Kim onayladı?

İstanbul’da Fener Rum Patrikhanesi Sen Sinod Meclisi (Ruhani Meclis)’ne 6 yabancı üyenin atanmasına yönelik tartışmalar bitmeden, atanan üyelerin toplantıya katılmaları da ayrı bir tartışma konusu oldu. 80 yıldır ilk kez bu yıl yabancı üye atanmasınınn nedeni henüz anlaşılamazken, konuyla ilgili olarak İçişleri ve Dışişleri Bakanlıklarının açıklama yapmaması da anlamlı bulunuyor. Patrikhane üzerine yazdığı kitaplarla bilinen Araştırmacı - Yazar Aytunç Altındal, “Bu atamanın yapılabilmesi için, İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı’nın, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT)’nın ‘olur’ vermesi gerekiyor. Bunların hiçbiri olmadığı gibi, hükümetin hiç bir biriminden de açıklama yapılmamıştır. Yoksa gizli anlaşma mı var” dedi. Atanan yabancı uyruklu üyelerin bu kadar rahat hareket etmelerinin ardında gizli annlaşmanın olabileceğini belirten Altındal, “Hükümet neden susuyor? Yoksa gizli anlaşma mı var” diye sordu. Hükümet neden susuyor? Patrikhane’ye yabancı rahip atanmasının, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin Büyük Ortadoğu Projesi ile de ilgili olduğunu ifade eden Altındal, “Büyük Ortadoğu Planı’na göre, Fener Patrikhanesi devlet içinde devlet konumuna getirilmek isteniyor. Bunun için Patrikhane güçlendiriliyor” diye konuştu. MİT eski Daire Başkanı Prof. Dr. Mahir Kaynak ise, Osmanlı’nın Ortodoksluğu kontrol ettiğini, Balkan Ortodoksluğu’nu Rus Ortodoksluğu’na karşı kullandığını ifade etti. Kaynak, 6 yabancı üyenin atanmasında hükümetin sessiz kalmasını ise anlayamadığını kaydetti. Sen Sinod dini bir vecibe Hıristiyanlığın önemli mezheplerinden Protestanların, İstanbul Kiliseleri Birliği Basın Sözcüsü İsa Karataş da, kendi kiliselerinde böyle bir dini ihtiyaç olmadığı için konu hakkında yorum yapamayacaklarını söyledi. Karataş, “Sanıyorum ihtiyaçları vardı. Ortodoks mezhebine göre bu dini bir vecibe” dedi. Sorularımızı cevaplandıran Patrikhane Sözcüsü Peder Dositos ise, Ortodoks kiliselerinde Sen Sinod Meclisleri’nin dini bir mevcudiyeti olduğunu belirterek, “Bu sistem Patrikhanemizde mevcut olup, asırlar boyunca süregelen bir uygulamadır. Sen Sinod Meclisi’miz Patrik ve 12 Metropolitten oluşmakta ve üyelerinin yarısı 6 ayda bir rotasyon ile yenilenmektedir. İstanbul’daki cemaatimizin ve dolayısıyla ruhanilerimizin sayısının kısıtlı, bazılarının yaşlı ve hasta olmalarından dolayı patrikhanemiz sorumluluklarının gerektiği gibi devam edebilmesi için gerekli düzenlemeyi yapmıştır” diye konuştu. Osmanlı’da nasıldı? Patrikhane’ye, son 80 yıldır, yani Cumhuriyetin ilanından itibaren yabancı üyenin ataması yapılmazken, Osmanlı İmparatorluğu’nda yabancı uyruklu rahipler atanabiliyordu. Ancak, atamalar Şeyhülislam ve Halifenin onayından geçtikten sonra gerçekleşebiliyordu. 1821’de Mora İsyanı’ndan sonra Osmanlı, Atina ve çevresinde kilise izni çıkardı. Bu kiliseyi de İstanbul’daki Patrikhane’ye bağladı. İstanbul’daki patrikhane ise, Metropolitlik düzeyine getirildi. Kısacası Atamalar, Osmanlı halifesinden ve Şeyhülislam’dan onaysız yapılamıyordu. Şimdi ise 6 yabancının atamasında, kimin onayı olduğu belli olmazken, bu yöndeki hukuki tartışma da sürüyor. MİLLİ GAZETE 12.03.2004