Türkiye'de 17 milyon kişi sigara bağımlısı

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), "Sigarasız bir dünya günü" olarak belirlediği 31 Mayıs'ta, bu yıl da "Sigara yoksullaştırır" sloganıyla sigaranın zararlarına dikkat çekiyor. Sigara salgınıyla oluşan önlenebilir hastalık ve ölümlere işaret edebilmek için belirlenen bu özel günde bu yıl tütünün bireyi, çevreyi ve ülkeyi yoksullaştırdığı vurgulanacak. Toraks Derneği'nin verilerine göre tüm dünyada halen 1,1 milyar kişi (erkeklerin yüzde 47'si, kadınların yüzde 12'si) sigara içiyor. Bunlardan 4 milyonu, sigara nedeniyle hayatını kaybediyor. Sigara içicilerinin sadece yüzde 15'i zengin ülkelerde, yüzde 85'i ise gelişmekte olan ülkelerde yaşıyor. WHO, sigara salgını durdurulmadığı takdirde, 2020 yılında bu yüzden ölenlerin sayısının 10 milyona yükseleceği alarmını veriyor. Türkiye'de yetişkin nüfusun yaklaşık yarısı (17 milyon kişi) sigara içiyor. Sigara içen bu nüfus; günde 40 milyon doları, yılda ise 15 milyar doları sigaraya veriyor. Sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle her yıl yaşamını yitirenlerin sayısı ise yaklaşık 100 bin kişiyle ifade ediliyor. Bunun yol açtığı ekonomik zararın boyutu da 2 milyar 720 milyon dolar olarak gösteriliyor. Ömürden 25 yıl çalıyor İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Feyza Erkan, sigara içenlerin yarısının ciddi derecede hastalıklara yakalandığını, bunların da yarısının normal yaşamlarından ortalama 25 yıl kaybedip erken yaşta öldüğünü söylüyor. Ailesinde kanser ve kalp hastalıkları olanlarda bu risklerin yüzde 100'lere kadar çıktığını belirten Erkan, sigaranın zararlarının üç grupta toplandığını anlatıyor: "Sigaranın zararlarının ilki kalp damar sistemi üzerinde. Bu zarar, genç yaşta ölümlere yol açar. Koroner damarların tıkanmasıyla kalp krizi, ritim bozuklukları ve kalp yetmezliği görülür. Damar hastalıklarındaki zararı ise daha fazla. Beyin damarlarında tıkanmalara, felçlere yol açabilir. Kol ve bacaklarda kangrenlere, kolun bacağın kesilmesine kadar giden ciddi sonuçlar doğurur. Esas ölümlerin en büyük nedeni bu gruptandır. İkinci grupta, sigaranın zehir olarak en büyük zararı verdiği organlar, akciğer ve hava yolları yer alır. Sigara en çok nefes borumuzu olumsuz etkiler. Larenjit, farenjit, ses kısıklığı, ses nodüllerine, hava yollarından geçerken kronik bronşite, ilerleyince akciğer dokusunda hasar yapan amfizeme yol açar. Önceleri sadece aktivite yaparken görülen nefes darlığı, daha sonra günlük işlerde, hatta giyinirken dahi hayatı engeller. Sonraki aşamada ise kronik obstrüktif (tıkayıcı) akciğer hastalığı (KOAH) ortaya çıkar. KOAH, sigara nedeniyle tüm dünyada giderek artıyor. Halen tüm ölüm nedenlerinin altıncısıyken özellikle nüfusun yoğunlaştığı gelişmekte olan ülkelerde ikinci ölüm nedeni haline geliyor. Sigaranın zararlı olduğu üçüncü büyük grup, kanserler. Kanser, sigara dumanının yoğun alındığı organlarda daha sık görülür. Sigara dumanının en yoğun geçtiği organımız nefes borusu kanserlerinin yüzde 98'i sigaraya bağlı. Çok sık görülen ve erkeklerde birinci sırada yer alan akciğer kanserinin de yüzde 95 nedeni sigara. Kadınların sigara içiminin artmasıyla meme kanserinin önüne geçerek kadınlarda da bir numaraya yükseliyor akciğer kanseri. Sigaranın pankreastan prostata, rahim ve meme kanserlerine kadar tüm kanserlerle ilişkisi ispatlandı. İstatistiklere göre sigarayı önlediğiniz zaman tüm kanserlerin yüzde 50'sini önlüyorsunuz." Doktor ve öğretmen kötü örnek oluyor Prof. Erkan, Türkiye'de doktor ve öğretmenlerin en çok sigara içen iki meslek grubu olduğunu belirtiyor: "Doktorların yarısı sigara içiyor. Batı'da bu oran yüzde 2'lerde. Çocuklar ise sevdiği bir öğretmeni sigara içerken görüyorsa sigaraya başlıyor; hasta, doktorunu sigara içerken görüyorsa sigarayı bırakmıyor." Pasif içicilerde de daha düşük oranda olmakla beraber aynı sağlık sorunları ortaya çıkıyor. Pasif içicilik en çok çocuk ve bebekleri olumsuz etkiliyor. Sigaranın ani çocuk ölümleriyle de ilişkisi var. Sigarayı "gizli bir intihar" olarak niteleyen Erkan, 31 Mayıs için de şu mesajı veriyor: "Sigarayı bırakmak son derece kolay. En önemlisi karar vermek ve sabırlı olmak. Sigara bırakma polikliniklerinden yardım alınabilir. Elimizde çok etkili ilaçlar var." Sigarayı bırakınca neler oluyor? ** İlk 20 dakika: Kan basıncı ve nabız normale döner. ** 8 saat: Kandaki nikotin ve karbonmonoksit düzeyleri yarılanır, kandaki oksijen düzeyi normale döner. ** 24 saat: Kan ve akciğerler karbonmonoksitten temizlenir. Akciğerler temizlenmeye başlar. ** 48 saat: Vücutta nikotin kalmaz, tat ve koku duyusu düzelmeye başlar. ** 72 saat: Solunum kolaylaşır, havayolları gevşer, enerji düzeyi yükselir. ** 2-12 hafta: Dolaşım kolaylaşır, yürüme ve koşma rahatlar. 3-9 ay Öksürük, hırıltı azalır, akciğer kapasitesi yüzde 10 artar MİLLİYET PAZAR 30.05.2004