Görme özürlüler için umut verici gelişmeler

Paul Ladis üç kızını ve eşini 15 yıldır göremiyor. Retinanın zamanla bozulmasına yol açan kalıtsal bir hastalık olan ''Retinitis pigmentosa'' teşhisi konulan Landis, bugün şekilleri, ışığı ve hareket eden cisimleri seçebiliyor. Gözüne yapay retina taktıran Landis, henüz emekleme aşamasında olan bu teknolojinin ilk uygulandığı hastalardan biri. İki milimetre çapında bir silikon çip olan yapay retina, göze oturuyor ve ışığı optik sinir boyunca beyne taşıyan elektriksel bir sinyale dönüştürüyor. Bundan 10 yıl önce insan gözüne minik bir elektronik gereç yerleştirme fikri bilim kurgusal bir görüş olarak algılanıyordu. 1980'li yıllarda koklea (kulak salyangozu) implantlarının (tedavi amacı ile cerrahi yöntemlerden yararlanılarak vücudun içine yerleştirilen madde) yerleştirilmeye başlandığı kulak ile karşılaştırıldığında, göz daha duyarlı ve daha karmaşık bir organdır. Ancak bugün dünyanın dört bir yanındaki düzinelerce bilim adamı, günlerini karanlıkta geçiren pek çok görme özürlüyü ışığa kavuşturmak için çaba harcıyor. Görmeyi sağlayacak implant teknolojisinin güvenli olduğunu ileri süren bilim adamları, bu teknolojinin görme özürlülerin yaşam kalitesini büyük ölçüde yükselteceğini söylüyor. İlk umut verici sonuçlar karşısında ihtiyatlı bir iyimserlik sergileyen göz doktorları, körlüğe karşı mücadele çağının başladığı inancındalar. Hâlihazırda bilim adamlarının hedefi, gözle ilgili yaygın hastalıklardan biri olan ''maküler dejenerasyon''. Dünyada 25 milyon insanı (çoğunlukla yaşlı) etkileyen bu hastalık, görme alanının merkezinde sisli siyah lekeler şeklinde kendini gösteriyor. Hastalar gazete veya kitapları büyütmek için büyük kapalı devre TV'lerden veya başa monte edilen teleskoplardan yararlanıyor. Kaliforniya'da merkezi bulunan VisionCare adındaki şirketin geliştirdiği IMT (implantable miniature telescope) adı verilen bezelye tanesi büyüklüğündeki cihaz, katarakt ameliyatlarında göze takılan merceklere benzer şekilde bir göze yerleştiriliyor. Cihaz, büyüttüğü görüntüyü retina üzerinde geniş bir alana yansıtıyor. Bir saat kadar süren ameliyattan sonra hasta implant edilmiş teleskobu kullanmak için yoğun bir eğitim sürecinden geçiriliyor. Merkezi görüş, implant edilmiş teleskop ile, yan görüş tedavi edilmemiş diğer göz ile sağlanıyor. Cihaz bugüne dek 70 hastaya takıldı ve VisionCare uzmanları ilk sonuçlardan oldukça umutlu. Güney Kaliforniya Üniversitesi'ndeki Doheny Retina Enstitüsü' nden bilim adamları aynı fikrin değişik versiyonları üzerinde çalışıyor. Doheny sisteminde hastanın gözlüğüne monte edilmiş bir kamera, görüntüyü aldıktan sonra bir implant'a naklediyor. Bütün bu cihazların en önemli özelliği bunların çok hızlı bir gelişim çizgisi izlemesi. Çiplerin ve minyatürleştirme operasyonlarının gelişmesiyle bu cihazlar her geçen gün biraz daha gelişiyor. Sözgelimi Doheny çipleri halihazırda 16 elektrot içeriyor, ancak yeni nesil çiplerin 100 elektrot içermesi için çalışmalar sürüyor. Bu teknolojilerin gelişmesi yıllar alacak; ancak gen uzmanları görme bozukluğundan sorumlu kromozomları tespit edip, yerine yenilerini yerleştirinceye kadar, bu cihazlar ciddi görme bozukluğuna çözüm getirecek RADİKAL BİLİM TEKNİK 07/06/2003