Jüpiter'den şaşırtıcı yeni bilgiler

Gelecek yıl Satürn ile tanışması tasarlanan bir uzay aracının son provaları, Jüpiter ile ilgili beklenmedik bulguları su yüzüne çıkarttı. Cassini uzay aracı Jüpiter'den geçtiği sırada gezegen uzmanlarının soluk kesici filmlere dönüştürdükleri on binlerce görüntü elde etti. Bu şaşırtıcı görüntüler arasında Jüpiter'in kutuplarına yakın bölgelerdeki şeritli püskürtüler ve görünüşte güçlü akımların oluşturduğu dev karanlık bir oval yer alıyor. Cassini'nin çektiği bu fotoğraflarda Jüpiter'in volkanik uydusu Io, bu gezegenin çalkantılı atmosferinde yüzüyormuş gibi görünüyor. Cassini, 1997 Ekimi'nde, NASA, Avrupa Uzay Ajansı ve Italya Uzay Ajansı'nın ortaklaşa girişimleri sonucunda uzaya fırlatıldı. 2004 yılında Satürn ile buluşması tasarlanan Cassini, bu yolculuğu sırasında Jupiter'in 9.7 milyon kilometre yakınına sokulmayı göze aldı. Yerçekiminin etkisiyle yoldan çıkması Cassini'nin altı ay boyunca Jüpiter'in son derece devingen atmosferinde çekimler yapmasına ve bizlere daha önce hiç tanık olmadığımız görüntüleri sunmasına olanak tanıdı. Rüzgâr kuşakları Science dergisinin 7 Mart sayısında yayınlanan sonuçlar Jupiter'in kutup bölgeleriyle ilgili kimi görüşleri yerle bir ediyor. Daha önce Voyager 1 ve 2 tarafından elde edilen görüntüler yüksek enlemlerde gezegenin atmosferindeki çarpıcı şeritlerin karmaşık burgaçlara dönüştüklerine işaret ediyordu. Ne var ki, Cassini'nin görüntüleri alttaki rüzgâr kuşaklarının kutup bölgeleri yakınında varlıklarını sürdürdüklerini ve gerçekte dönen bulut dizgelerini devinime geçirdiklerini ortaya koyuyor. Jüpiter'in ünlü "büyük kırmızı lekesi" denli büyük, garip ve karanlık bir oval Cassini'nin morötesi verilerinde de şaşırtıcı bir görüntü oluşturdu. Birkaç ay boyunca süren oval görüntü Jüpiter'in geniş ışınım kuşaklarındaki akımların en yoğun olduğu bölgelerde oluşuyordu. Porco ve ekibi bu lekenin nasıl oluştuğu konusunda herhangi bir bilgiye sahip olmamakla birlikte, bunun UV ışığını emen ince bir sis dumanından oluştuğuna inanıyorlar. CUMHURİYET - 22.03.2003