Her çocuk 8 zekâ ile doğar

Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özcan Demirel, bireylerin 8 değişik tipte zekâ bakımından birbirlerine benzemediklerini belirterek, "Bunun sonucu olarak öğrenme konusunda her çocuk tektir ve özeldir" dedi. Demirel, öğretmen ve velilerin, sağladıkları ortam ve öğretim yöntemlerini değiştirerek çocuğun zekâsını değiştirip geliştirebileceklerini söyledi. Çoklu Zekâ Kuramı'nın amacının, eğitimde bireylerin neler yapabildiğinden çok neler yapabileceğinin düşünülmesi olduğunu kaydeden Demirel, şu bilgileri verdi: Hangi zekâ türü daha önemli? Bütün zekâlara eşit derecede önem verilmelidir. Geleneksel sistemde dil ve matematik zekâsı üzerinde yoğunlaşılıyor. Çoklu Zekâ Kuramı ise öğrencilerde bulunan tüm güç ve becerilerin tanınması ve öğretilmesi görüşünü temel alıyor. Herkes 8 zekâ alanına sahip mi? Herkes 8 zekâ alanıyla doğar. Ancak öğrenciler sınıfa farklı zekâ alanları gelişmiş halde gelir. Çünkü çevreler farklıdır. Başka bir deyişle, her çocuk kendi zihinsel güç ve zayıflıklarıyla öğrenme ortamına katılır. Zamanla değişiklik olur mu? İnsanların sahip oldukları tüm zekâlar yaşam boyu gelişim halindedir. Önemli olan çocuğun güçlü ve zayıf olduğu zekâ alanlarını görüp bunları geliştirecek uygulamalar yapılmasıdır. Yapılacak en büyük yanlış, bir insanın özellikle bir çocuğun tek zekâ bölümü ile etiketlenmesidir. Yaşanılan ortamlar zekâları nasıl etkiliyor? Çoklu zekânın temelinde biyolojik ve kültürel boyutlar var. Kültürler, farklı zekâ türlerine verdikleri değerle zekâ gelişiminde önemli rol oynuyor. Çevremizde hangi zekâ türüne daha fazla önem veriliyorsa o mu gelişiyor? Fazla değer verilen zekâ türleri diğerlerinden daha çok ve hızlı gelişiyor. Çünkü kabul gören ve değer verilen davranışlar motivasyonu artırıyor ve bireyi bu davranışları zenginleştirmeye yöneltiyor. Tüm zekâlar birlikte kullanılamaz mı? Zekâlar her zaman birlikte çalışırlar ancak bu çok karmaşık yollarla gerçekleşir. Örneğin bir futbol oyuncusu koşarken, yakalayarak ve vururken bedensel zekâyı, sahayı ve görevini tanırken mekânsal zekâyı, oyunun kurallarını öğrenirken dil ve sosyal zekâyı, kendini değerlendirirken içsel zekâyı kullanır. Toplumsal kültür zekâ gelişiminde önemli bir etken... Gardner'a göre zekâ, bir problemi çözme ya da farklı kültürel ortamlarda bir ürüne şekil verme yeteneğidir. Bireyin içinde bulunduğu toplumun kültürü ve önem verdiği değerler, bireyin zekâ gelişimini etkilemektedir. Zekâ, çevre, deneyimler ve kalıtsal yeteneklerle şekillenir. MİLLİYET 06.08.2004