Çocuğu yeteneğine göre yönlendirin...

İnsan zekâsı yıllardır çeşitli testlerle ölçüldü. Anne babalar kendilerinin veya çocuklarının zeki olup olmadığını hep merak etti. Okulda notları yüksek olan çocuklar "zeki" olarak nitelendirildi. Ancak Prof. Gardner, yıllar boyu hâkimiyetini sürdüren IQ denilen zekâ anlayışını kırdı. Bilim adamları özellikle son 20 yıldır insan beyninin kullanım yüzdeliğinin artırılması ve öğrenme oranın yükseltilmesi için çalışıyor. Bu araştırmaların belki de en çarpıcı olanı Çoklu Zekâ Teorisi. Uzmanlar bu teorinin insanların öğrenmeye ve yaşama bakışını değiştirebilecek güce sahip olduğu görüşünde birleşiyor. ZEKÂNIN 8 YÖNÜ Bu kuramı ilk ortaya çıkaran Harvard Üniversitesi Profesörü Howard Gardner, 1983 yılında yazdığı Aklın Çerçeveleri adlı kitabında zekânın matematik ve dil olarak 2 değil, 8 yönü olduğunu savundu. Böylece müzik, spor, dans ve doğada kendini gösterenlerin de zeki olduğu ortaya çıktı. Bu dizide 8 zekâyı tanıyacak, hangi tür zekâya sahip olduğunuzu görecek ve hem kendinizin hem de çocuklarınızın zekâsını geliştirmek için neler yapabileceğinizi keşfedeceksiniz. Uzman Psikolojik Danışman ve "Gelişen ve Öğrenen Eğitimciler İçin Çoklu Zekâ Teorisi Uygulama Rehberi" kitabı yazarı Kudret Eren Yavuz, çoklu zekânın bilinmemesinden dolayı, dil ve matematik dışındaki zekâ türlerine sahip çocuklara önem verilmediğini söyledi. Yavuz, başarısız çocuk olmadığını belirterek, dersleri müzik, sanat ve spor desteğiyle sevdirip başarıyı artırmanın mümkün olduğunu belirtti. Yavuz, çoklu zekâ ile ilgili sorularımızı yanıtladı: YETENEKLER BÜTÜNÜ Çoklu zekâ nedir? Bu teoriye göre IQ testine dayanan geleneksel zekâ anlayışı, çok sınırlı. Bunun yerine, 8 ayrı zekâ olduğu savunuluyor. Farklı yollardan başarılı olunabileceği, öğrenmek için tek bir yol olmadığı belirtiliyor. Nedir bu zekâ türleri? Geleneksel anlayıştaki dilsel ve matematiksel zekâ yanında görsel, bedensel, müziksel, sosyal, içsel ve doğal zekâları. Gardner'a göre zekâ nedir? Değişen dünyada yaşama ve değişimlere uyum sağlamak amacıyla her insanda kendine özgü olan yetenekler ve becerilerin bütünü olarak tanımlıyor. ÇÖZÜM ÜRETMEK ÖNEMLİ Yani yetenekli insan eşittir zeki insan mı? Gardner'a göre eğer bir insan toplumda değer bulan bir ürün meydana getirebiliyor, günlük ya da mesleki yaşamında karşılaştığı bir soruna etkili çözümler üretebiliyorsa, bu insan zeki olarak adlandırılır. Teori, herkesin başarılı olacağı bir alanın bulunduğunu mu ifade ediyor? Çoklu Zekâ Teorisi'nin merkezini, "Zeki olmanın bir ya da iki yolu yoktur, zeki olmanın birden fazla yolu vardır" önermesi oluşturur. Gardner, eğer bir öğrencinin dili kullanma becerisi zayıfsa, öğrenciyi konudan ve ortamdan uzaklaştırmak yerine, yetenekli ve bilgili olduğu başka bir alanda başarılı olması için cesaretlendirmek gerektiğini belirtiyor . Okullara ve ailelere düşen görev nedir? Eğitimciler ve aileler çocuklarının ilgi ve yetenek alanlarını dikkatle gözlemlemeli. Onların, kendilerini güçlü hissettikleri yollarla güven desteği vererek farklı yollarla öğrenme süreçlerine yardımcı olmalılar. Zekânız gelişime açıktır! Harvard Üniversitesi Profesörü Howard Gardner'ın ortaya çıkardığı 'çoklu zekâ teorisinin' temel ilkeleri şunlar: ** İnsanlar çok farklı zekâ türlerine sahip, herkesin kendine özgü zekâ profili var. ** Her insan aktif olarak kullandığı zekâları ile özel bir karışıma sahip. ** Zekâların her biri insanda farklı bir gelişim süreci izliyor. ** Bütün zekâlar dinamik ve geliştirilebilir. ** Her zekâ türünün hafıza, dikkat, algı ve problem çözümü açısından farklı sistemi var. ** Bir zekânın kullanımı esnasında diğer zekâlardan da faydalanılabilir. ** Kişisel altyapı, kültür, kalıtım, inançlar zekâların gelişimi üzerinde etkili. ** Bütün zekâlar insanın kendini gerçekleştirmesi yolunda farklı ve özel kaynaklar. ** İnsan gelişimini değerlendiren tüm bilimsel teoriler çoklu zekâ teorisini desteklemekte. ** Şu anda bilinen zekâ türlerinden daha farklı zekâlar da olabilir. Sakın dalga geçmeyin ** Eğer çocuğunuz size devamlı ne kadar çok şey bildiğini kanıtlamaya çalışıyorsa (Örn. 'Biliyorum anne', 'Hayır', 'Bırak da ben yapayım') onların bir şeyleri çözmelerine ve bu içgüdülerini beslemelerine izin verin. ** Yanlış yaptıklarında, onlarla dalga geçmeyin veya "Sana ben yaparım demiştim" demeyin. Bunun yerine neden yanlış yaptıklarını açıklayın. ** Düşünmelerini motive edin ve yaptıkları şey üzerinde tekrar düşünmeleri için onları cesaretlendirin. ** Bulmaca çözmeleri için cesaretlendirin. Dama, satranç, tavla gibi oyunları oynatın. ** Bir matematik kulübü, satranç kulübü veya başka bir problem çözme ve eleştirel düşünme aktivitesine katın. ** Mantık oyunları oynayın. ** Bir teleskop veya mikroskop alarak birlikte gözlemler yapın. ** Matematiği, günlük işlerde keşfetmesini sağlayın. MİLLİYET 03.08.2004