'Türkiye alternatifini ortaya koymalı'

Uluslararası ilişkiler uzmanı, Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Gamze Güngörmüş Kona , hükümetin dış politikadaki hevesleriyle Türkiye'nin gerçekleri arasında büyük uçurum olduğunu vurgulayarak ''Türkiye, SSCB'nin dağılmasıyla başlayan süreçte, Orta Asya'da yapamadıklarını, bugün Büyük Ortadoğu Projesi (BOP) çerçevesinde Ortadoğu'da yapmak istiyor. Ancak bu konudaki yüksek beklentiye karşın hiçbir hazırlık yok'' dedi. Orta Asya ve Ortadoğu konusundaki çalışmalarıyla bilinen, son olarak ''Ortadoğu-Orta Asya ve Kesişen Yollar'' adlı derleme çalışması yayımlanan Kona, her iki coğrafyanın da hem yeraltı zenginlikleri hem de istikrarsız siyasal rejimleri nedeniyle ABD için çok önemli olduğuna dikkat çekerek ''ABD, başıboş devletler olarak gördüğü ülkeleri yola getirmek, onları düzene sokmak istiyor. Bunun için bölgeye yerleşmesi lazım. En uygun yer olarak da coğrafi ve stratejik konumu nedeniyle Ortadoğu'yu seçti. Çünkü Orta Asya'ya yerleşip şimdi yaptıklarını yapmaya kalksa Rusya, Çin, İran gibi ülkelerin daha büyük tepkisini çekerdi'' diye konuştu. Türkiye'nin, ABD'yi arkasına alarak bölgede lider olmak istediğine işaret eden Kona, hevesle, heyecanla, hezeyanla bölgesel güç olunamayacağını söyledi. ''Bölgesel güç olmak için ekonomik olarak güçlü olmak, siyaseten kırılgan olmamak, güçlü bir ulus devlet yapısı, kuvvetli hükümet ve radikal unsurları mümkün olduğu kadar indirgemek gerekiyor'' diyen Kona, Türkiye'nin BOP kapsamında, kendi alternatif programını ortaya koymaya çalışmasının daha doğru olacağını vurguladı. Kona, bölge ülkelerinin kendi güvenlik ve işbirliği örgütlerini yaratamadıkları için BOP dayatmasıyla karşı karşıya kaldıklarının altını çizerek ''Türkiye, Soğuk Savaş'ın bitmesiyle ortaya çıkan gelişmelere karşı hazırlıksız yakalandı. 1950-1991 arasında ABD'nin isteklerini itirazsız yerine getiren, ABD'nin hamiliğine alışan, dış politikada kendi aklını kullanmayan Türkiye, 1991'de yanı başında ortaya çıkan, üstelik büyük bölümü de dost ve akraba olan ülkelerin taleplerine karşı bekleneni veremedi'' dedi. Orta Asya'daki Türk cumhuriyetlerinin, Rusya'ya rağmen Türkiye ile çok güçlü ilişkilere giremeyeceklerini, ayrıca ABD'nin bu ülkelerde çok güçlü olduğunu, AB'nin de etkili olmaya çalıştığını belirten Kona, şöyle devam etti: ''Türkiye'nin çok önemsediği ve kuruluşuna öncülük ettiği Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü bile dörtte bir kapasiteyle çalışıyor. Orta Asya cumhuriyetleri, ekonomik ve siyasal açıdan güçlü ortaklar arıyorlar. Türkiye mevcut haliyle bu ülkelerin taleplerine yanıt veremez. Bize en yakın olan Azerbaycan'da bile etkimiz sınırlı.'' CUMHURİYET 30.06.2004