fazla kaçırması, gece yeme alışkanlığı ve sinirlilik, aşırı gerginlik gibi duygusal anlarda yemek yeme gibi hatalı davranışlarının belirlenmesine fırsat sağlıyor. 2) Uyaran kontrolü: Aşırı yemek yemeye neden olabilecek herhangi bir uyaran duyguların yoğunlaşmasına neden olarak açlık için bir sinyal oluşturuyor. Kişi uyaranların çeşitliliğine bir yanıt olarak yemek yiyor. Çünkü besinler tatları ve yatıştırıcı etkileriyle bireyleri bir bakıma ödüllendiriyor. Yemekten önce gelen uyaranın kontrol edilebilmesi, hatalı yeme davranışlarını düzeltmede büyük kolaylık sağlıyor. 3) Alternatif davranış geliştirme: Birey yapmaktan hoşlanacağı aktivitelerin listesini çıkarıyor. Bu aktiviteleri özellikle ara öğünlerde ve diğer atıştırma isteğinin duyulduğu dönemlerde yapmak yemeyle ilgili düşüncelerin uzaklaştırılmasını sağlıyor. 4) Sosyal destek: Şişman bireyler kendileri ve bedenleri hakkında olumsuz inançlar taşıdıkları için bu inaçlarını değiştirilmesi gerekiyor. Aynada kendini gördüğünde kendini, "Her şeyde başarısız biri" olarak farz eden kişinin, zayıflamayı başarma olasılığı da düşük. Psikolog gözetiminde mantıksal duygu terapilerinin yapılması gerekiyor. Bir bisküvi az ye, zayıfla! Zayıflamanın yolu ille de karmaşık diyetlerden geçmiyor. ABD'li beslenme uzmanları günde sadece 100 kalori eksik alarak zayıflanabileceğini iddia ediyor. Uzmanların geliştirdikleri basit formül ise şöyle: Her gün yediğiniz yiyeceklerden daha az yiyin. Örneğin üç bisküvi yerine iki bisküviyle yetinin, hamburger yerken küçük bir parça bırakın. Bu sayede daha az kalori almış olursunuz. Söz konusu rejimi uzun süre devam ettirdiğinizde ise, bir yılda normal olarak almış olacağınız kilodan daha az almış olursunuz. Obezitenin ABD'deki yaygınlığını ölçmek amacıyla, Amerikan Sağlık ve Beslenme Arştırması ile Genç Yetişkinlerde Koroner Risk Gelişimi Araştırması verilerini inceyen Colorado Üniversitesi araştırmacıları, 2008 yılında ABD nüfusunun yüzde 39'unun obez olacağını hesapladı. Bu gidişata dur diyebilmek için uzun vadeli bir 'sosyal değişim' kampanyası başlatılması gerektiğini söyleyen uzmanlar, kişilerin ortalama olarak bir yılda bir kilo aldıklarını, bu bir kilonun ise 7 bin kaloriye eşdeğer olduğunu, ABD'lilerin yüzde 90'ının her gün ortalama 50 kalori fazladan aldığını saptadılar. Alınan bu fazla kalorilere yakmak için ya her gün birkilometre yürüyüş yapmak ya da araştırmacıların önerdikleri 'Bir bisküvi az ye zayıfla' formülünü uygulamak gerekiyor. Hangisinin daha kolay olduğuna artık siz karar verin... RADİKAL - 27.02.2003