Türk Boğazları'nda güvenli gemi geçişini sağlamak amacıyla hazırlanan ve bir süredir deneme aşamasında olan Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri (VTS) projesi, 1 Ocak'ta devreye girdi. VTS, çok sayıda geminin/aracın bir veya birden çok merkezden (istasyondan) izlenmesini sağlıyor.
Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri (KEGKİ) Genel Müdürü Barış Tozar, VTS projesinin ilk ihalesinin 1991 yılında yapıldığını, 1996 yılında ise yeniden realize edildiğini hatırlattı.
Tozar, 1 Temmuz Kabotaj Bayramı'nda, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın da katıldığı törenle deneme çalışmalarına başlayan sistemin, 2003 yılı sonu itibarıyla devreye alındığını belirterek, şunları söyledi: “Daha önce sistemi 3 aşamalı olarak devreye sokacağımızı belirtmiştik. Birinci aşamada trafik kontrol istasyonları aktif, VTS pasif durumda izleme yapıyordu. Bu süreç 30 Aralık tarihi itibarıyla sona erdi ve ikinci aşamaya geçildi. Bu aşamada kontrol VTS'de olacak ve trafik kontrol istasyonları yardım amacıyla pasif izleme yapacak. Şimdi bu yapılıyor. Boğaz'daki trafiğin yüzde 80'ini VTS sistemiyle düzenliyoruz. Son aşamada trafik istasyonları devreden çıkartılacak ve kontrol tamamen VTS ile yapılacak. Sistemin devreye alınmasına ilişkin uluslararası bildirimler yapıldı. Gemiler artık geçiş yaparken VTS sisteminden yararlanacak.”
Türk Kılavuz Kaptanlar Derneği Genel Sekreteri Kaptan Cahit İstikbal de, sistemin kendilerine radikal bir değişiklik getirmemesine rağmen projenin Türk Boğazları açısından hayati önem taşıdığını vurguladı. Projenin devreye girmesiyle birlikte Türkiye'nin, Boğazlar ve çevresini denetim altına aldığını ifade eden İstikbal, şöyle konuştu:
“Türk Boğazları önceden gözle kontrol altındaydı. Radar çok fazla etkili olmuyordu. Şimdi elektronik kontrol imkanı arttı. Bir yerde bir kaza veya anormallik olduğu zaman radarda bu anında görülecek. Geçiş yapan gemilere kurallara uyulması konusunda bir baskı yaratacaktır. Daha önce kılavuz kaptanlar Türk Boğazları'na ilişkin bilgileri trafik kontrol istasyonlarından alıyordu. Şimdi bunu sistemden sağlayacağız. Doğru bilgiyi, daha hızlı bir zamanda alacağız.” İstikbal, sistemin muhtemel kazalarda müdahale anlamında bir getirisinin bulunmadığını dile getirerek, “Muhtemel kazalara ilişkin bizim önerimiz, Boğaz'ın belli yerlerine römorkör konulması ve bariyerler yerleştirilmesidir.” dedi.
VTS sistemi İstanbul Boğazı'nda 8 istasyon, Çanakkale Boğazı'nda 5 istasyon ve birer kontrol merkezinden oluşuyor. Sistem 70 kişilik baş operatörle hizmet veriyo. Bu sistemle Çanakkale Boğazı'nda bir gemiden denize atılan çöpler dahi tespit edilebiliyor. Sistem İstanbul Karadeniz çıkışında 10 mil açığa kadar bir kontrol ağına sahip. İstanbul, aa
ZAMAN - 08.01.2004