İnsan gerçeği ‘Ney’in yapısında gizli

Alınan bilgiye göre, neyin üretiminde büyük emek ve sabır gerektiren hikayesi, Türkiye’de en yaygın olarak yetişen Hatay bölgesindeki 0-200 metre rakımda bulunan sazlıklardan kesilmesiyle başlıyor. En az 6 metre uzunlukta, uygun kalınlığa sahip olanlar arasından seçilen kamışlar, yaklaşık 1 yıl gölgede kurutulduktan sonra, belli ölçülerde kesilerek, içi badem yağı dolu kaplara bırakılıyor. Yaklaşık 1 ay boyunca yağı emerek özü güçlenen kamışlar, daha sonra usta eller yardımıyla ateş üzerinde ısıtılarak eğrilikleri gideriliyor. İstenen ölçüde kesiliyor İstenen hale gelen kamışlar, hangi tür ney yapılmak isteniyorsa, o ölçüde kesiliyor. Kamışlara, içi tamamen temizlendikten sonra, klasik flütlerde olduğu gibi alt kısmında 1, üstte ise 6 delik açılıyor. Açılma yapmaması için kesik iki ucuna bakır ya da gümüşten parazvaneler (metal halka) takılan kamış, dudağa oturarak neyzenin nefesini daha iyi kullanabilmesini sağlayan ve boynuz ya da fildişinden yapılan “başpare”nin (ağızlık) takılmasıyla, büyüleyici sesler çıkaran bir enstrümana dönüşüyor. Hazırlanması sabır ve özen isteyen, ebatlarına, çıkardıkları sesin tiz veya bas olmasına göre 24 ayrı çeşidi bulunan neyin yapımı da ustalardan çıraklara öğretilerek, nesilden nesile aktarılıyor. Türkiye’de ney yapımını, konusunda uzman dedelerden öğrenen ve Konya’daki mütevazı atölyesinde mesleğini sürdüren 38 yaşındaki Ömer Özçelik, ney üretiminin, ticari kaygıdan uzakta bir aşk işi olduğunu düşünüyor. Neyle ilk kez 15 yıl önce tanıştığını ve ders aldığı ustalar dışında bilimsel kaynaklardan da yararlanarak yapımında kendine özgü bir üslup geliştirdiğini ifade eden Özçelik, “Ney yaparken göstermiş olduğumuz titizlikten olsa gerek, kendisi için ney yaptığım tanınmış neyzenlerden tebrik ve teşekkür alıyorum. Bu da bana yetiyor” dedi. 100 binde bir kamıştan oluyor Aynı zamanda neyzen olan Ömer Usta, bazen tüm teknik şartları yerine getirilmiş bir neyin istenilen sesi vermeyebildiğini söyledi. Yüzyıllardır devam eden tasavvufi akımlarda, özellikle Mevlevi dergahlarında neyin daha çok bu özelliğiyle ön plana çıktığını anlatan Ömer Usta, şöyle devam etti: “Neyzenin tek başına kalınca dertleşip söyleşebileceği kadar insani özellikler yüklenen ney, her şeyiyle insanı anlatır. İnsanı bu kadar güzel ve eksiksiz anlatan bir başka sazın olmadığı söylenir. Tasavvufi inanca göre, bir neyin 100 binde 1 kamıştan yapıldığı rivayet edilir. Bu durum ise 100 bin insan arasından sadece bir kişinin nefsi arzularını yenerek olgunluğa erişebildiğini sembolize ediyor. Neyin üzerindeki 9 boğum, insanın sadece misafir olduğu dünyaya 9 ayda yolculuk ettiğini, üzerindeki 7 nota perdesi ise insanın kemale erme yolunda baş etmesi gereken 7 kat nefse sahip olduğunu anlatmaktadır. Çıkardığı büyüleyici ses ise kişinin Allah’a ulaşma özleminin işareti kabul ediliyor.” Milli Gazete 12.12.2003