Ortadoğu değil enerji haritası

Başbakanlık'ta proje üzerinde çalışmalara başlanırken ABD'nin söz konusu proje ile Ortadoğu'nun sınırlarını Avrasya ve Afrika'yı da içine alacak şekilde genişleterek enerji güzergâhları üzerinde denetim kurmak istediği ifade ediliyor. ABD'nin Avrasya'yı da içine alarak coğrafi olarak yeniden tanımladığı Ortadoğu, dünyadaki doğalgaz ve petrol rezervlerinin yüzde 80'ini bulunduruyor. ABD, uzun süredir hazırlıklarını yürüttüğü Büyük Ortadoğu Projesi'ne ilişkin çalışmalarını tamamladıktan sonra harekete geçti. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Marc Grossman , önümüzdeki hafta projeyi anlatmak üzere Türkiye'ye geliyor. Ürdün, Mısır, Fas, Bahreyn, Brüksel'e de gidecek olan Grossman, ABD'nin proje ile bölgedeki demokrasi ve reform çalışmalarına destek vermeyi amaçladığını anlatmaya çalışacak. Ortadoğu ülkelerini ABD vizyonuyla yeniden biçimlendirmeyi öngören proje, Erdoğan'ın ocak ayında gerçekleşen ABD gezisinde de üzerinde en çok durulan konu oldu. ABD Başkanı Bush , bu projenin ''Ortadoğu'da barış ve demokrasiyi geliştirme temeline dayandığını'' , bunun için de bölge ülkelerinde refahı tabana yayarken demokratik reform çalışmalarına destek vereceklerini ifade etti. Bush, Türkiye'nin laik, demokratik Müslüman yapısıyla bu projenin örnek modeli olduğunu belirterek destek istemişti. Ayrıntıyı bilmeden destek İslami kültür ve demokratik kültürün bir arada yaşayabildiğini gösteren Türkiye'nin tarihi birikimi ve deneyimi ile Ortadoğu ülkelerine yardımcı olmaya hep hazır olduğunu anlatan Erdoğan ise o dönemde ayrıntılarını bilmemesine karşın projeye destek vermişti. Başbakanlık'ta, ABD'nin projesine ilişkin hazırlıklar da başladı. Çalışmalarda, bu ülkelerle karşılıklı ticari-ekonomik ilişkilerin arttırılması, serbest pazar ilkesinin geliştirilmesi yönünde önerilerde bulunuluyor. Coğrafi sınıra yeni tanım ''Ortadoğu'da demokrasi, serbest pazar, kadın hakları ve insan haklarının geliştirilmesi'' kavramlarını öne çıkararak yola çıkan ABD'nin, kendi güvenlik ve enerji politikalarını güvenceye almak istediği Büyük Ortadoğu Projesi, enerji terminalleri üzerinde odaklanıyor. Ortadoğu'yu ''siyasi, ekonomik ve kültürel boyutları'' ile tamamen dönüştürmeyi amaçlayan proje, bilinen coğrafi sınırları da yeniden tanımlıyor. Ortadoğu'daki ağırlığını arttırmak isteyen ABD, bölgenin sınırlarını 22 Arap ülkesiyle birlikte Kuzey Afrika'dan Kafkasya'ya kadar genişletiyor. Proje, bölgelerdeki dini temelli oluşumları azaltmaları da hedefliyor. Projede öne çıkan en belirleyici özellik ise sınırları genişletilen Ortadoğu'nun dünyanın en büyük enerji koridorlarına sahip olması. Son dönemde enerji arzı daha da artan ABD'nin bu yolla özellikle Kafkasya üzerinde Rusya'nın etkinliğini azaltırken kendisinin bölgedeki ağırlığını arttırmayı amaçladığı ifade ediliyor. Dünyadaki petrol rezervi 135 milyar ton olarak hesaplanıyor. Bunun 90 milyar tonu Ortadoğu ülkelerinde bulunuyor. Dünyada petrolü en çok tüketen ülke yüzde 25 ile ABD olarak öne çıkıyor. Eski SSCB ülkelerindeki doğalgaz rezervi dünya toplam doğalgaz rezervinin yüzde 39.8'i iken bu oran Ortadoğu'da yüzde 34, Afrika'da yüzde 8 düzeyinde bulunuyor. MİLLİ GAZETE 01.03.2004