40'ından sonra şekere dikkat

Son on yılda ülkemizde fazla kilolu ve şişman insanlarla çok sık karşılaşıyoruz. Bu durum önümüzdeki yıllarda daha fazla diyabet hastası ile karşılaşacağımızın ve bir diyabet yaygınlaşmasının işareti gibidir. Besinlerle aldığınız şeker hücre içine yalnızca özel giriş kapılarından girebilir. Erişkinlerde görülen ikinci tip diyabette problem bu kapılardadır. İnsülin, mevcut olmasına rağmen hücre içine girememekte ve kan şekeri yükselmektedir. Diyabetin pek çok belirtisi (sık idrar yapma, ağız kuruluğu, görmede bulanıklık) kan şekerindeki bu yükselme ile doğrudan ilişkilidir. Erişkin tipi şeker hastalığında daha ziyade uzun dönemli komplikasyonlar tehlike oluşturur. Kalp krizi, felç, körlüğe kadar gidebilen göz problemleri, böbrek yetmezliği, sık sık tekrarlayan enfeksiyonlar, ayak veya bacağın cerrahi olarak kesilmesine kadar uzanabilen damar tıkanıklığı ve enfeksiyon problemleri ve impotans (cinsel gücün tamamen kaybı) ile sonuçlanabilen seksüel güç azalması en önemli uzun dönem komplikasyonlarıdır. Bütün bu sorunlar şeker hastalığının küçük ve büyük damarlarla, sinirlerde yaptığı hasara ve bağışıklık sistemini zayıflatmasına bağlıdır. NELER YAPABİLİRSİNİZ? Şeker hastası iseniz, genel sağlığınızı korumaya azami özeni göstermelisiniz. Size önerilen beslenme biçimine dikkatlice uymalı, ilaçlarınızı zamanında ve eksiksiz olarak kullanmalı, fiziksel aktivitenizi mutlaka artırmalısınız. Daha az sorunu olan bir diyabetli olmak istiyorsanız, öncelikle cilt bakımınıza özen göstermeli, her gün sabun ve ılık suyla banyo yapıp cildinizi yumuşak tutmak için nemlendirici losyonlar kullanmalısınız. Çizik, yarık ve diğer travmalardan, soğuktan, güneş yanıklarından cildinizi korumalısınız. Cildinizdeki bir kesik veya çizik nerede olursa olsun, bir gün içinde iyileşmemişse doktorunuzla temasa geçmelisiniz. Her gün ayaklarınızı özenle kontrol etmeli, çizik, çatlak ve kesikleri önemsemeli, yeni çıkan tırnaklar, nasırları ve yaraları, ısı, renk ve şekil değişikliklerini izlemelisiniz. Şeker hastası iseniz asla sigara içmemeli, alkol kullanımınızı iyice sınırlamalısınız. Şeker hastalığında tedavinin amacı, diyabeti kontrol etmek yani kan şekerinizi mümkün olduğunca normale yakın tutmaktır. Siz şeker hastası değilseniz, vücudunuz doğru çalışan sistemleriyle kan şekerinizi otomatik olarak 70 ile 115 mg/dl arasında tutar. Bu normal kan şekeri aralığı iyi bir diyabet kontrolünün de hedefidir. Kan şekerinizi normal veya normale yakın değerlerde tutabilirseniz, hem kendinizi daha iyi hisseder, hem de diyabetle ilişkili salğık sorunlarıyla karşılaşma riskinizi azaltırsınız. TAKIM OYUNU ŞART Doktorunuz gerekli gördüğünde ağız yoluyla kullanılan ilaçlardan veya insülin enjeksiyonlarından yararlanarak diyabetinizi kontrol altında tutmanıza yardımcı olacaktır. Sizin yapacağınız, maçı tek başına kazanmayı beklemeyip doktorunuz, diyabet eğitmeniniz- hemşireniz ve diyet uzmanınızla tam bir işbirliği yaparak takım oyunundaki yerinizi almanızdır. En önemli oyuncu sizsiniz! Ama en doğru yol bir takımın üyesi olarak hareket etmenizdir. BESLENME VE EGZERSİZ İyi bir beslenme ve egzersiz planı oluşturmanız kan şekerinizi dikkatle izleyip kaydetmeniz, kan basıncınızı sık sık kontrol edip, kan yağ düzeylerinizi, HbAlc seviyelerinizi ve yıllık diğer kan ve idrar tetkiklerinizi yaptırmanız, her yıl düzenli fiziksel muayeneden geçmeniz, birçok sorunu bir hayli azaltacaktır. Herhangi bir sebeple hastalandığınızda kan şekerinizin çok fazla yükseldiği (hiperglisemi) veya düştüğü dönemlerde (hipoglisemi) doktorunuzla ilişki kurmalısınız. Riski yarı yarıya azaltmanın yolları Tip 2 diyabete yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz. Taze sebze ve meyve tüketmeniz, balık, kümes hayvanları ve tam tahıllara yönelmeniz riskinizi en azından yarı yarıya azaltacaktır. Bunun dışında düzenli egzersiz yapmalı, kilo fazlalığı ya da şişmanlık gibi problemleriniz varsa bir an önce uygun bir diyetle zayıflama programına girmelisiniz. Şeker hastalığının tedavisi yoktur, ancak kontrol altına alınabilir. Diyetinize uymanız ve düzenli egzersiz yapmanız önemlidir. Bazen evde kan şekerinizi takip etmeniz gerekebilir. Diyabetlilerin neredeyse yüzde 75'inde yüksek kan basıncı görülmektedir. Ancak böyle bir durumla karşı karşıya iseniz ciddi bir sorunla başbaşasınız demektir. Bu nedenle kan şekeri takibinizi nasıl düzenli olarak yapıyorsanız, yine aynı şekilde kan basıncınızı da düzenli olarak kontrol etmelisiniz. Erişkin tipi şekerde belirtiler gözden kaçar Orta yaşlarda görülen erişkin tipi şeker hastalığının belirtileri çoğu kez gözden kaçar, fark edilmez ve önemsenmez. Kırklı yaşların üzerindeyseniz karşılaştığınız bazı işaretlerin ve bedensel sorunların yeni ortaya çıkan şeker hastalığınızla ilişkili olabileceğini unutmamalısınız. Özellikle kilo fazlalığı veya şişmanlık sorununuz, Hipertansiyonunuz, Ailenizde kalıtımsal diyabet, Yorgunluk hissi, Eskisine kıyasla daha sık idrara çıkma Susuzluk ve ağız kuruluğu, İştahınızın artması, daha fazla yeme isteği ve gıda tüketiminizde çoğalma, İlerleyici bir kilo kaybı İnatçı cilt kaşıntıları, El ve ayaklarda his kusurları, uyuşma ve karıncalanmalar, Bulanık görme Yaralarınız daha yavaş iyileşiyor ve sık sık tekrarlayan enfeksiyonlar Cildinizde yineleyen kıl kökü iltihapları Seks yaşamınızda problemler Bu belirtileri kendinizde fark ediyorsanız, dikkatli olmalısınız. Prof. Dr. Osman MÜFTÜOĞLU Hürriyet 18.09.2003