Anne–babanın tutumu, çocuğun ruh sağlığını belirliyor

Bu araştırmaların bazısında anne–babalara çocuk yetiştirme tutumları ve çocuklarına karşı gösterdikleri hakaret, etiketleme, reddedici tutum, küçük görme, bağırma, fiziksel şiddet gibi düşmanca (hostile) davranışları hakkında kendilerini değerlendirmelerini isteyen sorular sorulmuş; çocuklarına bu şekilde davranma oranları yüksek olan katı disiplin uygulamaya meyilli olan anne babaların çocuklarında fizyolojik açıdan ileride risk faktörü oluşturacak belirtiler bulunmuştur. Örnek olarak bu çalışmalarda ölçülen bazı fizyolojik parametreler kandaki insülin miktarı, kolesterol miktarı (HDL–C) ve trigliseritlerdir. Ayrıca kan basıncı, vücut kitle ölçümü, deri kalınlığı ölçümleri de yapılmış olup bunlar kalp ve damar hastalıklarına yatkınlık açısından risk faktörü olup olmadığını göstermektedir. Bu çalışmalarda yukarıda belirtilen şekilde düşmanca (hostile) davranışlarla çocuklarını büyüten anne–babaların çocuklarında insüline dirençlilik sendromu (IRS) arasında ilişki bulunmuştur. Yine anne–babanın çocuklarına gösterdiği şiddet içeren davranışlarla kalp ve damar hastalıkları açısından risk faktörü oluşturacak fizyolojik durum arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmaların sonucunu özetlersek anne–babalık tutumları ile çocukların sağlığı arasında şu açılardan ilişki bulunmuştur: Ailelerin sosyo-ekonomik durumu ile anne–babalık tutumu arasında ilişki bulunmaktadır. Yapılan çalışmalar üst sosyoekonomik durumda olan, yani gelir ve eğitim seviyeleri yüksek ailelerde anne–babaların çocuklarıyla daha yakın iletişim içinde olduklarını, aile bağlılığının kuvvetli olduğunu, çocuğun kendisini ifade etmesinin teşvik edildiğini göstermektedir. Ekonomik durumun düşük olmasının aile içinde stresi artırdığı ve bunun aile içi ilişkilere yansıdığı bilinmektedir. Tabii ki sosyoekonomik durum anne–babalık tutumunu belirleme açısından belirleyici tek etken değildir. Diğer taraftan anne–babanın birbirleriyle iletişim şekli, evlilikte mutluluk derecesi, aile yapısının kuvvetli olup olmaması da aile içi stres durumunu etkileyerek çocukların ruh ve beden sağlığına tesir etmektedir. Anne–babalık tutumları hakkında yapılan çalışmalar anne–babalık tutumlarının yeme alışkanlıklarının kazanılmasında da etkili olduğunu da göstermektedir. Yeme alışkanlığı ile çocuğun psikolojik durumu ve davranışları arasında da yakın ilişki bulunmaktadır. Sağlıklı beslenen bireylerin ruh sağlığı da daha iyi olmaktadır. Diğer taraftan bireyin stresli ortamlarda bulunması yeme alışkanlığının bozulmasına da yol açmaktadır. Mesela kişi içinde bulunduğu sıkıntılı durumun etkisini hafifletmek için hamur işleri, çikolata ve şekerli yiyeceklere daha çok istek duymaktadır. Bu tür yiyecekler ölçülü şekilde alındığı takdirde gerekli olumlu etkiyi sağlar. Fakat fazla alındığı takdirde bilhassa aşırı şişmanlık, diyabet, kalp ve damar hastalıkları için risk faktörleri oluşturacak derecede dengesizliğe yol açmaktadır. Örnek olarak: Anne–babası ile arasında iletişim problemi olan Sedat ne zaman anne–babasıyla arasında bir anlaşmazlık olsa hemen mutfağa girip aşırı derecede yemek yediğini ve bilhassa ekmeğe çok fazla düşkün olduğunu ifade etmektedir. Oldukça zayıf bir genç kız olan Nalan ise iştahının çok az olduğunu; fakat çok fazla çikolata yediğini söylemektedir. Bu da kalıtımsal olarak diyabet riski taşıyan genç kızda ileride diyabete yol açacak şekilde insülün dengesizliğine yol açmaktadır. Zaman 19.07.2003